Spór o instrumenty finansowe za kilkaset tysięcy zł. SN nie przyjął skargi spółki N.

Pozwany N. S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z 6 września 2022 r. Wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania uzasadnił występowaniem istotnego zagadnienia prawnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 2769/25

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Jak zaznaczono wyżej, skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania tylko na pierwszej spośród wyżej wymienionych przesłanek.

Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle

konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że

jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć

charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć

rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego

wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc problem

pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy,

a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2

k.p.c.), jak też w związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (postanowienia

SN: z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13 oraz z 3 lutego 2012 r., I UK 271/11).

Konieczne jest przy tym przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Skarżący powinien bowiem nie tylko wskazać przepis prawa

(materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, lecz także

przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie

jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego

rozstrzygnięcia w jego sprawie (m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK

134/07 oraz z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

Przedstawioną problematykę skarżący ujął w pytaniu: „Czy za konsumenta

uważnego i ostrożnego, a więc za konsumenta przeciętnego w rozumieniu art. 2 pkt

8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom

rynkowym można uznać konsumenta, który przy nabyciu instrumentów finansowych

o wartości kilkuset tysięcy złotych zapoznaje się jedynie pobieżnie (bez dokładnego

przeczytania) z udostępnioną mu dokumentacją dotyczącą tych instrumentów

I CSK 2769/25

3

finansowych, obejmującą informacje o ryzykach związanych z inwestowaniem

w takie instrumenty finansowe?”.

Przedstawiona przez skarżącego problematyka nie stanowi istotnego

zagadnienia prawnego. Ponadto treść przedstawionego pytania nie ma charakteru

abstrakcyjnego i bezpośrednio odnosi się do okoliczności faktycznych niniejszej

sprawy. Dodatkowo uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie zawiera argumentacji jurydycznej, wskazującej na występowanie

odmiennych ocen przedstawionego problemu. Uzasadnienie to nie wskazuje

bowiem na to, że przepisy dotyczące tej kwestii nie doczekały się wykładni ani na

to, że ich niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie

w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Nie jest zaś rolą

Sądu Najwyższego zastępowanie strony skarżącej w takim zadaniu, w tym

domyślanie się lub poszukiwanie okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania (postanowienia SN: z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08

oraz z 14 grudnia 2004 r., II CZ 142/04). Bez wykazania wspomnianych

okoliczności twierdzenie o istotności zagadnienia prawnego zgłoszonego przez

skarżącego może być potraktowane jedynie jako efekt jego subiektywnego

wyobrażenia czy osobistej oceny.

Ubocznie należy wskazać, że Sąd Najwyższy (w wyroku z 23 marca 2022 r.,

II CSKP 621/22) wyjaśnił, iż model przeciętnego konsumenta powinien być

dostosowany od okoliczności konkretnej sprawy. Chodzi o to, aby przy ustalaniu

ryzyka konfuzji uwzględniać przeciętnego konsumenta, któremu dany towar jest

oferowany (wyrok SN z 23 kwietnia 2008 r., III CSK 377/07, OSNC 2009, nr 6, poz.

88). Pojęcie przeciętnego konsumenta zostało przy tym zdefiniowane w art. 2 pkt 8

ustawy z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

Przepis ten stanowi, że przeciętny konsument to konsument, który jest dostatecznie

dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny dokonuje się z uwzględnieniem

czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego

konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą

się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na

oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy,

ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub

I CSK 2769/25

4

umysłowa. Model przeciętnego konsumenta zakłada, iż jest to konsument

poinformowany, uważny i ostrożny. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku

można od takiego konsumenta wymagać, aby zapoznał się ze składem

nabywanego towaru (wyrok SN z 22 stycznia 2010 r., V CSK 192/09). Wszystko

zależy od rodzaju danego towaru i okoliczności jego nabycia. Inny poziom

ostrożności wymagany jest od konsumenta wówczas, gdy nabywa towar

o niewielkiej wartości, dobrze znany, nabywany niemal codziennie, w typowych

okolicznościach. Inna zaś ocena będzie wymagana wówczas, gdy towar jest drogi,

nietypowy, nabywany rzadko lub w nietypowych okolicznościach. Istotny jest też na

tej płaszczyźnie aspekt czasu. Odmiennie trzeba będzie ocenić sytuację, gdy

konsument dysponuje w zasadzie nieograniczonym czasem na zapoznanie się

z cechami danego towaru, opiniami o nim, porównaniem go z innymi itp. – jak ma to

miejsce przy zakupach przez internet. Inaczej jest natomiast, gdy zakup jest

dokonywany szybko (pod wpływem impulsu) i brak jest możliwości wnikliwego

zapoznania się z informacjami o danym towarze (wyrok SN z 4 marca 2014 r.,

III SK 34/14 i powołane tam orzecznictwo oraz m.in. wyroki Sądu Pierwszej

Instancji: z 10 października 2007 r. w sprawie T-460/05, Bang & Olufsen przeciwko

OHIM, pkt 33, ECLI:EU:T:2007:304; z 17 marca 2004 r. w spawach połączonych

T-183/02 i T-184/02, El Corte Inglés przeciwko OHIM, pkt 68, ECLI:EU:T:2004:79).

Wymaga podkreślenia, że przedstawione pytanie oraz uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostało sporządzone zasadniczo obok

okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. […]. Ponadto pracownik pozwanego

[…], wykonując polecenia przełożonych, świadomie i z premedytacją przedstawił

powódce informacje na temat wyjątkowej oferty, […] oraz pozostawił jej bardzo

krótki czas na podjęcie decyzji o […] zakupie. […] A zatem kwestia przedstawiona

przez skarżącego jako istotne zagadnienie prawne nie miałaby wpływu na zmianę

w/w oceny, tzn. nie byłaby w stanie usprawiedliwić opisanego zachowania […], z

którym skarżący współpracował.

Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że w tej sprawie przesłanka

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania została wykazana w sposób właściwy.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

I CSK 2769/25

5

(M.K.)

[a.ł]