Kredytobiorcy z kredytem frankowym utrzymali wygraną, SN odmówił przyjęcia skargi banku

Pozwem skierowanym przeciwko R. AG (S.A.) w W. Oddział w Polsce (taki

sposób oznaczenia pozwanego wynika z art. 19 pkt 1 w zw. z art. 14 i art. 17

ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców

zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej), następczo rozszerzonym, powodowie – E. L. i A. L.

wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 94407,49 zł i

I CSK 2276/25

2

48253,75 CHF wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia odpisu pozwu

pozwanemu do dnia zapłaty, zastrzegając jednocześnie, że zapłata roszczeń na

rzecz jednego z powodów zwalnia pozwanego z obowiązku świadczenia wobec

drugiego z powodów; ustalenie, że zawarta pomiędzy stronami umowa o kredyt

hipoteczny nr […] z 23 września 2008 r. jest nieważna.

Roszczenie powodów związane było z zawartą 7 października 2008 r. z E.

S.A. Oddział w Polsce z siedzibą w W. (poprzednikiem prawnym pozwanego)

umową kredytu hipotecznego nr […], na podstawie, której Bank udzielił powodom,

indeksowanego do franka szwajcarskiego, kredytu w kwocie 270 tys. zł, którego

celem był zakup domu na rynku wtórnym, a przedmiotem finansowania było prawo

użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w E., przy ul. K.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa również w zmodyfikowanym

zakresie.

Wyrokiem z 27 września 2022 r., Sąd Okręgowy w Warszawie, w

szczególności, ustalił, że umowa o kredyt hipoteczny nr […] zawarta w dniu 23

września 2008 r. pomiędzy E. S.A. Spółką Akcyjną Oddział w Polsce

(poprzednikiem prawnym pozwanego) a A. L. i E. L. jest nieważna w całości (pkt I);

zasądził od R. AG z siedzibą w W. łącznie na rzecz E. L. i A. L. kwotę 94 407, 49 zł

wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 kwietnia 2021 r. do dnia

zapłaty (pkt II); zasądził od R. AG z siedzibą w W. łącznie na rzecz E. L. i A. L.

kwotę 48 253, 75 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15

kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty (pkt III); w pozostałym zakresie powództwo oddalił

(pkt. IV).

Od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie apelację wniosła

strona pozwana zaskarżając wyrok w punktach pierwszym, drugim, trzecim i

piątym, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 327(1) § 1

pkt 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 386 § 4 k.p.c. i art. 316 § 1 k.p.c.; art. 233 § 1 k.p.c. oraz

art. 98 §1 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię,

niewłaściwe zastosowanie lub niezastosowanie, w tym art. 221 k.c., art. 189 k.p.c.,

art. 69 ust. 1 i 2 prawa bankowego w zw. z art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1, 2 i 3

I CSK 2276/25

3

k.c. oraz art. 65 k.c.; art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 4 ust. 2 Dyrektywy Rady

93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach

konsumenckich (Dz. Urz. UE.L 1993 Nr 95 str. 29; dalej: „Dyrektywa 93/13”), art. 65

k.c. i art. 69 prawa bankowego, art. 3851 § 1 zd. 2 k.c.; art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z

art. 58 § 1 k.c., art. 56 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. w zw. z

art. 69 ust. 3 ustawy Prawo bankowe w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, art.

3851 § 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 oraz motywem 21 tej Dyrektywy,

art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz

niektórych innych ustaw w zw. z art. 69 ust. 3 i art. 75b ustawy Prawo bankowe, art.

405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c., art. 411 pkt 2 i 4 k.c., art. 496 k.c. w zw. z art.

497 k.c., art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c. i art. 455 k.c. oraz art. 481 §1 k.c.

Pozwany we wnioskach apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku

poprzez oddalenie powództwa w całości.

Powodowie wnieśli, między innymi, o oddalenie apelacji.

Rozpoznając sprawę Sąd Apelacyjny w Warszawie uznał, że apelacja

pozwanego jest uzasadniona jedynie w części.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, w szczególności, bezzasadny okazał się

zarzut naruszenia art. 189 k.p.c., w konsekwencji należało podzielić podziela

wykładnię tego przepisu dokonaną przez Sąd I instancji. W dalszej kolejności Sąd II

instancji zwrócił uwagę, że kwestia naruszenia granic swobody umów w rozumieniu

art. 3531 k.c. przez konstrukcję indeksacji odnoszącą się do jednostronnie

ustalanych przez bank i bez odniesienia do obiektywnych weryfikowalnych

kryteriów, kursów waluty indeksacyjnej została rozstrzygnięta w uchwale Sądu

Najwyższego z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, której założenia Sąd odwoławczy

podzielił. Następnie Sąd II instancji zauważył, że w realiach sprawy klauzula

indeksacyjna odnosiła się także do kursów wskazanych w tabelach Banku, które to

kursy były przezeń jednostronnie ustalane przez, a sporna Umowa ani Regulamin

nie zawierały wskazania kryteriów na jakich opierał się Bank przy ich ustalaniu.

Niewątpliwe tak ukształtowana klauzula indeksacyjna naruszała naturę stosunku

prawnego. Jednak konsekwencją tego naruszenia, jak stwierdził Sąd II instancji, w

przypadków konsumentów nie jest bezwzględna nieważność umowy, lecz

bezskuteczność kwestionowanych postanowień umownych w rozumieniu art. 3851

I CSK 2276/25

4

k.c. W realiach przedmiotowej sprawy zarówno klauzula spreadowa, jak i klauzula

walutowa składają się łącznie na klauzulę indeksacyjną. W ocenie Sądu

Apelacyjnego, klauzula, ta w świetle aktualnego orzecznictwa musi być traktowana

łącznie i dotyczy głównych świadczeń będących przedmiotem umowy: tj. określenia

wysokości świadczenia banku wobec powodów i świadczenia powodów wobec

banku. Zarzuty pozwanego z tym związane okazały się niezasadne. Nadto w

okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw, aby uznać, że klauzule

zostały wyrażone w Umowie kredytu w sposób jasny i precyzyjny. Przede

wszystkim strona powodowa jako konsument nie została przed zawarciem umowy

poinformowana przez przedsiębiorcę o ryzyku walutowym w sposób, który mógłby

uzasadniać przyjęcie, że główne świadczenie zostało sformułowane w sposób

jednoznaczny. Sąd Apelacyjny podzielił ocenę Sądu I instancji, iż zawarte w

umowie klauzule indeksacyjne stanowią niedozwolone postanowienia umowne w

rozumieniu art. 3851 i nast. k.c. W niniejszej sprawie Umowa zawiera klauzulę

indeksacyjną, która odnosi się do kursów wskazanych w tabelach Banku,

(jednostronnie przezeń ustalanych), a Umowa ani Regulamin nie zawierały

wskazania kryteriów na jakich opierał się Bank przy ich ustalaniu. W ocenianej

Umowie doszło do ukształtowania praw i obowiązków kredytobiorcy w sposób

sprzeczny z dobrymi obyczajami z rażącym naruszeniem jego interesów, przy czym

owo rażące naruszenie interesów konsumenta wyrażało się także w tym, że nie był

on w stanie ocenić ryzyka, z jakim wiązało się zawarcie umowy. Niewątpliwe tak

ukształtowana klauzula rażąco naruszała interesy powodów i dobre obyczaje. W

ocenie Sądu Apelacyjnego abuzywność umownych klauzul indeksacyjnych

uniemożliwiała dalsze wykonywanie umowy kredytu i musiała prowadzić do jej

upadku.

Ostatecznie wyrokiem z 8 maja 2024 r., Sąd Apelacyjny w Warszawie, w

szczególności, zmienił zaskarżony wyrok częściowo w punkcie drugim w ten tylko

sposób, że zastrzegł, iż zapłata zasądzonego świadczenia nastąpi za

jednoczesnym zaofiarowaniem przez powodów na rzecz pozwanego kwoty 270 000

zł tytułem zwrotu kapitału kredytu lub zabezpieczeniem roszczenia o jego zwrot (pkt

I); oddalił apelację w pozostałej części (pkt II).

Pozwany skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w

I CSK 2276/25

5

Warszawie z 8 maja 2024 r., między innymi, w zakresie oddalającej apelację w

pozostałej części; tj. w zakresie pkt II. sentencji tego wyroku.

Skargę kasacyjną od tego wyroku pozwany oparł na podstawie naruszenia

przepisów prawa materialnego, tj.: art. 3851 § 1 w zw. z art. 3851 § 1 zd. 2 k.c. w

zw. z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 zdanie drugie k.c. w zw. z art. 4

ust. 2 Dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 i art. 3852 k.c. w związku z art. 4 ust. 2

Dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 69 ust. 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r.

Prawo bankowe (dalej "Prawo bankowe") oraz art. 65 k.c. oraz art. 358 § 2 k.c.,

wszystkich w związku z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 3851 § 2 k.c. w związku z

art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 oraz w związku z motywem dwudziestym pierwszym

Dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 k.c.; art. 189 k.p.c.; art. 69 ust. 1 i 2 Prawa

bankowego w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.c. oraz na podstawie naruszenia przepisów

postępowania, tzn.: art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1

k.p.c.

We wnioskach skargi, pozwany, na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art.

3989 § 1 pkt. 1 oraz 2 k.p.c., wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania. Odnośnie do

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt. 1 k.p.c. skarżący wskazał na następujące zagadnienia

prawne. Pierwsze, sprowadzające się do pytania: „Czy w przypadku uznania w

wyniku kontroli incydentalnej obecnych w umowie o kredyt indeksowany kursem

waluty obcej klauzul spreadowych nieokreślających głównego przedmiotu umowy,

za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne, prawidłowym jest przyjęcie

nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego, określające - zgodnie

z jednolitym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - główny

przedmiot tej umowy, nie stanowią niedozwolonych (nieuczciwych) warunków

umownych?” – zagadnienie związane z wykładnią art. 3851 § 1 zd. drugie k.c. w

związku z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13 oraz art. 3852 § 2 k.c. w związku z

motywem dwudziestym pierwszym Dyrektywy 93/13; drugie, zawierające się w

zapytaniu: „Czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych w

umowie o kredyt indeksowany do waluty obcej klauzul odnoszących się do

indeksacji kredytu kursem waluty obcej za niedozwolone (nieuczciwe) warunki

umowne i w konsekwencji przyjęcia upadku umowy jako konsekwencji

wyeliminowania z niej mechanizmu indeksacji, kierując się zasadą utrzymania

I CSK 2276/25

6

umowy w mocy oraz mając na uwadze postulat przywrócenia sytuacji prawnej i

faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w przypadku braku

nieuczciwych warunków umownych, prawidłowe jest odwołanie się, jako do

podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych wyrażonych w

walucie polskiej, do stawki referencyjnej WIBOR, skoro w umowie wiążącej strony

stawka ta występuje i jest ona definiowana jako odnosząca się do kredytów

nieindeksowanych, wyrażonych w walucie polskiej?” - zagadnienie związane z

wykładnią art. 3851 § 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 oraz w

związku z motywem dwudziestym pierwszym tej Dyrektywy; trzecie związane z

wykładnią art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, sprowadzające się do odpowiedzi na

pytanie: „Czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty

denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania

spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej

lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie wyżej

powołanego art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, wziąwszy pod uwagę aksjomat

racjonalności krajowego ustawodawcy, uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty

denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska są kredytami

udzielonymi w złotych polskich, skoro dokonanie przez kredytobiorcę spłaty raty

kapitałowo - odsetkowej albo dokonanie przedterminowej spłaty pełnej lub

częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie, do której denominowany lub

indeksowany jest kredyt, prowadzi do skutecznego spełnienia świadczenia

wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego w postaci umowy kredytu oraz

zaspokojenia wierzyciela w osobie kredytodawcy, bez konieczności dokonywania

jakichkolwiek przeliczeń bądź innych operacji walutowych wpłacanych przez

kredytobiorcę środków w walucie innej, niż waluta krajowa?”.

Odnośnie, natomiast, do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt. 2 k.p.c. skarżący

stwierdził, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj.: art. 4 ust. 2

Dyrektywy 93/13, art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, art. 65 k.c., art. 354 k.c., art. 358 §

2 k.c., art. 3851 § 1 i 2 k.c., art. 3852 k.c. oraz art. 69 ust. 3 Prawa bankowego oraz

art. 189 k.p.c. – zasadniczo interpretacja tych przepisów, w ocenie skarżącego

uzasadniona była, w szczególności, zachodzącymi w orzecznictwie wątpliwościami,

I CSK 2276/25

7

a sprowadzającymi się do odpowiedzi na pytanie - czy wobec wyodrębnienia w

konstrukcji umowy kredytu hipotecznego odniesionego do waluty obcej klauzul

ryzyka walutowego oraz klauzul spreadowych, którego to wyodrębnienia w sposób

wyraźny dokonał TSUE między innymi w wyrokach w sprawach C-l 18/17, Dunai

oraz C-260/18, Dziubak oraz wobec ustalenia przez Trybunał, że na gruncie

takiego stosunku umownego klauzule ryzyka walutowego określają główny

przedmiot umowy kredytu, a tym samym wchodzą w zakres stosowania art. 4 ust. 2

Dyrektywy 93/13 (oraz art. 3851 § 1 zdanie drugie k.c.) i nie są poddawane ocenie

przez pryzmat nieuczciwego (niedozwolonego) charakteru tych klauzul, przy

uprzednim stwierdzeniu przez sąd przeprowadzający badanie, że zostały one w

konkretnej umowie kredytowej sporządzone przez przedsiębiorcę w jasny i

zrozumiały sposób (zostały sformułowane w sposób jednoznaczny), w razie

jednoczesnego ustalenia przez ten sąd, że obecne w umowie klauzule spreadowe

stanowią nieuczciwe (niedozwolone) warunki umowne, sąd ostatecznie - (i) władny

jest wyeliminować z łączącej strony umowy o kredyt zarówno klauzule ryzyka

walutowego, jak i klauzule spreadowe, orzekając o upadku całej umowy, zaś w

przypadku odpowiedzi negatywnej, (ii) władny jest odwołać się - w ramach procesu

stosowania prawa - w miejsce uznanych za nieuczciwe postanowień umownych do

bezwzględnie obowiązującej i bezpośrednio stosowanej normy prawa krajowego w

postaci art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, albo wykładni oświadczeń woli stron

stosunku umownego w myśl art. 65 k.c., albo przepisu prawa krajowego o

charakterze dyspozytywnym w postaci art. 358 § 2 k.c., mając na względzie

realizację celu Dyrektywy 93/13, w szczególności jej art. 6 ust. 1, jakim jest

przywrócenie równowagi między stronami umowy, co do zasady przy

jednoczesnym utrzymaniu w mocy umowy jako całości, jak również przy

uwzględnieniu domniemania uczciwości wynikającego z motywu trzynastego

Dyrektywy 93/13, zgodnie z którym zakłada się, że obowiązujące w Państwach

Członkowskich przepisy ustawowe i wykonawcze, które bezpośrednio lub

pośrednio ustalają warunki umów konsumenckich, nie zawierają nieuczciwych

warunków. W konsekwencji w ocenie skarżącego uzasadnione jest, aby Sąd

Najwyższy wypowiedział się odnośnie do kwestii, czy w razie stwierdzenia przez

sąd w toku kontroli incydentalnej, że obecne w umowie kredytu hipotecznego

I CSK 2276/25

8

odniesionego do waluty obcej klauzule dotyczące spreadów walutowych stanowią

niedozwolone (nieuczciwe) postanowienia umowne, zachodzą podstawy do

całkowitego pozbawienia takiej umowy kredytowej jej indeksowanego charakteru, a

w konsekwencji do upadku umowy, czy też właściwym jest pozostawienie w mocy

mechanizmu odniesienia kredytu do waluty obcej, jako objętej zgodnym zamiarem

stron umowy, oraz - czy w takim przypadku zasadne jest odwołanie się, w miejsce

postanowienia bezskutecznego, do normy bezwzględnie obowiązującej art. 69 ust.

3 Prawa bankowego, oświadczeń woli stron (art. 65 k.c.), bądź do dyspozytywnej

normy przewidzianej art. 358 § 2 k.c. Zdaniem skarżącego, prawidłowe jest

zapatrywanie uwzględniające sygnalizowane przez TSUE wyodrębnienie w

umowach kredytowych klauzul ryzyka walutowego od klauzul dotyczących

spreadów oraz najpełniej realizujące cele Dyrektywy 93/13, w tym przywrócenie

rzeczywistej równowagi kontraktowej i równości między stronami, przy

jednoczesnym zachowaniu proporcjonalności sankcji do rangi naruszenia.

Ostatecznie skarżący wyraził pogląd, wedle którego niewątpliwie zachodzi

konieczność rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zachodzących w orzecznictwie

wątpliwości, co do dalszego wykonania umowy kredytowej, w której stwierdzono

obecność nieuczciwych postanowień umownych dotyczących stosowanych przez

bank - kredytodawcę tabel kursowych w wykonaniu umowy kredytu. W realiach

sprawy, w ocenie skarżącego, zachodziła również potrzeba wykładni przepisu

prawnego budzącego poważne wątpliwości i wywołującego rozbieżności w

orzecznictwie sądów - art. 189 k.p.c., na podstawie którego Sąd Apelacyjny w

Warszawie przyjął, że po stronie powodowej występuje interes prawny w żądaniu

ustalenia nieważności umowy kredytu. Jak wskazał skarżący przepis ten, był

wielokrotnie przedmiotem odniesienia się orzecznictwa sądów powszechnych, a

jego analiza prowadzi do wniosku, że jest on stosowany w praktyce sądowej w

sposób odmienny i wywołuje rozbieżności orzecznicze. Z jednej strony

przyjmowane jest bowiem stanowisko, które zaprezentował Sąd Apelacyjny w

realiach sprawy, iż na istnienie interesu prawnego w zakresie powództwa o

ustalenie nieważności czynności prawnej nie ma wpływu kwestia kolejnych sporów,

jakie powstaną pomiędzy stronami w przyszłości na skutek wydania wyroku

ustalającego. Z drugiej strony prezentowane są poglądy, zgodnie z którymi ocena

I CSK 2276/25

9

istnienia interesu prawnego musi uwzględniać to, czy wynik postępowania

doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości co do danego stosunku

prawnego i czy definitywnie zakończy spór na wszystkich płaszczyznach tego

stosunku lub mu zapobiegnie, z czego wnioskować można, że brak jest interesu

prawnego w sytuacji, gdy wydanie wyroku ustalającego stanie się następnie

przyczyną i punktem wyjścia dla kolejnych sporów między stronami danego

stosunku prawnego, w szczególności stanowić będzie podstawę do formułowania

przez strony dalszych roszczeń o świadczenie. Jak stwierdził skarżący kwestia

wykładni art. 189 k.p.c. występuje obecnie powszechnie w sprawach, dotyczących

kredytów odniesionych do waluty obcej, w których kredytobiorcy domagają się

ustalenia nieważności umowy bądź bezskuteczności poszczególnych jej

postanowień, prowadząc do odmiennych rozstrzygnięć wydawanych przez różne

sądy, a także różne składy tego samego sądu. Mając na uwadze powyższe, jak

również doniosłość omawianego zagadnienia prawnego dla toczących się oraz

przyszłych sporów na gruncie umów powiązanych z kursem waluty obcej, w ocenie

skarżącego zasadne było zwrócenie się do Sądu Najwyższego o dokonanie

wykładni art. 189 k.p.c.

We wnioskach skargi kasacyjnej skarżący domagał się, w szczególności,

uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, jak również uchylenia w

części tj. w zakresie pkt. I, II, III i V wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, z 27

września 2022 r. i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa

także w pozostałej części, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w

zaskarżonej części, jak również uchylenia w części tj. w zakresie pkt. I, II, III i V

wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 27 września 2022 r. oraz przekazania

sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania w

zaskarżonej części, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej

części oraz o przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do

ponownego rozpoznania w zaskarżonej części.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I CSK 2276/25

10

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Skarżący powołał się w skardze kasacyjnej na przesłanki określone w art.

3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., lecz żadna z nich nie wystąpiła.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na

sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i

przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym

chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które

zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych

podobnych spraw (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002,

I CSK 2276/25

11

nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ. i z 15 czerwca 2016

r., V CSK 4/16, nie publ.).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym,

że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z 26 czerwca 2015 r.,

III CSK 77/15, nie publ. i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

W odniesieniu do podnoszonych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania kwestii prawnych i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tzw.

kredytów frankowych należy stwierdzić, że zostały już one wyjaśnione szczegółowo

w orzecznictwie sądowym (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego w

sprawach I CSK 2225/23, I CSK 2268/23, I CSK 2291/23 i I CSK 2334/23 oraz

wyroki w sprawach II CSKP 957/23, II CSKP 1002/23, II CSKP 1956/22, II CSKP

2164/22 i II CSKP 2295/22, II CSKP 690/23, II CSKP 1996/22, II CSKP 2231/22 i II

CSKP 278/23, II CSKP 380/23, II CSKP 617/23).

Jeśli natomiast chodzi o problematykę związaną z interesem prawnym

powodów w stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej odnotować trzeba, że w

wyroku z 23 listopada 2023 r., C-321/22 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

stwierdził, iż art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności należy

interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym,

zgodnie z ich wykładnią dokonaną w orzecznictwie, które w celu uwzględnienia

wytoczonego przez konsumenta powództwa zmierzającego do stwierdzenia

bezskuteczności nieuczciwego warunku w umowie zawartej z przedsiębiorcą

wymagają dowodu na istnienie interesu prawnego, w sytuacji gdy uznaje się, że

taki interes nie istnieje, jeżeli konsumentowi przysługuje powództwo o zwrot

nienależnego świadczenia, lub gdy może on powołać się na tę bezskuteczność w

ramach obrony przed powództwem wzajemnym w przedmiocie wyegzekwowania

I CSK 2276/25

12

wykonania zobowiązania wytoczonym przeciwko niemu przez tego przedsiębiorcę

na podstawie tego warunku.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 391 § 1

k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2023 poz.1935 ze zm).

Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego

znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z

dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie

określenia brzmienia klauzuli wykonalności.

[PG]

[a.ł]