Spłata wymagalnego długu nie była pauliańska. SN odmówił przyjęcia skargi syndyka

Wyrokiem z 18 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie

z powództwa Syndyka masy upadłości E. sp. z o.o. w upadłości w K. przeciwko G.

S.A. w L. (wcześniej: T. S.A. w W.) o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,

na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w

Warszawie z 13 marca 2024 r., XV GC 4316/19, oddalił apelację (pkt 1) oraz

zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2700 zł wraz z odsetkami w

wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia

I CSK 1992/25

2

pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty

tytułem kosztów postępowania apelacyjnego (pkt 2).

Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,

zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w sposób szczegółowo wskazany

w skardze kasacyjnej oraz o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz zwrotu

kosztów procesu za postępowanie przed Sądami pierwszej i drugiej instancji oraz

przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do

dnia zapłaty; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

skarżący wskazał, że wniesiona przez niego skarga ma być oczywiście

uzasadniona.

Pozwana złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną powoda, w której wniosła

o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz

o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd

Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią

instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN

z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz Państwa jako dobra wspólnego

(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie

oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego

interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć

ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes

I CSK 1992/25

3

prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem

zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN

z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana

w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).

Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi

element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które

są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.

Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne

jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z

nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego

(postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).

Jako przyczynę kasacyjną mającą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania skarżący wskazał oczywistą zasadność skargi.

Na tle tej przesłanki w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie

każde naruszenie prawa, nawet oczywiste, przesądza o zasadności skargi

kasacyjnej (zob. w szczególności postanowienia SN: z 15 lutego 2007 r., V CSK

485/06; z 3 marca 2020 r., V CSK 75/19). Sam zarzut naruszenia, nawet

oczywistego, określonego przepisu prawa nie prowadzi wprost do oceny, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bowiem mimo takiego naruszenia prawa,

orzeczenie może być prawidłowe (postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r. V CZ

187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 6 listopada 2020 r., III CSK 110/20).

Przesłanka „oczywistej zasadności skargi kasacyjnej" nie odpowiada bowiem w

I CSK 1992/25

4

pełni przesłance „oczywistego naruszenia prawa" przez wydanie zaskarżonego

orzeczenia (postanowienie SN z 20 lutego 2008 r., V CSK 512/07).

O oczywistej zasadności skargi można mówić jedynie w przypadku

stwierdzenia szczególnych, kwalifikowanych, wręcz rażących przypadków

naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, bez wnikliwego wgłębiania się

w merytoryczną analizę trafności orzeczenia (postanowienia SN: z 10 stycznia

2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 7 października 2010 r., I CSK

189/10; z 28 lipca 2011 r., I CSK 77/11), które powodują, że zaskarżone orzeczenie

jest wadliwe.

Uzasadniając stanowisko o oczywistej zasadności skargi, powód podniósł,

że Sąd drugiej instancji wadliwie uznał, że czynność prawna dłużnika będąca

wykonaniem zobowiązania nie jest objęta zakresem skargi pauliańskiej, błędnie,

w ocenie skarżącego, przyjmując, że nie ma co do zasady podstaw do zaskarżenia

takiej czynności dokonanej przez dłużnika z jednym tylko z wierzycieli oraz że nie

można czynić zarzutu dłużnikowi z tego powodu, że spełnia świadczenie

w wykonaniu zobowiązania.

Argumenty przedstawione przez skarżącego nie pozwalają na przyjęcie, że

w niniejszej sprawie zaistniała przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że uwzględniając, iż

dłużnik ma obowiązek spełnić świadczenie, a wierzyciel w zasadzie nie powinien

powstrzymywać się od przyjęcia należnego mu świadczenia, respektuje się

niezaskarżalność czynności dłużnika, stanowiącej wykonanie zobowiązania,

choćby czynność ta prowadziła do pokrzywdzenia pozostałych wierzycieli, o tyle

tylko, o ile nie otwiera to drogi do nadużyć godzących w interesy chronione akcją

pauliańską (wyrok SN z 23 lutego 2022 r., II CSKP 199/22 i przywołane tam

orzecznictwo). Ponadto, zapłata wymagalnego długu nie może być uznana za

czynność fraudacyjną względem pozostałych wierzycieli, gdyż dłużnik spełniając

świadczenie dokonuje to, co nakazuje mu porządek prawny i trudno czynić mu w

związku z tym zarzut (wyrok SN z 10 lutego 2021 r., I CSKP 33/21). W

konsekwencji należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania, iż zachodzi

I CSK 1992/25

5

przesłanka oczywistej zasadności skargi, tj. że Sąd drugiej instancji dopuścił się

rażącego naruszenia art. 527 k.c..

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).

SSN Kamil Zaradkiewicz

[M.O.]

[a.ł]