Koszty nowych zębów po nieudanym leczeniu. SN odmówił przyjęcia skargi pacjentki

Powódka D.Ż. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego

w Rzeszowie oddalającego apelację skarżącej w sprawie o zapłatę przeciwko

P. S.A. w W..

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca

wskazała występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Przedstawiła

je w formie pytania o to, jak należy rozumieć pojęcie szkody na osobie w kontekście

art. 444 § 1 k.c. – „czy jako już poniesione koszty leczenia i koszty przywrócenia

stanu sprzed zdarzenia wywołującego szkodę, czy też jako samą obiektywną

potrzebę ich poniesienia, będącą konsekwencją zwiększenia się potrzeb

poszkodowanego, a w konsekwencji – czy należy przyznać prymat językowej

wykładni art. 361 § 2 k.c. w odniesieniu do rzeczywistych strat, czy też ochronnej

funkcji art. 444 § 1 k.c.”.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przywołanie przyczyny

kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego

zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów.

Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych

ocen danego zagadnienia (zob. postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).

Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie

precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (zob.

postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego

skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu

w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie

SN z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).

Tylko we wskazanych wyżej okolicznościach może być realizowana

publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej. Jednocześnie przedstawiony Sądowi

Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej

I CSK 20/25

3

sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego

wyroku (zob. postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie skargi

do rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego, jak

i ochronę praw prywatnych. Zagadnienie prawne powinno mieć więc taki wymiar

problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla

rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, w której

pytanie zostało zadane, a jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – odpowiedź

ta uzyskiwała walor aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw.

Przedstawione przez skarżącą zagadnienie nie odpowiada opisanym wyżej

wymaganiom przede wszystkim dlatego, że zidentyfikowany przez nią problem

prawny nie występuje „w sprawie”. Wypada przypomnieć, że Sąd Okręgowy ustalił

i ocenił, iż hipotetyczne koszty leczenia powódki, których dochodzi ona obecnie od

pozwanego ubezpieczyciela, nie stanowią konsekwencji nieprawidłowego leczenia

prowadzonego przez ubezpieczonego lekarza (s. 6 i s. 12 uzasadnienia wyroku

Sądu drugiej instancji). Innymi słowy przyczyną nieuwzględnienia apelacji nie była

ocena w przedmiocie tego, czy koszty leczenia, które jest potrzebne, lecz nie

zostało jeszcze wykonane, wchodzą w zakres szkody kompensowanej na

podstawie art. 444 § 1 k.c., lecz jedynie ocena o tym, że pozwana odpowiada

finansowo za konsekwencje nieudanego leczenia, a nie: za doprowadzenie

uzębienia powódki do pożądanego przez nią stanu. Jak trafnie ujął to Sąd

Rejonowy, ubezpieczycielka odpowiada jedynie za doprowadzenie powódki „do

punktu wyjścia”, a nie za wszystkie wydatki poniesione na nowe zęby.

Niezależnie od powyższego przedstawione przez skarżącą pytanie nie

stanowi poważnego problemu prawnego. Przeciwnie, już z art. 444 § 1 zd. 2 k.c.

wynika, że na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody

powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia. Dostrzegany przez

powódkę problem „kompensacji” kosztów jeszcze nieponiesionych został zatem

rozstrzygnięty – na gruncie szkody na osobie – przez samego ustawodawcę. Jest

bowiem oczywiste, że w przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju

zdrowia koszty leczenia mogą zostać zasądzone jeszcze przed ich poniesieniem,

tylko dlatego, że konieczność ich poniesienia jest obiektywnie uzasadniona.

I CSK 20/25

4

Funkcją takiego unormowania jest umożliwienie leczenia osobom, których nie stać

na samodzielne jego sfinansowanie.

Jako drugą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania powódka

wskazała oczywistą zasadność skargi. Przedstawiła przy tym krótki wywód

dotyczący istoty omawianej obecnie przyczyny kasacyjnej oraz wskazała, że choć

„skarżąca komunikowała i udowodniła negatywne przeżycia psychiczne,

powództwo oddalono na tej tylko podstawie, że rzekomo nie została udowodniona

szkoda majątkowa w zakresie większym niż zostało to zasądzone, zaś w ogóle nie

wzięto pod uwagę, że wraz ze szkodą na osobie należy się również

zadośćuczynienie” (s.12skargi).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie

sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa

z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.

Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić

odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej

nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd drugiej

instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi,

a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny

zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga

kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła

(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).

Uzasadnienie wniosku powódki wymaganiom tym nie odpowiada, gdyż

skarżąca pomija, że w sprawie nie zgłosiła żądania zapłaty zadośćuczynienia, lecz

wyłącznie – odszkodowania za szkodę na osobie: zarówno w przypadku pierwotnie

dochodzonej należności, jak i w ramach rozszerzenia powództwa („tytułem

odszkodowania”, pismo procesowe powódki na k. 189 akt głównych). Sam fakt, że

oba roszczenia mają za przedmiot sumy pieniężne, nie powoduje, iż sąd, mimo

braku żądania zapłaty zadośćuczynienia, może – w granicach kwotowych

I CSK 20/25

5

niezasądzonego odszkodowania – zasądzić zadośćuczynienie za krzywdę odczutą

w związku ze szkodą na osobie. Oceny tej kwestii nie zmienia podnoszona obecnie

przez skarżącą okoliczność, że „wyraźnie komunikowała okoliczności związane

z cierpieniem psychicznym oraz doznaniami bólowymi będącymi normalnym

następstwem popełnionego błędu lekarskiego”. Sąd w sprawie może bowiem

rozstrzygać jedynie o zasadności zgłoszonych (w sposób unormowany przepisami

Kodeksu postępowania cywilnego) roszczeń procesowych, czyli żądań

wywodzonych z określonych twierdzeń faktycznych. Samo „komunikowanie” przez

stronę, że doznała cierpienia, nie jest podstawą do zasądzenia zadośćuczynienia

za krzywdę w sprawie, w której przedmiotem żądania pozwu pozostaje wyłącznie

odszkodowanie za szkodę na osobie. Żądania zasądzenia odszkodowania

i zadośćuczynienia odnoszą się do odrębnych i odmiennych roszczeń, toteż

zgłoszenie jednego z nich nie uzasadnia uwzględnienia drugiego –

niedochodzonego w sprawie.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., mając na

względzie sytuację majątkową powódki. Jednocześnie jednak, wbrew zawartemu

w skardze wnioskowi, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do całkowitego

odstąpienia od obciążenia skarżącej kosztami poniesionymi przez pozwanego,

uznając, że wystarczające będzie obniżenie kwoty kosztów należnych drugiej

stronie ze standardowych 2700 zł do 1000 zł.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

Beata Janiszewska

[J.T.]

[SOP]