Bank powoływał wyrok TSUE w sporze o kredyt walutowy. SN odmówił przyjęcia skargi

I CSK 2852/25

2

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 17 kwietnia 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Oparcie bowiem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

I CSK 2852/25

3

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK

84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej

argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności

uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej

szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12

grudnia 2008 r., II PK 220/06).

Zdaniem skarżącego w sprawie wystąpiła potrzeba wykładni poniższych

przepisów:

a) art. 2031 § 1 pkt. 1 k.p.c. w zw. z art. 2031 § 2 k.p.c. w zakresie

dotyczącym tego, czy jako procesowy zarzut potrącenia (art. 2031 § 1 pkt. 1 k.p.c.)

należy zakwalifikować sytuację, w której to pozwany, wnosząc o oddalenie

powództwa, powołuje przed sądem twierdzenie o potrąceniu dokonanym przez

powoda wobec pozwanego poza procesem (art. 498 § 1 k.c.), gdzie powód poddał

do potrącenia wierzytelności dochodzone powództwem wobec pozwanego –

a w związku z tym, czy takie powołanie się pozwanego na fakt dokonanego przez

powoda potrącenia, podlega ograniczeniom procesowym (2031 § 1 pkt 1 w zw. z

2031 § 2 k.p.c.) skutkującemu ewentualną bezskutecznością tegoż zarzutu?

b) art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. w zakresie dotyczącym tego, czy

rozliczenie świadczeń nienależnych stron nieważnej umowy kredytu walutowego

winno nastąpić w oparciu o tzw. teorię salda, a nie teorię dwóch kondykcji,

w sytuacji gdy zgodnie z wyrokiem TSUE wydanym w sprawie C-396/24 w dniu 19

czerwca 2025 r. konsument może dochodzić od banku wyłącznie nadpłaconej

kwoty ponad wartość wypłaconego kapitału kredytu, wobec czego stosowanie teorii

dwóch kondykcji może doprowadzić do rozbieżności orzeczniczej i realnego

pozbawienia Banku prawa do sądu w sytuacji, w której sprawy z powództwa

kredytobiorców będą rozstrzygane w ten sposób, że konsument będzie mógł

dochodzić wszystkich uiszczonych przez siebie kwot w wykonaniu umowy, a Bank

będzie mógł żądać jedynie kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy' dokonanymi

wpłatami a kwotą wypłaconego kapitału?

I CSK 2852/25

4

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że problem wykładni art. 2031

k.p.c. w niniejszej sprawie w ogóle nie wystąpił. Sąd w żadnym miejscu

uzasadnienia nie wyraził poglądu dotyczącego tego przepisu. Nie wskazał, że

w sprawie zachodzą ograniczenia potrącenia z art. 2031 k.p.c. Powołał się na art.

203 k.p.c. jako podstawę cofnięcia pozwu, ale to zupełnie inny przepis.

Co się zaś tyczy wykładni art. 405 w zw. z art. 410 § 2 k.c. w uchwale

pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP

25/22 Sąd Najwyższy jednoznacznie przesądził, że w razie uznania, że

postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się

do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie

umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,

że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Natomiast w razie niemożliwości

ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego

lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Zaś jeżeli

w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru

jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu,

a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot

nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron. Według art. 87 § 1 ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą

jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu

Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym).

Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, na który powołuje się skarżący,

w którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten

sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym

w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do

nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu

całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych

przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty

kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie

konsumenta.

I CSK 2852/25

5

Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego

z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości

Unii Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie mogło

mieć bezpośredniego wpływu na związanie Sądu Najwyższego uchwaloną zasadą

prawną. Dokonana przez Trybunał wykładnia przepisów dyrektywy ma to

znaczenie, że przy stosowaniu przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany

tak je interpretować, aby osiągnąć zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie

prezentuje Trybunał. Obowiązek ten jest jednak ograniczony przez ogólne zasady

wykładni prawa i nie może służyć za podstawę dla dokonywania wykładni prawa

krajowego contra legem. Nie zaistniała przy tym, potrzeba rozważenia zasadności

odstąpienia od uchwalonej przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 25

kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasady prawnej, gdyż zastosowanie teorii dwóch

kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy

93/13, przy uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku z 19 czerwca 2025

r., C-396/24, Lubreczlik.

Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch

kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie

zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była

podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko

zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może być

rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy

kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji,

w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie

nieważnej umowy kredytu (zob. również postanowienie Sądu Najwyższego z 20

listopada 2025 r., I CSK 2756/25).

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postepowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 k.p.c.

M.L.

[SOP]

I CSK 2852/25

6

Krzysztof Wesołowski