Zażycie większej ilości leków i przyjęcie do szpitala psychiatrycznego. SN nie przyjął skargi

I CSK 2379/25

2

Zaskarżonym postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy we

Wrocławiu oddalił apelację uczestniczki M.K. od postanowienia Sądu Rejonowego dla

Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z 7 stycznia 2025 r., którym stwierdzono istnienie

podstaw do przyjęcia uczestniczki w dniu 28 grudnia 2024 r. do szpitala

psychiatrycznego na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o

ochronie zdrowia psychicznego (jedn. tekst: Dz. U. z 2022 r., poz. 2123; dalej:

„u.o.z.p.”).

M.K. oparła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu odwoławczego na obu

podstawach przewidzianych w art. 3983 § 1 k.p.c.

W ramach podstawy określonej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. uczestniczka

zarzuciła naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez dowolną nie zaś swobodną ocenę

zebranego materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki

do przyjęcia skarżącej do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody na podstawie art. 24

ust. 1 u.o.z.p., w sytuacji gdy jej zachowanie przed przyjęciem nie spełniało tych

przesłanek; „zachowanie skarżącej przed przyjęciem do szpitala nie zagrażało

bezpośrednio jej życiu i zdrowiu; Sąd błędnie ocenił zebrany w sprawie materiał

dowodowy i nieprawidłowo uznał, że zachowanie skarżącej rodziło głębokie

i uzasadnione obawy wskazujące na ryzyko popełnienia przez nią samobójstwa”.

W dalszej części skargi uczestniczka dodała, że nie kwestionuje ustaleń faktycznych

ani oceny dowodów, wskazując iż „podstawą w zakresie przepisów postępowania jest

przyjęcie przez Sąd drugiej instancji ustaleń Sądu pierwszej instancji za własne, bez

uzasadnienia tego stanowiska”.

W ramach podstawy, o której mowa w art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżąca

zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 1 u.o.z.p., poprzez jego niewłaściwą wykładnię

i uznanie, że w sprawie znajdował on zastosowanie, a ponadto uznanie, że

zachowanie skarżącej zagrażało bezpośrednio jej życiu i zdrowiu, w sytuacji, gdy

wyrażała jedynie myśli samobójcze i zakomunikowała jedynie, że ma obniżony nastrój.

Skarżąca zażyła wprawdzie większą ilość leków, jednakże nie zostało wykazane, iż

mogło to spowodować stan zagrażający jej życiu. Incydentalne zachowanie

uczestniczki spowodowane wcześniejszym spożyciem większej ilości leków nie

I CSK 2379/25

3

stanowi - jej zdaniem - o zaburzeniach psychicznych, lecz o chwilowym depresyjnym

stanie emocjonalnym, który można ustabilizować mniej inwazyjnymi środkami.

Uczestniczka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na

okoliczności wymienione w art. 3989 § 1 i 4 k.p.c. Skarżąca, powołując się na

oczywistą zasadność skargi, wskazała, że zachodzi wątpliwość, czy art. 24 ust. 1

u.o.z.p. „aktywuje się w momencie, gdy osoba, która wykazuje jedynie obniżony

nastrój winna zostać automatycznie uznana za osobę z zaburzeniami psychicznymi.

Nadto, czy ta norma wskazuje na zasadność jej zastosowania w sytuacji incydentalnej,

próby podjęcia próby samobójczej przez skarżącą. Podczas postępowania zarówno

przed Sądem pierwszej, jak i drugiej instancji nie zostało wykazane czy zażycie przez

skarżącą leków nasennych/przeciwlękowych faktycznie stanowiło realne zagrożenie

dla jej życia.” Uczestniczka w ramach uzasadnienia wniosku podniosła również, że

„Sąd II instancji nie poczynił własnej oceny dowodów, jak również nie poczynił

własnych ustaleń faktycznych, które winny zostać autonomicznie poddane ocenie”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa oraz wkład

Sądu Najwyższego w rozwój nauki prawa i jurysprudencji (por. m.in. postanowienie SN

z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Zgodnie z art. 3989 §

1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jedynie wówczas,

gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Tylko zatem odwołując się do tych przesłanek skarżący

może skutecznie uzasadnić swój wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

Uzasadnienie wniosku opartego na przyczynie przyjęcia skargi do rozpoznania

przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga sformułowania określonego,

dotychczas nierozwiązanego problemu prawnego o charakterze abstrakcyjnym,

wskazania przepisu stanowiącego źródło jego powstania, zaprezentowania

argumentacji przekonującej o istnieniu na tle tego problemu rozbieżnych ocen

I CSK 2379/25

4

prawnych i świadczącej o poważnych trudnościach w jego rozwiązaniu, a ponadto

wskazania, dlaczego jest ono istotne. Chodzi przy tym wyłącznie o takie zagadnienie,

którego rozstrzygnięcie będzie służyło rozpoznaniu wniesionej skargi kasacyjnej oraz

innych podobnych spraw (por. postanowienia SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16 i z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).

Powołana przez skarżącą przesłanka określona w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie

została wykazana. Uczestniczka nie sformułowała żadnego skonkretyzowanego

istotnego problemu prawnego, który miałby w sprawie wystąpić i nie przedstawiła

koniecznych argumentów mających świadczyć o tym, że jego rozwiązanie budzi

poważne wątpliwości i wymaga zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Skarżąca

poza ogólnikowym powołaniem się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego nie postawiła jakiegokolwiek pytania, na które należałoby udzielić

odpowiedzi w ramach postępowania kasacyjnego.

Uczestniczka nieskutecznie powołała się również na przyczynę przewidzianą w

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie uzasadniając twierdzenia o oczywistej zasadności skargi

stosowną argumentacją prawną, która zmierzałaby do wykazania kwalifikowanego,

ewidentnego naruszenia konkretnych powołanych w skardze przepisów prawa,

możliwego do stwierdzenia bez merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz

podstaw kasacyjnych (por. postanowienia SN z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,

OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia

2011 r., IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku skarżącej, zupełnie pomija aspekt

„oczywistości” zasadności skargi. Uczestniczka w ogóle nie powołała się na

oczywistość zarzuconych naruszeń prawa. Uzasadnienie nie zawiera wskazanej

wyżej, wymaganej argumentacji prawnej, która miałaby przekonać, że doszło do

ewidentnego naruszenia konkretnych przepisów prawa, a w konsekwencji

doprowadziło do wydania oczywiście wadliwego orzeczenia. Lakoniczna argumentacja

skarżącej zmierza jedynie do poddania pod osąd Sądu Najwyższego trafności

podniesionych zarzutów i w istocie odpowiada uzasadnieniu podstaw kasacyjnych. Co

więcej materialnoprawne zarzuty skargi zostały przez skarżącą wadliwie odniesione do

jej własnej wybiórczej wersji stanu faktycznego sprawy. Skarżąca pomija, że ustalenia

faktyczne poczynione przez Sąd odwoławczy stanowiące podstawę zaskarżonego

I CSK 2379/25

5

rozstrzygnięcia są dla Sądu Najwyższego, w myśl art. 39813 § 2 k.p.c., w całości

bezwzględnie wiążące. W zarzutach tych jest zresztą mową jedynie o wątpliwościach

skarżącej nie zaś o ewidentności zarzucanych naruszeń prawa.

Odnośnie do postawionego w uzasadnieniu wniosku zarzutu dotyczącego

braku własnej oceny dowodów i własnych ustaleń faktycznych Sądu drugiej instancji,

należy wskazać, że skarżąca nie była tu konsekwentna skoro, uzasadniając skargę,

kwestionowała jedynie to, iż Sąd drugiej instancji przyjął za własne ustalenia Sądu

pierwszej instancji bez uzasadnienia tego stanowiska. W powyższym zakresie zresztą

w podstawie prawnoprocesowej skargi nie został powołany żaden przepis, który

odnosiłby się do postępowania apelacyjnego, co wykluczało możliwość odniesienia się

do poruszonych przez skarżącą kwestii.

Na koniec trzeba podkreślić, że nic nie wskazuje na to, aby w sprawie wystąpiła

okoliczność, o której mowa w art. art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Sama lektura skargi i

zaskarżonego postanowienia nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, że w sprawie

doszło do oczywistego naruszenia prawa, którego skutkiem miałoby być ewidentnie

wadliwe rozstrzygnięcie sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. w zw.

z art. 13 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu

kasacyjnym Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 16 ust. 4

pkt 2 i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w

sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jedn. tekst:

Dz. U. z 2026 r. poz. 87).

Ireneusz Kunicki

(E.C.)

[a.ł]

I CSK 2379/25

6