Spłacony kredyt frankowy. SN nie przyjął skargi kasacyjnej banku

Pozwem skierowanym przeciwko S. S.A. w W., powodowie – K. H. i M. H.

wnieśli, w szczególności, o: zasądzenie od pozwanego Banku na powoda M. H.

kwoty 27,256,26 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 14

listopada 2022 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu połowy nienależnie pobranych

świadczeń z tytułu spornej umowy kredytu na cele mieszkaniowe […] nr […] z 23

czerwca 2008 r., której powód był stroną; zasądzenie od pozwanego Banku na

I CSK 1609/25

2

rzecz powódki K. H. kwoty 27256,26 zł wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie liczonymi od 14 listopada 2022 r. do dnia zapłaty tytułem połowy

nienależnie pobranych świadczeń z tytułu powyższej umowy kredytu na cele

mieszkaniowe z 23 czerwca 2008 r., której powódka była stroną. Umowę kredytu

na cele mieszkaniowe […] nr […] z 23 czerwca 2008 r. powodowie K. H. i M. H.

zawarli, pozostając wówczas w związku małżeńskim, z poprzednikiem prawnym

pozwanego – K. S.A. w W. Obecnie powodowie nie są małżeństwem, które zostało

rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z 11 września 2019 r.

W odpowiedzi na pozew pozwany Bank wniósł o oddalenie powództwa w

całości.

Wyrokiem z 20 lutego 2024 r. Sąd Rejonowy w Rybniku w szczególności, w

pkt 1. zasądził od pozwanego S. S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda M. H.

kwotę 27.256,26 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26

listopada 2022 r. do dnia zapłaty; pkt. 2 zasądził od pozwanego S. S.A. z siedzibą

w W. na rzecz powódki K. H. kwotę 27.256,26 zł wraz z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od dnia 26 listopada 2022 r. do dnia zapłaty; pkt 3 oddalił powództwo w

pozostałym zakresie.

Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana, zaskarżając go odnośnie

do pkt.: 1,2,4 oraz 5 rozstrzygnięcia. W apelacji zarzucano, że Sąd I Instancji

wydając wyrok, w zaskarżonym zakresie, dopuścił się naruszenia

wyszczególnionych w jej treści przepisów prawa procesowego oraz materialnego.

W rezultacie strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w

zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie.

Jednocześnie w przypadku uwzględnienia przez Sąd II instancji podniesionego

przez pozwanego zarzutu zatrzymania, pozwany Bank wniósł o poczynienie w tym

zakresie stosownej adnotacji w sentencji rozstrzygnięcia Sądu odwoławczego wraz

z zastrzeżeniem, że odsetki za opóźnienie są należne stronie powodowej od

momentu zaoferowania zwrotu świadczeń przez stronę powodową.

W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie w

całości.

W ocenie Sądu Okręgowego w Rybniku apelacja pozwanego była

bezzasadna. Zdaniem Sądu II instancji należało uznać, że wskutek zawarcia w

I CSK 1609/25

3

spornej umowie kredytowej niedozwolonych postanowień umownych

(abuzywnych), umowa nie mogła zostać utrzymana w mocy, a okoliczność

przedterminowej i całkowitej spłaty kredytu nie stanowiła przeszkody do dokonania

oceny abuzywności kwestionowanych przez stronę powodową zapisów umowy

kredytu, w efekcie do ustalenia jej nieważności i uwzględnienia opartego na

zarzucie nieważności roszczenia o zapłatę. Pozwany, nie dopełniając ciążących na

nim obowiązków informacyjnych, nie wykazał także, jak przyjął Sąd II instancji,

podnoszonego w kategoriach zarzutu apelacji, zarzutu zatrzymania, który Sąd ten

uznał za nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c. Nie odniósł

również skutku podniesiony przez stronę skarżącą zarzut potrącenia.

Ostatecznie wyrokiem z 4 grudnia 2024 r., Sąd Okręgowy w Rybniku oddalił

apelację pozwanego jako całkowicie bezzasadną.

Pozwany S. S.A. z siedzibą w W., skargą kasacyjną zaskarżył powyższy

wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku z 4 grudnia 2024 r. w całości. Skargę tę oparł

na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną

wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: art. 3851 § 1 k.c.; art. 3851 § 1 k.c. i

art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13; art. 3851 § 1 k.c. i § 3 k.c. oraz art. 3852 k.c. w

zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 i § 3 k.c. oraz art. 3852 k.c. w zw. z

art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; w przypadku natomiast przyjęcia przez Sąd

Najwyższy, że umowna klauzula kursowa jest abuzywna zarzucił naruszenie: art.

3851 § 1 i 2 k.c.; art. 65 § 1 i 2 k.c.; art. 56 k.c. w zw. z art 41 ustawy - Prawo

wekslowe, stosowanego na zasadzie analogii legis; art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2

k.c., oraz art. 56 k.c. w zw. ze wskazanymi w przypisie do tego punktu

kilkudziesięcioma przepisami; art. 69 ust. 3 ustawy - Prawo bankowe w zw. art.

3851 § 1 i 2 k.c.; w przypadku, zaś, przyjęcia przez Sąd Najwyższy, że umowna

klauzula kursowa jest abuzywna i jednoczesne uznanie powyższych podstaw

kasacyjnych za bezzasadne, zarzucił naruszenie: art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 358 § 2

k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i § 2 k.c.

oraz w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.;

455 k.c.; art. 411 pkt 2 k.c. w zw. z art. 5 k.c. i art. 3851 § 1 k.c.; art. 411 pkt 4 k.c. w

zw. z art. 5 k.c. i art. 3851 § 1 k.c.

Na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

I CSK 1609/25

4

oraz 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący wniósł o przyjęcie jego skargi do rozpoznania,

ze względu na - istnienie potrzeby wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2

k.c., odnośnie do kwestii, „które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu

indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne, a w przypadku

stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka

szwajcarskiego narusza rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi

obyczajami: czy abuzywna jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca

sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia

dotyczące indeksacji kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego

stanowiąca, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej

na przestrzeni obowiązywania umowy wartości waluty obcej?”(1); oraz z uwagi na -

występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polegające na konieczności

odniesienia się przez Sąd Najwyższy do następujących kwestii: „czy na etapie

oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego,

tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania postanowienia abuzywnego

przepisem dyspozytywnym, o którym mowa w orzeczeniach TSUE C-26/13 Kdsler,

C-260/18 Dziubak i C-932/19 OTP Jelzalogbank Zrt, dopuszczalne jest ustalenie

treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez

abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41

ustawy - Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. w

zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na

zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje

generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu

średniego NBP?”(2); „czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu

indeksowanego do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia

abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z:

(i) dnia zawarcia umowy, (ii) dnia powstania sporu czy (iii) dnia orzekania?”(3); „czy

jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka

szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego

substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych

zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie

I CSK 1609/25

5

zawierała tego abuzywnego postanowienia?”(4); „czy art. 358 § 2 k.c. stanowi

szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa

(automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej sposób

ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z

indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu?”(5); „czy rozważając

unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na skutek uznania, że

postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula kursowa) mają charakter

niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy, czy

badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu

Dyrektywy 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich?”(6); „czy kredytobiorca może domagać się od banku

zwrotu kwot świadczonych w wykonaniu umowy kredytu uznanej następnie za

nieważną z powodu abuzywności zawartych w niej klauzul i czy badanie kwestii

abuzywności kwestionowanych przez kredytobiorcę klauzul umownych przez sąd

jest w ogóle dopuszczalne w sytuacji, gdy kredyt został całkowicie spłacony, nadto

przed terminem wymagalności określonym w umowie kredytu oraz kilka lat przed

wytoczeniem powództwa - w tym w świetle zgodności takiego świadczenia z

zasadami współżycia społecznego?”(7).

We wnioskach skarżący domagał się, w szczególności, uchylenia

zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w

Rybniku do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmówienie przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda

kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w

wysokości 5400 zł, ewentualnie, oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie od strony

pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów

zastępstwa procesowego w wysokości 5400 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I CSK 1609/25

6

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Skarżący powołał się w skardze kasacyjnej na przesłanki określone w art.

3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., lecz żadna z nich nie wystąpiła.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na

sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i

przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym

chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które

zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych

podobnych spraw (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002,

I CSK 1609/25

7

nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ. i z 15 czerwca 2016

r., V CSK 4/16, nie publ.).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym,

że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z 26 czerwca 2015 r.,

III CSK 77/15, nie publ. i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

W odniesieniu do podnoszonych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania kwestii prawnych i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tzw.

kredytów frankowych należy stwierdzić, że zostały już one wyjaśnione szczegółowo

w orzecznictwie sądowym (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego w

sprawach I CSK 2225/23, I CSK 2268/23, I CSK 2291/23 i I CSK 2334/23 oraz

wyroki w sprawach II CSKP 957/23, II CSKP 1002/23, II CSKP 1956/22, II CSKP

2164/22 i II CSKP 2295/22, II CSKP 690/23, II CSKP 1996/22, II CSKP 2231/22 i II

CSKP 278/23, II CSKP 380/23, II CSKP 617/23). Natomiast wykonanie spornej

umowy przez powodów wskutek uregulowania całego zadłużenia nie wykluczało

badania jej pod kątem abuzywnych postanowień i ich wpływu na jej byt prawny, a w

konsekwencji i na ocenę ich roszczenia o zwrot spełnionych świadczeń na

podstawie umowy kredytu, która okazała się nieważna. Z przepisów dyrektywy

Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich nie sposób wyprowadzić zróżnicowania prawnej ochrony

konsumentów w zależności od tego, czy umowa została już wykonana, czy też jest

jeszcze wykonywana (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 27 maja 2022 r., II

CSKP 377/22 oraz z dnia 14 listopada 2025 r. II CSKP 852/24).

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 391 § 1

I CSK 1609/25

8

k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2023 poz.1935 ze zm),

mając na uwadze okoliczność, iż odpowiedź na skargę kasacyjną w imieniu

obydwu powodów została złożona w jednym piśmie procesowym. Orzeczenie o

odsetkach od zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego znajduje

uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9

marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia

klauzuli wykonalności.

[PG]

[a.ł]