Skargę o zasiedzenie odrzucono, bo opłatę od skargi wniesiono po terminie

Postanowieniem z 20 lutego 2025 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu w

sprawie z wniosku K.A. i I.A. z udziałem J.F. o zasiedzenie, na skutek apelacji

wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w Nisku z 29 sierpnia 2024

r., oddalił apelację (pkt I), a ponadto rozstrzygnął o kosztach postępowania

apelacyjnego.

Wnioskodawcy wnieśli skargę od postanowienia Sądu drugiej instancji,

zaskarżając je w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia

w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Tarnobrzegu do

ponownego rozpoznania.

I CSK 3354/25

2

Uzasadniając

wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania,

skarżący wskazali,

że wniesiona przez

nich skarga ma być oczywiście

uzasadniona.

Uczestniczka złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną wnioskodawców,

w której wniosła o odrzucenie skargi (jako oczywiście niedopuszczalnej,

w szczególności z uwagi na brak podstaw kasacyjnych), ewentualnie o jej

oddalenie oraz o zasądzenie od skarżących na swoją rzecz zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wnioskodawców podlegała odrzuceniu jako nieopłacona

w terminie.

Zgodnie z art. 3986 § 1 k.p.c. czuwanie nad tym, aby w skardze kasacyjnej

nie występowały braki formalne, należy w istocie do przewodniczącego w sądzie

drugiej instancji. Jednocześnie należy zauważyć, że chociaż zasadniczy ciężar

kontroli tego, czy wymagania formalne zostały zrealizowane (zarówno co do

prawidłowości, jak i terminowości) spoczywa na sądach drugiej instancji,

ustawodawca nie wyłączył jednak w tym obszarze również kompetencji Sądu

Najwyższego. W myśl art. 3986 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy odrzuca bowiem skargę

kasacyjną, która podlegała odrzuceniu przez sąd drugiej instancji, albo zwraca ją

temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków.

W niniejszej sprawie wnioskodawcy zawarli w skardze kasacyjnej wniosek

o zwolnienie od opłaty od skargi. Postanowieniem z 6 czerwca 2025 r. referendarz

sądowy w sądzie drugiej instancji oddalił ten wniosek. Wnioskodawcy wnieśli

skargę na powyższe postanowienie referendarza sądowego. Postanowieniem z 14

lipca 2025 r. Sąd drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie referendarza

sądowego z 6 czerwca 2025 r. Odpis tego postanowienia został doręczony

pełnomocnikowi wnioskodawców 31 lipca 2025 r. Stosownie do art. 112 ust. 3

u.k.s.c. od 31 lipca 2025 r., biegł tygodniowy termin na wniesienie opłaty od skargi,

który bezskutecznie upłynął 7 sierpnia 2025 r. Pismem nadanym 18 sierpnia 2025 r.

wnioskodawcy wnieśli o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi

I CSK 3354/25

3

kasacyjnej, przedkładając dowód wniesienia tej opłaty. Postanowieniem z 11

września 2025 r. Sąd drugiej instancji przywrócił wnioskodawcom termin do

wniesienia opłaty od skargi kasacyjnej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego początkowo uznawano, że możliwe jest

przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty lub terminu do usunięcia braków

formalnych środka zaskarżenia (wyrok SN z 17 lipca 1979 r., IV CR 232/79, OSNC

1980, nr 1-2, poz. 16; postanowienie SN z 10 listopada 2006 r., I CZ 61/06).

Stanowisko to jednak zostało zarzucone i w jego miejsce pojawiły się dwa

poglądy.

Wedle pierwszego wniosek taki jest niedopuszczalny, ponieważ usunięcie

braków formalnych lub fiskalnych środka zaskarżenia nie jest samodzielną

czynnością procesową (postanowienia SN: z 9 lipca 2008 r., V CZ 44/08; z 9 lutego

2018 r., I CZ 13/18; z 20 września 2018 r., IV CZ 38/18; z 29 września 2023 r., III

CZ 265/23, OSNC 2024/2/22); według zaś drugiego - dopuszczalność tego rodzaju

wniosku warunkowana jest tym, by nie zostało jeszcze wydane rozstrzygnięcie

stanowiące wynik uchybienia terminowi usunięcia tych braków (postanowienia SN:

z 27 stycznia 2005 r., II UZ 48/04; z 22 lutego 2006 r., III CZ 4/06; z 10 listopada

2006 r., I CZ 61/06; z 20 lipca 2012 r., II CZ 55/12; z 20 września 2013 r., II CZ

50/13; i z 22 listopada 2017 r., IV CZ 75/17).

Za prawidłowe należy stanowisko wykluczające dopuszczalność wniosku o

przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych lub fiskalnych środka

zaskarżenia. Czynnością procesową w rozumieniu art. 168 k.p.c. jest wniesienie

środka zaskarżenia, który powinien spełniać wymagania formalne i powinien zostać

należycie opłacony. Nie jest natomiast taką czynnością uiszczenie opłaty,

dołączenie brakujących odpisów apelacji, wskazanie wartości przedmiotu

zaskarżenia czy usunięcie innych braków formalnych; do wywołania skutków

procesowych w postępowaniu zdolne jest bowiem zaskarżenie orzeczenia.

Uiszczenie opłaty lub usunięcie braków formalnych środka zaskarżenia nie ma

rangi samoistnej (odrębnej) czynności procesowej. Ma tylko to znaczenie, że

współwarunkuje nadanie biegu środkowi zaskarżenia, a zatem podporządkowane

jest wyłącznie celom środka zaskarżenia.

I CSK 3354/25

4

Nie ma przy tym podstaw do uznania, że uzupełnienie braków środka

zaskarżenia ma status samodzielnej czynności procesowej wówczas, gdy nie

doszło jeszcze do odrzucenia środka zaskarżenia. Nie można również uznać, że

ewentualna dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia

braków formalnych lub fiskalnych środka zaskarżenia miałaby zależeć tylko od

tego, czy organ procesowy odrzucił już, czy też jeszcze nie odrzucił środka

zaskarżenia; taki pogląd prowadzi do przypadkowych rezultatów. W niniejszej

sprawie, skoro termin do uzupełnienia braków formalnych środka zaskarżenia

upłynął bezskutecznie, środek zaskarżenia podlega odrzuceniu, a wydanie decyzji

procesowej o jego odrzuceniu jest obowiązkiem organu procesowego.

Z przytoczonych względów należało odrzucić skargę kasacyjną (art. 3986 § 3

k.p.c.). Jednocześnie w niniejszej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia

wniosku uczestniczki o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu kasacyjnym. Wniosek ten, zgłoszony w odpowiedzi na skargę,

został co prawda powiązany z wnioskiem o odrzucenie skargi, ale uczestniczka nie

wskazała, że skarga powinna kasacyjna wnioskodawców powinna zostać

odrzucona z uwagi na jej nieopłacenie w terminie.

SSN Kamil Zaradkiewicz

[M.O.]

Kamil Zaradkiewicz

[SOP]