Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
I CSK 3701/25
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
27 lutego 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Skarga banku w sporze o kredyt z możliwością spłaty w CHF nie przeszła przedsądu

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy kredytu i zapłaty, a pozwany bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie w części dotyczącej punktów II i III.

Ustalenia sądu

Sąd Najwyższy ustalił, że umowa nie miała charakteru kredytu walutowego, ponieważ powodowie mogli spłacać ją również w złotych i z tej możliwości korzystali. Pozwany w skardze powoływał zagadnienia prawne, które SN uznał za niespełniające kryterium nowości.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku do rozpoznania i zwrócił odpowiedź powodów na skargę, bo nie zawierała wymaganego oświadczenia.

Dlaczego

Zarzuty skargi nie wykazały oczywistej zasadności, a poruszone problemy prawne były już rozstrzygane w orzecznictwie SN i TSUE. Zasada prawna z uchwały III CZP 25/22 nadal wiąże składy SN.

Dla firm

Kredyt jest walutowy tylko wtedy, gdy umowa przewiduje wypłatę i spłatę wyłącznie w walucie obcej. Sama możliwość spłaty w walucie obcej tego nie zmienia.

Więcej o sprawie

Powodowie mogli spłacać raty w CHF, ale płacili w złotych. SN uznał, że taka możliwość nie czyni umowy kredytem walutowym.

Okoliczność, że powodowie od samego początku mogli spłacać kredyt w walucie CHF nie powoduje, że zaciągnięty przez nich kredyt był kredytem walutowym, skoro powodowie mogli również dokonywać spłat w walucie PLN i z tej możliwości korzystali.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział I
Sygnatura
I CSK 3701/25

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

I CSK 3701/25

POSTANOWIENIE

27 lutego 2026 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Kamil Zaradkiewicz

na posiedzeniu niejawnym 27 lutego 2026 r. w Warszawie

w sprawie z powództwa V.D. i R.D.

przeciwko Bankowi S.A. w W.

o ustalenie i zapłatę,

na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. w W.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie

z 24 czerwca 2025 r., I ACa 1765/23,

1) zwraca odpowiedź powodów na skargę kasacyjną,

2) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

[M.O.]

Uzasadnienie

Wyrokiem z 24 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie w sprawie

z powództwa V.D. i R.D. przeciwko Bankowi S.A. w W. o ustalenie i zapłatę, na

skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z 12 maja

2023 r., uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji w punkcie 2. w części zasądzającej

kwotę 243 956,99 zł a także w części zasądzającej ustawowe odsetki za

opóźnienie od tej kwoty po dniu 21 października 2024 r. i w tej części postępowanie

umorzył (pkt I); oddalił apelację w pozostałym zakresie (pkt II); a także rozstrzygnął

o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt III).

Pozwana od wyroku Sądu drugiej instancji wniosła skargę kasacyjną,

zaskarżając to orzeczenie w części, tj. w zakresie punktów II i III oraz wnosząc

I CSK 3701/25

2

o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi odwoławczemu.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

skarżąca wskazała, że wniesiona przez nią skarga kasacyjna ma być oczywiście

uzasadniona z uwagi na to, że: a) sądy orzekające w sprawie błędnie ustaliły, że

sporna umowa kredytu łącząca strony postępowania jest nieważna, podczas gdy

sformułowane przez powodów żądanie pozwu dotyczyło tylko zarzutu nieważności

umowy z mocy prawa, a nie żądania powstającego wskutek stwierdzenia

abuzywności niektórych postanowień umowy kredytu; b) Sąd odwoławczy błędnie

ustalił, że sporna umowa kredytu jest umową kredytu denominowanego, pomimo że

zarówno jej treść, jak i zgodny zamiar jej stron i cel umowy wskazują, że był to

kredyt walutowy, który miał być wypłacony i spłacany w walucie obcej (CHF), a

umowa nie zawierała mechanizmu denominacji i jedynie na skutek decyzji

kredytobiorców kredyt został wypłacony i był spłacany w PLN; c) Sąd odwoławczy

błędnie przyjął, że nie jest możliwe zastosowanie dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. i

sankcji z art. 58 § 2 k.c. do całych jednostek redakcyjnych umowy kredytu

dotyczących wypłaty i spłaty kredytu w PLN z pominięciem zastosowania

dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. i sankcji z art. 58 § 2 k.c. do odrębnych postanowień

umownych wprowadzających alternatywny mechanizm wypłaty i spłaty kredytu, a

jednocześnie niezawierających żadnych mechanizmów waloryzacji, indeksacji czy

też denominacji; d) Sąd odwoławczy zastosował dyspozycję art. 3851 § 1 k.c. i

sankcję z art. 58 § 2 k.c. do umowy kredytu stricte walutowego (dewizowego)

niezawierającego żadnych mechanizmów waloryzacji, indeksacji czy też

denominacji, a dodatkowo z całkowitym pominięciem wyłącznie fakultatywnego

charakteru postanowień dotyczących wypłaty i spłaty kredytu w PLN, które w toku

postępowania zostały uznane za abuzywne; e) Sąd odwoławczy podzielił i przyjął

za własne rozważania Sądu pierwszej instancji, z których wynika, że sporna umowa

zawiera mechanizm indeksacji, a zatem cała umowa ma charakter kredytu

indeksowanego, podczas gdy Sąd pierwszej instancji przyjął, iż sporny kredyt jest

kredytem denominowanym, a Sąd odwoławczy nie wyjaśnił podstawy prawnej

wyroku w zakresie, w jakim przyznał spornej umowie inny charakter i tym samym

dokonał analizy abuzywności postanowień innego rodzaju, niż analizowane przez

I CSK 3701/25

3

Sąd pierwszej instancji oraz poprzez niedokonanie w tym zakresie oceny zarzutów

apelacyjnych pozwanej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; f) Sądy

orzekające w sprawie błędnie ustaliły nieważność umowy kredytu wskutek

abuzywności postanowień umownych w sytuacji, gdy w przypadku uznania

spornych postanowień za abuzywne w tym konkretnym przypadku umowa może

być nadal wykonywana na podstawie jej pozostałych postanowień niedotkniętych

abuzywnością - stanowiących pierwotne zapisy umowy kredytu i niewpływających

w żadnej mierze na charakter spornej umowy, jak i sposób jej realizacji;

ewentualnie postanowienia abuzywne powinny być zastąpione niezależnym od

banku kursem waluty, czy też przepisem dyspozytywnym; g) Sądy orzekające w

sprawie błędnie ustaliły nieważność Umowy kredytu wskutek abuzywności

postanowień umownych i braku możliwości zastąpienia niedozwolonych

postanowień obiektywnym (niezależnym od Banku) kursem waluty, czy też

przepisem dyspozytywnym.

Ponadto pozwana wskazała, że w sprawie występują istotne zagadnienia

prawne, które skarżąca sformułowała w postaci następujących pytań:

1) jaka zasada rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu powiązanego

z walutą obcą lub udzielonego w walucie obcej znajdzie zastosowanie - tj. czy

właściwym jest zastosowanie tzw. teorii dwóch kondykcji czy teorii salda,

w szczególności w kontekście najnowszego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej w sprawie C-396/24, które nakazuje stosowanie teorii salda - co

pozostaje w sprzeczności z dominującą linią orzeczniczą sądów krajowych?;

2) czy w sytuacji, w której dodatkowy mechanizm wykonania operacji

związanych z umową - posiadający charakter dodatkowej w stosunku do umowy

kredytu fakultatywnej usługi kantorowej wymiany walut - w oparciu o tabele

kursowe banku, ma charakter fakultatywny, w ogóle może dojść do indywidualnej

kontroli pod kątem abuzywności tych postanowień z zastosowaniem reżimu norm

prawnych zawartych w art. 3851 § 1 i 2 k.c., art. 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1

dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych

warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE z 1993 r., Nr L 95, s. 29; dalej:

„dyrektywa 93/13”)?;

I CSK 3701/25

4

3) jaki charakter posiada wyrok sądu w zakresie orzeczonych skutków

abuzywności w postaci unieważnienia spornej umowy kredytu (konstytutywny czy

deklaratoryjny) w odniesieniu do roszczeń pieniężnych o zwrot nienależnych

świadczeń, a w konsekwencji, kiedy powstaje obowiązek rozliczeń stron w związku

z unieważnieniem funkcjonującej dotąd umowy kredytu, tzn. kiedy roszczenia

restytucyjne stron przedmiotowej umowy - zarówno banku, jak i kredytobiorcy, stają

się wymagalne oraz czy wymagalność nienależnych świadczeń może powstać

przed momentem prawomocnego stwierdzenia przez sąd nieistnienia stosunku

prawnego wynikającego z umowy kredytu?;

4) czy wprowadzenie do umowy kredytu udzielonego w walucie obcej

dodatkowego, fakultatywnego mechanizmu wykonania operacji związanych

z umową - posiadającego charakter dodatkowej w stosunku do umowy kredytu

fakultatywnej usługi kantorowej wymiany walut w oparciu o tabele kursowe banku

wyłącza walutowy charakter umowy kredytu?

Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, w której

wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz

o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania kasacyjnego,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wniesiona przez pozwaną nie kwalifikowała się do

przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd

Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią

instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN

z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego

(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie

oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego

interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć

ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes

I CSK 3701/25

5

prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem

zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne wciąż uwagi w postanowieniu SN

z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana

w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).

Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi

element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które

są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.

Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie

w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.

3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują

w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN

z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).

Na tle przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w orzecznictwie

Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie każde naruszenie prawa, nawet oczywiste,

przesądza o zasadności skargi kasacyjnej (zob. w szczególności postanowienia

SN: z 15 lutego 2007 r., V CSK 485/06; z 3 marca 2020 r., V CSK 75/19). Sam

zarzut naruszenia, nawet oczywistego, określonego przepisu prawa nie prowadzi

wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bowiem mimo

takiego naruszenia prawa, orzeczenie może być prawidłowe (postanowienia SN: z

10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 6 listopada 2020 r.,

III CSK 110/20). Przesłanka „oczywistej zasadności skargi kasacyjnej" nie

odpowiada bowiem w pełni przesłance „oczywistego naruszenia prawa" przez

wydanie zaskarżonego orzeczenia (postanowienie SN z 20 lutego 2008 r., V CSK

512/07).

I CSK 3701/25

6

O oczywistej zasadności skargi można mówić jedynie w przypadku

stwierdzenia szczególnych, kwalifikowanych, wręcz rażących przypadków

naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, bez wnikliwego wgłębiania się

w merytoryczną analizę trafności orzeczenia (postanowienia SN: z 10 stycznia

2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 7 października 2010 r., I CSK

189/10; z 28 lipca 2011 r., I CSK 77/11), które powodują, że zaskarżone orzeczenie

jest wadliwe.

Argumentacja przedstawiona przez skarżącą nie pozwala uznać, że

wniesiona przez pozwaną skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W szczególności Sąd odwoławczy prawidłowo uznał, że sporna umowa

kredytu nie miała charakteru umowy kredytu walutowego. Okoliczność, że

powodowie od samego początku mogli spłacać kredyt w walucie CHF nie

powoduje, że zaciągnięty przez nich kredyt był kredytem walutowym, skoro

powodowie mogli również dokonywać spłat w walucie PLN i z tej możliwości

korzystali. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już także, że samo

zapewnienie kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w walucie obcej nie uchyla

abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat kredytu w walucie krajowej,

w wysokości zależnej od kursu waluty obcej określanego swobodnie przez bank

(wyrok SN z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23). W podobny sposób

wypowiedział się TSUE wskazując, że włączenie do umowy zawartej z

konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego

samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a

drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie, że

poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona dane

zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw

i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z tym taki mechanizm

umowny może sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (wyrok TSUE z 21 września

2023 r., C-139/22, ECLI:EU:C:2023:692, pkt 55).

Nie ma również racji skarżąca podnosząc, że w sprawie doszło do

orzeczenia ponad żądanie. Przyjęcie przez sąd innej podstawy prawnej orzeczenia

nie stanowi bowiem wyjścia ponad żądanie określone w art. 321 k.p.c. i tym samym

I CSK 3701/25

7

dokonania rozstrzygnięcia o innym przedmiocie żądania niż wskazany przez

powoda (wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 36/23).

Niezależnie od powyższego, Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że powodowie zawarli

w pozwie argumentację prawną dotyczącą skutków stwierdzenia, iż określone

postanowienia umowy kredytu mają charakter abuzywny. Jednocześnie spór

pomiędzy stronami ogniskował się właśnie wokół kwestii skutków tej abuzywności,

w związku z czym nie sposób przyjąć, aby w niniejszej sprawie zostało rozpoznane

inne żądanie niż to sformułowane przez powodów w pozwie. W szczególności sądy

powszechne nie tylko mogą, ale są obowiązane weryfikować i uwzględnić ex officio

nieważność bezwzględną czynności prawnej na każdym etapie postępowania (zob.

np. wyroki SN z 5 czerwca 2014 r., IV CSK 576/13; zob. np. uchwałę SN z 17

czerwca 2005 r., III CZP 26/05, OSNC 2006, Nr 4, poz. 63; wyroki SN: z 8 maja

1998 r., I CKN 670/97, OSNC 1998, Nr 12, poz. 219; z 1 lutego 2000 r., I PKN

503/99, OSNP 2001, Nr 12, poz. 411; z 10 września 2004 r., I PK 592/03, OSNP

2005, Nr 4, poz. 202; z 12 maja 2005 r., V CK 556/04, OSP 2007, Nr 2, poz. 15; z

26 stycznia 2006 r., II CK 374/05, BSN 2006, Nr 5, poz. 12; z 11 stycznia 2008 r., V

CSK 283/06; z 5 lipca 2000 r., I CKN 290/00; z 11 lipca 2012 r., II CSK 597/11; z 23

lutego 2017 r., V CSK 361/16; z 10 grudnia 2025 r., II CSKP 511/24;

postanowienia: z 21 lipca 2000 r., I PKN 451/00, OSNP 2002, Nr 5, poz. 116; z 31

stycznia 2003 r., IV CKN 1765/00, OSNC 2004, Nr 5, poz. 74; por. również

stanowisko wyrażone w wyroku SN z 25 czerwca 2015 r., III CSK 430/14).

Wbrew stanowisku pozwanej brak było również podstaw do przyjęcia, że po

wyeliminowaniu z umowy kredytu spornych postanowień umowa ta mogła dalej

obowiązywać, ewentualnie, że możliwe było zastąpienie tych postanowień np.

kursem waluty niezależnym od banku. Z uchwały pełnego składu Izby Cywilnej

Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która z chwilą jej podjęcia

uzyskała moc zasady prawnej w świetle art. 87 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 622), i jako taka

wiąże inne składy Sądu Najwyższego, wyraźnie wynika, że razie uznania, że

postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się

do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie

umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,

I CSK 3701/25

8

że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów oraz, że w razie niemożliwości

ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego

lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Brak było również podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z

uwagi na wskazane przez pozwaną zagadnienia prawne. Problemy prawne

przedstawione przez skarżącą nie spełniają bowiem kryterium nowości.

Sąd Najwyższy zwraca w pierwszej kolejności uwagę, że znaczenie

przywołanego przez skarżącą wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, dla

rozpoznawanych przez Sąd Najwyższy spraw, w których strony umowy kredytu

uznanej za nieważną dochodzą wzajemnych rozliczeń, zostało przedstawione

w wyroku SN z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24. Sąd Najwyższy podkreślił w

tym wyroku, że wydanie wskazanego wyżej wyroku przez TSUE nie doprowadziło

do ustania związania Sądu Najwyższego przyjętą wcześniej zasadą prawną. Nie

wyklucza to jednak, w związku z tym wyrokiem, dokonania oceny zasadności

wystąpienia we właściwym trybie (art. 88 § 1 i 2 u.SN) do odpowiedniego składu

Sądu Najwyższego celem rozważenia ewentualnego odstąpienia od zasady

prawnej przyjętej w punkcie trzecim uchwały z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. W

ocenie Sądu Najwyższego w wyroku z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24,

potrzeba rozważenia zasadności odstąpienia od przyjętej zasady prawnej nie

zaistniała, gdyż zastosowanie w niej teorii dwóch kondykcji nie stoi w sprzeczności

z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 przy uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w

wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24. Motywy, którymi kierował się TSUE

w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, odrzucając teorię dwóch kondykcji w

przypadku dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia przez bank, nie zostały

wyrażone wprost, przez co ich odtworzenie, a w konsekwencji odniesienie się do

nich nasuwa pewne trudności. Trybunał cytuje jednak stanowisko zajęte we

wcześniejszym orzeczeniu (wyrok z 25 listopada 2020 r., C-269/19, Banca B),

zgodnie z którym w razie stwierdzenia nieuczciwego charakteru umowy sąd

powinien upewnić się, że orzeczenie zniechęci przedsiębiorcę do wprowadzania

nieuczciwych warunków w umowach oferowanych konsumentom (pkt 38 wyroku

z 19 czerwca 2025 r., C 396/24), a jeżeli umowa nie może obowiązywać po

I CSK 3701/25

9

usunięciu z niej nieuczciwych warunków, sąd powinien podjąć niezbędne środki dla

ochrony konsumenta przed szczególnie szkodliwymi konsekwencjami (pkt 39

wymienionego wyroku). Z przytoczenia tych motywów należy wnosić, że w ocenie

TSUE w razie dochodzenia przez bank roszczenia o zwrot nienależnego

świadczenia jedynie zastosowanie teorii salda będzie dla niego wystarczająco

dolegliwe, by wywrzeć skutek prewencyjny, i jedynie to rozwiązanie należycie

uchroni konsumenta przed niekorzystnymi konsekwencjami „upadku” umowy.

Zastosowanie aksjologii leżącej u podstaw wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-

396/24, do stanu faktycznego, w którym roszczenie o zwrot świadczenia

dochodzone jest przez konsumenta, prowadzi do wniosku, że to przyjęcie teorii

dwóch kondykcji jest rozwiązaniem właściwszym, gdyż wywiera pożądany skutek

prewencyjny i lepiej zabezpiecza interesy konsumenta. Wskazać przy tym należy,

że w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, TSUE dokonywał interpretacji art. 7

ust. 1 dyrektywy 93/13, zgodnie z którym państwa członkowskie Unii Europejskiej

są zobowiązane zapewnić stosowne i skuteczne środki mające na celu

zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach

zawieranych przez sprzedawców lub dostawców [przedsiębiorców]

z konsumentami. Nie sposób uznać, że zastosowanie teorii dwóch kondykcji

mogłoby w jakikolwiek sposób pozostawać w sprzeczności z realizacją tego celu.

Teoria ta niewątpliwie ułatwia konsumentowi realizację jego własnego roszczenia.

Jego wysokość jest wówczas wyrażona prostą sumą spełnionych świadczeń, co

pozwala uniknąć konieczności dokonywania rozliczenia, które może okazać się

skomplikowane. Konsument dysponuje przy tym większą liczbą opcji realizacji

swoich praw. Może dochodzić zwrotu całego spełnionego świadczenia i może

również podjąć decyzję o potrąceniu roszczenia o jego zwrot z roszczeniem banku,

jeżeli uzna tę opcje za korzystniejszą dla siebie.

W zakresie, w jakim pozwana eksponowała fakultatywny charakter

mechanizmu przeliczeniowego odsyłającego do tabel kursowych, rozwiązanie takie

nie uchyla abuzywności tego rodzaju postanowień. W wyroku z dnia 21 września

2023 r., C-139/22, ECLI:EU:C:2023:692, Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej wyjaśnił, że włączenie do umowy zawartej z konsumentem dwóch

alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego samego obowiązku

I CSK 3701/25

10

ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny z

prawem, pozwala przedsiębiorcy na spekulowanie, że przez brak informacji,

nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona zobowiązanie zgodnie z

warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze

szkodą dla konsumenta. W konsekwencji postanowienie umowne regulujące

sposób wykonania umowy, które należy zakwalifikować jako nieuczciwe, nie traci

tego charakteru z tego powodu, że umowa przewiduje możliwość jej wykonania w

inny (uczciwy) sposób. Stanowisko to, w nawiązaniu do powołanego wyroku,

wyrażono także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki Sądu

Najwyższego z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23 i z 6 czerwca 2025 r., II

CSKP 570/23).

Ponadto, Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że ustalenie przez sąd, że umowa od

chwili jej zawarcia nie mogła być utrzymana w mocy, a więc była nieważna

(bezskuteczna) ma zatem wyłącznie deklaratoryjny charakter (wyrok SN z 20

marca 2025 r., II CSKP 210/23). Z tych względów nie można uznać, że dopiero

wydanie wyroku przez sąd czyni roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia

wymagalnym. Co do kwestii naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie w

przypadku dochodzenia przez kredytobiorcę zwrotu wpłaconych na rzecz banku

kwot Sąd Najwyższy wypowiedział się natomiast m.in. w wyrokach: z 30 lipca 2024

r., II CSKP 296/24; z 5 czerwca 2024 r., II CSKP 35/24.

Odnosząc się do ostatniego zagadnienia prawnego sformułowanego przez

pozwaną, Sąd Najwyższy wskazuje, że kwestia warunków, jakie musi spełniać

umowa kredytu, aby można ją było uznać za umowę kredytu walutowego, była

przedmiotem wypowiedzi SN m.in. w wyroku z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że o kredycie walutowym

można mówić jedynie wówczas, gdy umowa jednoznacznie ustala kwotę kredytu

udzielonego i faktycznie wypłaconego kredytobiorcy wyłącznie w walucie obcej

i przewiduje spłatę rat wyłącznie w walucie udzielonego kredytu. W innych

przypadkach, umowa wprowadzająca mechanizm przeliczenia czy to kwoty

udzielonego kredytu czy to rat kredytu z waluty obcej na złote polskie lub odwrotnie,

nie stanowi umowy kredytu walutowego w opisanym wyżej rozumieniu.

I CSK 3701/25

11

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Jednocześnie Sąd Najwyższy zwrócił odpowiedź powodów na skargę

kasacyjną pozwanej z uwagi na brak oświadczenia, o którym mowa w art. 132 § 1

k.p.c. Zgodnie ze zdaniem trzecim tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w

dacie wniesienia odpowiedzi na skargę, pismo wniesione m.in. przez radcę

prawnego niezawierające oświadczenia podlega zwrotowi bez wzywania do

usunięcia tego braku.

Brak było zatem podstaw do wzywania pełnomocnika powodów do usunięcia

wskazanego wyżej braku odpowiedzi na skargę zarządzeniem z 5 listopada 2025 r.

wydanym przez Przewodniczącego Wydziału w Sądzie Apelacyjnym w Szczecinie.

Kamil Zaradkiewicz

[M.O.]

[SOP]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.