Odsetki od odszkodowania za nieruchomość w księdze wieczystej. SN nie przyjął skargi Skarbu Państwa

I CSK 1764/24

2

Wyrokiem z 26 listopada 2019 r., I C 611/19, Sąd Okręgowy w Jeleniej

Górze oddalił powództwo przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie.

Na skutek apelacji powódki wyrokiem z 30 lipca 2020 r. Sąd Apelacyjny

uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego

rozpoznania., a Sąd Najwyższy postanowieniem z 17 grudnia 2020 r. oddalił

zażalenie Skarbu Państwa.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wyrokiem

z 17 stycznia 2023 r., I C 832/21, zasądził od Skarbu Państwa 340 000 zł

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 2 lutego 2018 r. i oddalił powództwo

w pozostałym zakresie.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

oddalił apelację Skarbu Państwa wniesioną tylko co do odsetek za okres od 2

lutego 2018 r. do 16 stycznia 2023 r., tj. dnia poprzedzającego dzień wydania

wyroku w pierwszej instancji, oraz co do nieprzyznania kosztów postępowania na

rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej.

Sąd drugiej instancji uznał, że konstrukcja roszczenia odsetkowego za

opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego jest oparta na założeniu, że

w chwili powstania obowiązku świadczenia dłużnik musi wiedzieć nie tylko o swoim

obowiązku, ale także znać rozmiar świadczenia, które ma spełnić. Nie ma

uzasadnionych racji jurydycznych przemawiających za traktowaniem dopiero dnia

wydania wyroku, jako daty wymagalności tego rodzaju roszczenia. Świadczenie

należy spełnić niezwłocznie, tj. w terminie, w którym w normalnym biegu starannie

wykonanych czynności możliwe jest zweryfikowanie zasadności żądania zawartego

w wezwaniu. Na dłużniku spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą okoliczności

podważające powstanie stanu wymagalności roszczenia w chwili wezwania do

zapłaty.

Sąd drugiej instancji wskazał, że spór pomiędzy stronami nie powstał w

chwili wezwania do zapłaty. Powstanie szkody powoda należy wiązać z chwilą

zamknięcia księgi wieczystej, w której było ujawnione prawo powoda. Powództwo o

usunięcie niezgodności między stanem prawym nieruchomości ujawnionym w

I CSK 1764/24

3

księdze Skarb Państwa wytoczył 22 maja 2013 r. W dniu 5 września 2016 r. Skarb

Państwa został zawezwany do próby ugodowej, której celem pozostawało

rozwiązanie sporu poprzez przeniesienie nieodpłatne udziału 1/2 w nieruchomości.

Kolejne zawezwanie do próby ugodowej w zakresie zapłaty odszkodowania było

następstwem usunięcia niezgodności stanu prawnego nieruchomości. Powodowi

pozostało zatem tyko domaganie się odszkodowania. Nie można przyjąć, aby

Skarb Państwa nie był świadomy powstania obowiązku świadczenia, znane były

również rozmiary świadczenia, które ma spełnić. W chwili otrzymania wezwania

dłużnik dysponował również wiedzą niezbędną do oszacowania wielkości

roszczenia.

Wykładnia art. 32 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii

Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej nie może prowadzić do nałożenia na sąd

obowiązku odrębnego rozstrzygania o kosztach należnych stronom procesu w razie

wzajemnego zniesienia kosztów lub ich stosunkowego rozdzielenia na podstawie

art. 100 k.p.c. albowiem przepis ten nie zmienia podstawowej zasady rozstrzygania

o kosztach procesu w jednym orzeczeniu uwzględniającym koszty zasadnie

poniesione przez strony (wyrok SA w Krakowie z 9 kwietnia 2021 r., I ACa 853/19).

Powód w tej sprawie nie ma obowiązku ponoszenia dalszych kosztów procesu na

rzecz Skarbu Państwa - wręcz przeciwnie to jemu należą się koszty procesu.

Skarb Państwa wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi

na jej oczywistą zasadność, która związana jest z rażącym naruszeniem przepisów

art. 481 § 1 w zw. z art. 455 i art. 363 § 2 k.c. przez zasądzenie odsetek

ustawowych za opóźnienie liczonych od 2 lutego 2018 r. do dnia zapłaty, tj. za

okres przypadający przed dniem wyrokowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Świadczenie odszkodowawcze jest świadczeniem, którego termin spełnienia

nie jest oznaczony, ani nie wynika z ustawy. Artykuł 455 k.c. stanowi, że tego

rodzaju świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do

wykonania. W pewnych okolicznościach wezwanie do próby ugodowej może być

traktowane jak wezwanie do zapłaty. Skutkiem powyższego jest możliwość

I CSK 1764/24

4

naliczania odsetek od momentu wezwania do próby ugodowej. Warunkiem

potraktowania wezwania do próby ugodowej jak wezwania do zapłaty jest

wskazanie w wezwaniu do próby ugodowej wysokości i tytułu roszczenia. W

niniejszej sprawie Sąd drugiej instancji dokładnie wyjaśnił przyczyny, dla których

zasądził odsetki od dnia wezwania do zapłaty.

Skarb Państwa podnosi, że wysokość szkody była sporna, lecz nie naprawił

jej nawet po jej obliczeniu przez biegłego, chociaż po złożeniu opinii już nie

kwestionował wysokości szkody. Wbrew twierdzeniom skarżącego wskazane przez

niego przepisy nie zostały naruszone, a już niewątpliwie nie zostały naruszone

w sposób rażący.

Sąd Najwyższy nie może przyjąć skargi kasacyjnej do rozpoznania tylko co

orzeczenia o kosztach. Nie ma przeszkód do jednoczesnego zaskarżenia wyroku

sadu drugiej instancji skargą kasacyjną, wraz z zarzutami co do rozstrzygnięcia

o kosztach, oraz zażaleniem na same koszty. Po ewentualnej odmowie przyjęcia

skargi do rozpoznania sąd drugiej instancji rozpoznaje wówczas w trybie art. 3942

§ 11 pkt 3 k.p.c. złożone w terminie zażalenie, Pojęcie wniesienia skargi kasacyjnej

w tym przepisie należy rozumieć jako skuteczne wniesienie. Odrzucenie lub

odmowa przyjęcia skargi otwiera drogę do rozpoznania wniesionego w terminie

zażalenia na koszty.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 k.p.c. powodowi przysługuje od skarżącego zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

(G.G.)

[SOP]

I CSK 1764/24

5