Syndyk upadłego banku nie wstrzymał sporu o nieważność kredytu frankowego

Wyrokiem z 19 września 2022 r., I C 664/21, Sąd Okręgowy w Szczecinie

ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF i zasądził

od pozwanego banku na rzecz powodowego kredytobiorcy 15 571,45 CHF

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 27 lutego 2021 r..

W toku postępowania apelacyjnego 20 lipca 2023 r. została ogłoszona

upadłość pozwanego banku. Sąd Apelacyjny w Szczecinie podjął postępowanie

przeciwko syndykowi i wyrokiem częściowym, zaskarżonym skargą kasacyjną,

oddalił apelację w części dotyczącej ustalenia.

Sąd drugiej instancji ustalił, że 20 listopada 2006 r. strony zawarły umowę

kredytu na sumę 315 275, indeksowanego kursem CHF, jako równowartość

136 600,95 CHF. Rzeczywista równowartość w CHF miała zostać określona po

wypłacie kredytu. Spłata kredytu miała nastąpić w 360 miesięcznych ratach.

Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych miała zostać określona

w harmonogramie spłat. W dniu wypłaty kredytu suma wypłaconych środków miała

zostać przeliczona na CHF według kursu kupna walut określonego w tabeli kursów

obowiązującego w dniu uruchomienia środków. Wysokość zobowiązania miała być

ustalana jako równowartość spłaty wyrażonej w CHF, po przeliczeniu spłat w

złotych według kursu sprzedaży walut określonego w bankowej tabeli kursów walut

dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych do CHF

obowiązującego w dniu spłaty.

Na podstawie aneksu z 10 września 2009 r. kredytobiorca uzyskał możliwość

spłaty kredytu bezpośrednio w CHF. W okresie od zawarcia umowy do 30 stycznia

2021 r. kredytobiorca uiścił na rzecz banku 38 428,37 CHF oraz 70 924,71 zł.

Sąd drugiej instancji wskazał, że w umowie będącej przedmiotem niniejszej

sprawy bank w sposób jednostronny oznaczał kurs waluty właściwej do wyliczenia

zobowiązania kredytobiorcy. Z treści umowy nie wynikały zaś ani obiektywne, ani

weryfikowalne oznaczenia tego kursu. Przedmiotowa umowa nie była negocjowana

I CSK 2822/24

3

indywidualnie, zawiera postanowienia naruszające w sposób rażący interesy

konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami.

W ocenie Sądu drugiej instancji nie ma możliwości utrzymania umowy po

wyeliminowaniu postanowień abuzywnych. Przedmiotowa umowa jest

bezskuteczna na skutek zastosowania przez bank niedozwolonych postanowień

umownych.

Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania ze względu na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego: czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie

nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, wytoczone przeciwko upadłemu

bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do

masy upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 7 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo

upadłościowe (pr.upadł.) i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 §

1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł.

do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub,

odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu

określonego ustawą.

Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania również z uwagi na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych:

art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł. oraz art. 177

§ 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł. Potrzeba wykładni

sprowadza się do rozstrzygnięcia przedstawionego wyżej zagadnienia prawnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 144 ust. 1 pr.upadł. po ogłoszeniu upadłości postępowania

sądowe, administracyjne lub sądowoadmimstracyjne dotyczące masy upadłości

mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko memu.

Postępowanie o ustalenie nieważności umowy kredytu nie jest postępowaniem

dotyczącym wierzytelności, o którym mowa w art. 145 pr.upadł., dlatego należało je

podjąć i dalej prowadzić. Orzeczenie ustalające ważność lub nieważność umowy

kredytu (ściślej istnienie lub nieistnienie stosunku kredytu) może na podstawie

I CSK 2822/24

4

art. 366 k.p.c. mieć wpływ na rozstrzygnięcie o wierzytelnościach stron umowy,

w tym może wiązać przy ustalaniu lity wierzytelności upadłego, lecz sam proces

o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego nie jest postępowaniem

dotyczącym wierzytelności.

Takie stanowisko potwierdza również uchwała Sądu Najwyższego

z 19 września 2024 r., III CZP 5/24: „postępowanie sądowe z powództwa

kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego

z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku

postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega

zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego

2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia

osoby pełniącej funkcję syndyka”.

To właśnie korelacja art. 145 ust. 1 pr.upadł. z ustaleniem listy

wierzytelności, wyrażająca istotę i funkcję przywołanego przepisu, stanowi o

fundamentalnej różnicy między sprawami o ustalenie i sprawami o zasądzenie. W

przypadku zawieszenia postępowania o ustalenie nieistnienia stosunku kredytu

kredytobiorca upadłego nie mógłby zgłosić roszczenia o ustalenie do listy

wierzytelności, ponieważ umieszczeniu na liście podlegają tylko wierzytelności,

czyli prawa do żądania spełnienia oznaczonego świadczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.

(G.G.)

[SOP]