Ugoda restrukturyzacyjna zawarta po wypowiedzeniu kredytu. SN odmówił przyjęcia skargi spółki

Wyrokiem z 7 lipca 2023 r., XC C 96/23, Sąd Okręgowy w Łodzi pozbawił

w całości wykonalności tytuł wykonawczy: akt notarialny sporządzony 27 września

2018 roku i zaopatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu

Rejonowego w Łęczycy z 13 września 2022 r.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił

wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo.

I CSK 2875/24

2

Sąd drugiej instancji ustalił, że 5 września 2013 r. powodowy kredytobiorca

zawarł z pozwanym bankiem umowę wieloproduktową, na mocy której otrzymał do

dyspozycji limit kredytowy i kredyt odnawialny. Pismem z 5 kwietnia 2018 r. bank

wezwał kredytobiorcę do zapłaty w nieprzekraczalnym terminie 14 dni roboczych

przeterminowanych należności i poinformował o możliwości złożenia wniosku

o restrukturyzację zadłużenia. Pismem z 27 kwietnia 2018 r. bank odrzucił wniosek

kredytobiorcy o restrukturyzację przez rozłożenie na raty po 100 000 zł

z trzymiesięczną karencją i wypowiedział umowę kredytu. Jednak 31 sierpnia

2018 r. strony zawarły umowę restrukturyzacyjną, przewidującą spłatę do 31

grudnia 2023 r., w której ustalono warunki i sposób spłaty zobowiązania. Strony

postanowiły, że w przypadku naruszeń bank może wypowiedzieć umowę

restrukturyzacyjną w całości lub w części, a wtedy podstawą dochodzenia roszczeń

jest umowa kredytowa. Aneksami do umowy restrukturyzacyjnej strony zmieniły

treść umowy w zakresie zasad spłaty długu, odsetek i prowizji, harmonogramu

spłat, a także wysokości długu, która zostanie umorzona w przypadku prawidłowej

spłaty reszty długu na warunkach określonych w umowie. Termin płatności ostatniej

raty 31 grudnia 2023 r. nie uległ zmianie.

Bank 17 marca 2022 roku wypowiedział w całości umowę restrukturyzacyjną

z zachowaniem 14 dniowego okresu wypowiedzenia, liczonego od dnia następnego

po dniu doręczenia wypowiedzenia. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazał brak

wpłaty jakiejkolwiek należności na rzecz banku. Postanowieniem z 13 września

2022 roku Sąd Rejonowy w Łęczycy nadał klauzulę wykonalności aktowi

notarialnemu z dnia 27 września 2022 roku, co do zapłaty przez kredytobiorcę na

rzecz banku 19 233 592,37 zł.

Sąd drugiej instancji uznał, że umowa restrukturyzacyjna miała charakter

ugody. Strony ustaliły, że umowa restrukturyzacyjna nie jest aneksem do umowy

kredytu i nie stanowi odnowienia zobowiązania klienta z tytułu umowy kredytowej

w rozumieniu art. 506 k.c., a jedynie reguluje spłatę długu. Ponieważ umowa

kredytowa została skutecznie wypowiedziana przez bank, umowa

restrukturyzacyjna dotyczyła rozłożenia na raty spłaty wymagalnego już zadłużenia

kredytobiorcy z tytułu wypowiedzianej umowy oraz warunkowego umorzenia części

zobowiązania. Obowiązek z art. 75 c pr.bank. dotyczy tylko umowy kredytowej, ma

I CSK 2875/24

3

bowiem umożliwić kredytobiorcy utrzymanie w mocy umowy kredytu zawartej z

bankiem. Nie dotyczy zaś utrzymania w mocy dalszej umowy ugody, związanej z

wymagalną już wierzytelnością wynikającą z umowy kredytowej.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący

kredytobiorca uzasadnił wystąpieniem istotnego zagadnienia prawnego: czy do

wypowiedzenia umowy restrukturyzacyjnej, określającej zasady spłaty zobowiązań

z tytułu wypowiedzianej umowy kredytu, stosuje się art. 75c ust. 1-5 pr. bank.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawą wypowiedzenia umowy kredytu jest art. 75 ust. 1 pr.bank. Artykuł

75c pr.bank. nie zmienia podstaw wypowiedzenia umowy, a jedynie nakazuje

poprzedzić wypowiedzenie umożliwieniem rokowań co do restrukturyzacji. Nie

można wykluczyć, że w wyniku rokowań restrukturyzacyjnych zostanie zawarty

aneks do umowy kredytu, czyli nastąpi jedynie zmiana umowy kredytu (np. przez

zmniejszenie rat i wydłużenie okresu kredytowania). W takim przypadku

postawienie całego zadłużenia w stan wymagalności wymagałoby wypowiedzenia

zmienionej umowy kredytu.

Jednak co do zasady umowa restrukturyzacyjna jest ugodą w rozumieniu

art. 917 k.c., mającą zapewnić spłatę zadłużenia powstałego na skutek

wypowiedzenia kredytu, lecz nie zmienia treści umowy kredytu. Ugoda tego rodzaju

zazwyczaj - w miejsce obowiązku spłaty niezwłocznie pozostałej części kredytu -

wprowadza obowiązek spłaty tej samej sumy rozłożony na raty, niekiedy

z możliwością umorzenia części długu w przypadku terminowego wykonywania

ugody.

Po tych uwagach ogólnych co do porozumień restrukturyzacyjnych należy

przejść do porozumienia restrukturyzacyjnego stron z 31 sierpnia 2018 r.

Porozumienie to zostało zawarte już po wypowiedzeniu umowy kredytu i bank nie

wycofał się z tego wypowiedzenia (ani nie cofnął go, a nie uznał za nieskuteczne).

Zatem ugoda dotyczyła zobowiązania powstałego na skutek wypowiedzenia umowy

kredytu, czyli niezwłocznej spłaty niespłaconej części kredytu. Strony postanowiły,

że porozumienie nie stanowi odnowienia, lecz jest zawartym w trybie art. 75c

pr.bank. porozumieniem regulującym spłatę długu (domyślnie: powstałego na

I CSK 2875/24

4

skutek wypowiedzenia kredytu). Dodatkowo strony zgodnie oświadczyły, że

obowiązek z art. 75c pr.bank. został wykonany, czyli nie przewidywały ponownego

wykonania tego obowiązku. Zapis w porozumieniu, iż w przypadku wypowiedzenia

porozumienia podstawą dochodzenia roszczeń jest umowa kredytowa, oznaczał, że

w takim przypadku wygaśnie porozumienie restrukturyzacyjne i tym samym

ponownie staje się wymagalne roszczenie o zwrot kredytu, powstałe na skutek

wciąż pozostającego w mocy wypowiedzenia z 27 kwietnia 2018 r.

Zagadnienie prawne, stanowiące podstawę wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, nie występuje w sprawie. Zagadnienie to wystąpiłoby,

gdyby strony zamiast ugody zawarły aneks do umowy kredytu, czyli uznały

wypowiedzenie kredytu za niebyłe, i jedynie zmodyfikowały treść umowy kredytu.

W takim przypadku rzeczywiście powstałoby zagadnienie, czy wypowiedzenie

umowy kredytu, zmienionej na skutek wniosku kredytobiorcy o restrukturyzację,

także wymaga umożliwienia złożenia wniosku o restrukturyzację. Jednak strony

zawarły ugodę zmieniającą treść obowiązku natychmiastowej spłaty

wypowiedzianego kredytu i na dodatek oświadczyły, że ugoda ta jest

restrukturyzacją, o której mowa w art. 75c pr.bank.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcie skargi do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 k.p.c. bankowi przysługuje od skarżącego zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

(M.M.)

[a.ł]

I CSK 2875/24

5