Skarga J. S. o drogę konieczną odrzucona, bo brak wyodrębnionego uzasadnienia wniosku

1. Postanowieniem z 14 listopada 2024 r., Sąd Okręgowy w Częstochowie w

sprawie z wniosku L. L., M. L., Ł. L. z udziałem J. S., Skarbu Państwa - Starosty

[…], Gminy […] - Komunalnego Zakładu Budżetowego, Państwowego

Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w […], o ustanowienie drogi koniecznej, na

skutek apelacji uczestniczki postępowania J.S. od postanowienia Sądu

Rejonowego w Myszkowie z 29 kwietnia 2024 r., oddalił apelację (pkt 1) oraz orzekł

o kosztach postępowania (pkt 2).

I CSK 2500/25

2

2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła

uczestniczka J. S., zaskarżając postanowienie w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

3. Przedmiotowa skarga kasacyjna została obarczona nieusuwalnym

brakiem konstrukcyjnym, a zatem podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 3984 § 2

k.p.c. oprócz wymagań przewidzianych w § 1, skarga kasacyjna powinna zawierać

wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie.

W ocenie Sądu Najwyższego powyżej wymienione elementy mają charakter

konstrukcyjny (podobnie jak te z art. 3984 § 1 k.p.c.). Braki te należy traktować jako

nieusuwalne. Taki wniosek można wysnuć z orzecznictwa SN powstałego w

kontekście nieobowiązujących już przepisów odnoszących się do kasacji. (zob.

postanowienie SN z 5 czerwca 2001 r., IV CZ 45/01; 12 grudnia 2000 r., V CKN

1780/00; 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00).

W analizowanej w skardze kasacyjnej zawarto jedynie wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ale nie wyodrębniono uzasadnienia do tego

wniosku. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na tożsamą treść podstaw wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (punkty 2.1); 2.2); 2.3) skargi

kasacyjnej) oraz zarzutów sformułowanych w skardze (punkty 1.;2.;3. skargi

kasacyjnej). Uszczegóławiając: pkt 2.1) jest zbieżny z pkt 2.A.a); pkt 2.2) jest

zbieżny z 1.; pkt 2.3) jest zbieżny z pkt 3.

W skardze kasacyjnej sformułowano jedno wspólne uzasadnienie dla

wymienionych powyżej części skargi.

W orzecznictwie SN wskazuje się, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a

dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, ponieważ mimo że argumenty mogą być

podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze

okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw

I CSK 2500/25

3

kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob. postanowienia SN z 22 maja 2024 r., I CSK

786/24).

Uznaje się, że nie ma możliwości pośredniego wyartykułowania wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z innych wniosków formalnych. W

konsekwencji tego nie można w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej doszukiwać

się fragmentów mogących wskazywać na uzasadnienie podstaw przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c.

Dodać można, iż zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje

skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

4. Ubocznie należy wskazać, że wadliwie skarżąca wskazuje, iż zaskarżone

postanowienie zostało wydane w warunkach nieważności postępowania. Skarżąca

forsuje koncepcję „kaskadowej” nieważności. W sprawie bowiem Sąd Okręgowy w

Częstochowie wydał dwa postanowienia. To właśnie z pierwszym z nich (z 16

września 2021 r.) skarżąca łączy kwestie nieważności postępowania. Na skutek

tego postanowienia zapadło kolejne postanowienie Sądu Rejonowego w

Myszkowie (z 29 kwietnia 2024 r.), a w dalszej kolejności drugie postanowienie

Sądu Okręgowego w Częstochowie (to zaskarżone skargą kasacyjną - z 14

listopada 2024 r.). W ocenie Sądu Najwyższego zarzut nieważności postępowania

należy kierować jedynie wobec orzeczenia, które jest objęte zakresem zaskarżenia.

5. Na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu

już na etapie badania jej przez Sąd drugiej instancji. Taka sytuacja jednak nie

nastąpiła, zatem na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji

postanowienia.

6. Oddaleniu podlegał wniosek wnioskodawców o zasądzenie kosztów

postępowania kasacyjnego. Zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek,

dotyczący kosztów postępowania, został powiązany z odmową przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania lub jej oddaleniem (zob. orzeczenie SN z dnia 15

listopada 1934 r., C II 1677/34, Zb. Urz. 1935 r. poz. 204; postanowienia SN: z dnia

I CSK 2500/25

4

11 stycznia 2002 r., III CKN 563/01, z dnia 29 maja 2009 r., V CSK 37/09, z dnia 8

sierpnia 2012 r., II CSK 112/12).

Piotr Telusiewicz

[a.ł]