Odsetki od zwrotu kredytu po ubezskutecznieniu umowy. SN nie przyjął skargi pozwanej spółki

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego P. S.A. w W. od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 stycznia 2025 r., I ACa 2097/22, Sąd

Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

I CSK 1636/25

2

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na przesłankę oczywistej jej zasadności. W ocenie skarżącego Sąd odwoławczy

naruszył art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 3851 § 2 k.c. i art. 58 § 1 k.c. na

skutek braku rozróżnienia momentu samego powstania roszczenia z tytułu

bezpodstawnego wzbogacenia przy ubezskutecznieniu umowy, tym bardziej, że w

uchwale składu siedmiu sędziów z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, Sąd Najwyższy

przyjął, że kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której

umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. Ponadto zdaniem pozwanego Sąd

drugiej instancji w oczywisty sposób błędnie zastosował art. 498 § 2 k.c. w zw. z

art. 499 k.c. bowiem potrącane wierzytelności umarzają się z chwilą, gdy takie

potrącenie było możliwe, a więc istniały obie wierzytelności, a jednocześnie ta która

była dawana do potrącenia była wymagalna. Wierzytelność będąca potrącaną, nie

I CSK 1636/25

3

musiała być wymagalną, co wynika z prawa dłużnika do spłaty swojego

zobowiązania przed terminem. Tak więc do umorzenia doszło z mocą wsteczną od

chwili, gdy roszczenia powodów stały się wymagalne, a więc w takim przypadku

należało przyjąć, zgodnie z art. 499 k.c., że roszczenie odsetkowe nie powstało,

gdyż zapłata nastąpiła z mocą wsteczną eliminując opóźnienie w zapłacie. Wobec

tego, według skarżącego, nieprawidłowe jest stanowisko Sądu Apelacyjnego

pomijające skutek retroaktywny potrącenia (i w efekcie potrącenie

skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie w kwocie 87 944,13 zł

naliczonych od kwoty 265 073,51 zł za okres od 2 czerwca 2021 r. do 12 sierpnia

2024 r.).

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje

prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to

twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz.

49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26

kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14,

nie publ.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie

publ. i przywołane tam orzecznictwo).

W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej brak

podstaw do podzielenia tezy skarżącego, że wyrok Sądu odwoławczego w

zaskarżonej części jest oczywiście nieprawidłowy w przedstawionym wyżej

rozumieniu tej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Mianowicie w

wyrokach z 15 czerwca 2023 r., C - 520/21, z 7 grudnia 2023 r., C-140/22 oraz w

I CSK 1636/25

4

postanowieniu z 11 grudnia 2023 r., C-756/22 Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej stwierdził, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy

interpretować w ten sposób, że w kontekście nieważności umowy kredytowej

zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem, stoją one na przeszkodzie takiej

wykładni prawa krajowego, że instytucja bankowa może domagać się od

konsumenta rekompensaty przekraczającej zwrot kapitału wypłaconego z tytułu

wykonania umowy oraz ustawowe odsetki za zwłokę liczone od dnia wezwania do

zapłaty, a ponadto w wyroku z 7 grudnia 2023 r., C-140/22 wyjaśnił, że art. 6 ust. 1 i

art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w kontekście

nieważności umowy kredytowej ze względu na przewidziane w niej abuzywne

postanowienia, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego,

zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest

uzależniona od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w

którym twierdzi on, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego abuzywnego

warunku oraz że jest świadomy konsekwencji tego uznania nieważności umowy

oraz wyraża on zgodę na uznanie umowy za nieważną.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej również już wyjaśnił, że w razie

stwierdzenia nieważności umowy kredytowej zawartej przez przedsiębiorcę z

konsumentem, konsument jest uprawniony do domagania się od przedsiębiorcy

zwrotu świadczeń spełnionych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy oraz

odsetek za opóźnienie od momentu upływu terminu nałożonego na danego

przedsiębiorcę do wykonania tego zobowiązania, po tym jak przedsiębiorca ten

otrzyma wezwanie do zwrotu tego świadczenia (zob. wyrok z 14 grudnia 2023 r., C

– 28/22). Z przywołanych judykatów wynika, że dla rozpoczęcia biegu roszczeń

odsetkowych stron znaczenie mają wezwania każdej z nich do zwrotu świadczeń

spełnionych na podstawie nieważnej umowy, co oznacza, że rozpoczęcie biegu

roszczenia odsetkowego każdej ze stron może nastąpić w różnych momentach

czasowych.

W tym kontekście za oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej w rozumieniu

przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania nie przemawia także najnowszy wyrok

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r., C - 396/24, oraz

I CSK 1636/25

5

jego interpretacje na gruncie krajowym (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego

z 9 lipca 2025 r., I CSK 652/25).

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 391 § 1

k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2023 poz.1935 ze zm.)

oraz przy uwzględnieniu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł k. 398).

Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego

znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z

dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie

określenia brzmienia klauzuli wykonalności.

[PG]

[a.ł]