Skarga banku o status przedsiębiorców kredytobiorców nie została przyjęta do rozpoznania

Wyrokiem z 8 lipca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie

z powództwa A.S., T.B. i J.B. przeciwko Bankowi S.A. w W. o zapłatę i ustalenie, na

skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 8 września

2022 r., oddalił apelację (pkt I), a ponadto rozstrzygnął o kosztach postępowania

apelacyjnego (pkt II).

I CSK 3541/25

2

Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,

zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonym

zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w

Warszawie; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonym

zakresie i orzeczenie co do istoty sprawy przez Sąd Najwyższy. Ponadto, pozwana

wniosła o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów postępowania

wszczętego wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

pozwana wskazała na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych,

które pozwana sformułowała w formie następujących pytań:

1) czy osoba fizyczna, zawierająca długoterminowe zobowiązanie kredytowe,

która w chwili zawierania spornej umowy kredytu hipotecznego wskazywała, iż

środki pochodzące z tej umowy zostaną przeznaczone na cele związane z

prowadzoną działalnością gospodarczą lub cel zarobkowy/inwestycyjny, a nie

wyłącznie na zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkaniowych, po zawarciu

umowy, wykorzystywała środki pochodzące z kredytu na cele związane z

prowadzoną działalnością gospodarczą lub cel zarobkowy (działalność

nierejestrowaną), posiada w ramach przedmiotowej umowy status konsumenta,

uprawniający ją do wytaczania przeciwko przedsiębiorcy roszczeń opartych o treść

przepisów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE z 1993 r., L 95,

s. 29; dalej jako „dyrektywa 93/13") oraz polskich norm przepisy te implementujące,

zawartych w art. 3851 § 1 i 2 k.c.?;

2) czy sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem

rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis

dyspozytywny z art 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis ten stanowi normę

prawną, która może znaleźć zastosowanie w sprawie, a sąd winien podjąć wszelkie

działania prowadzące do przywrócenia równowagi kontraktowej stron - vide np.

zdania odrębne Sędziów Sądu Najwyższego: Joanny Misztal-Koneckiej, Marcina

Krajewskiego, Krzysztofa Wesołowskiego, Dariusza Pawłyszcze, Beaty

I CSK 3541/25

3

Janiszewskiej i Kamila Zaradkiewicza złożone do pkt 2 uchwały pełnego składu

Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22; zdanie odrębne sędziego

Sądu Najwyższego Władysława Pawlaka, złożone do wyroku Sądu Najwyższego z

20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22; trzy wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19

września 2023 roku (sygn. akt: II CSKP 1627/22, II CSKP 1110/22, II CSKP

1495/22)?

Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, w której

wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz

o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wniesiona przez pozwaną nie kwalifikowała się do

przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd

Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią

instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN

z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego

(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie

oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego

interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć

ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes

prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem

zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN

z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana

w art. 3989 k.p.c. instytucja przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje

wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

I CSK 3541/25

4

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).

Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi

element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które

są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.

Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne

jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z

nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego

(postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).

Jako przyczynę kasacyjną mającą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania pozwana wskazała występowanie w sprawie istotnych zagadnień

prawnych.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego zagadnienie takie

powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie

być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienie SN z 20 maja

2021 r., II CSK 132/21).

Takie zagadnienie powinno zostać sformułowane wraz z przytoczeniem

argumentów prawnych świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. np.

postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 r., nr 1, poz. 11;

z 7 czerwca 2005 r., V CKN 3/05; z 16 marca 2007 r., III CSK 34/07). Konieczne

jest też wskazanie argumentów przekonujących o istotności zagadnienia (zob.

postanowienie SN z 24 lipca 2007 r., IV CSK 207/07). Ponadto, ma to być

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie

może przyczynić się do rozwoju prawa (postanowienia SN:

z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z 11 stycznia

I CSK 3541/25

5

2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z 11 lutego 2009 r., V CSK

388/08).

Co do zagadnień prawnych sformułowanych przez pozwaną, kwestie

podniesione przez skarżącą w ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania były już przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu

Najwyższego, w związku z czym przedstawione przez pozwaną zagadnienia nie

mają przymiotu nowości.

Co do kwestii statusu konsumenta Sąd Najwyższy wypowiedział się m.in.

w wyrokach: z 14 czerwca 2023 r., II CSKP 254/22; z 28 lutego 2025 r., II CSKP

1323/24.

W odniesieniu do drugiego zagadnienia prawnego dotyczącego możliwości

zastąpienia postanowienia abuzywnego kursem obiektywnym lub przepisem

dyspozytywnym, zgodnie z uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która z chwilą jej podjęcia

uzyskała moc zasady prawnej w świetle art. 87 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 622), a zatem

wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego:

1. w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej

stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,

w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże

także w pozostałym zakresie.

3. jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy

całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu,

powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na

rzecz każdej ze stron.

I CSK 3541/25

6

4. jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot

wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia

następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem

banku związanie postanowieniami umowy.

5. jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze

stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków

pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili

popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art.

39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych (tekst jedn.: (Dz.U. z 2026 r. poz. 118).

Kamil Zaradkiewicz

[M.O.]

[SOP]