Powódki kwestionowały umowę z małżeństwem o nieruchomość. SN odmówił przyjęcia skargi

Wyrokiem z 31 lipca 2023 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację

powódek M.Z. i E.Ś. od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 6

lipca 2022 r., którym oddalone zostało ich powództwo skierowane przeciwko B.P.,

J.M. i J.M. o ustalenie nieważności umowy.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powódki.

Skarżące we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołały się na

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Zdaniem skarżących, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

ponieważ zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa. Sąd

I CSK 4057/24

2

Apelacyjny, gdyby przeprowadził wyczerpujące postępowanie apelacyjne,

doszedłby do przekonania, że działanie pozwanych małżonków M. prowadzące do

zawarcia umowy zmierzało do nieuzasadnionego, niezgodnego z prawem przejęcia

nieruchomości, która nie była ich własnością. Działanie pozwanych doprowadziło

do znacznego zubożenia powódek; takie postępowanie pozwanych stanowi

niezbędną przesłankę do uznania tego działania za sprzeczne z zasadami

współżycia społecznego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację,

w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące

i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia

bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim

wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji

w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że

I CSK 4057/24

3

usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że

może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka

zaskarżenia (zob. m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III

CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką

przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu

prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to

spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15,

niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).

Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu –

oczywiście uzasadniona. Wszystkie kwestie, na których skarżące opierają

twierdzenie o oczywistej zasadności skargi, były przedmiotem ustaleń i rozważań

Sądu drugiej instancji. Sąd Apelacyjny przytoczył podstawę faktyczną i prawną

swojego rozstrzygnięcia, wskazał z jakich przyczyn akceptuje stanowisko Sądu

pierwszej instancji oraz odniósł się w sposób szczegółowy do zarzutów apelacji.

Nie można stwierdzić, by sformułowane przez ten Sąd wnioski były w oczywisty

sposób nieprawidłowe, zgodnie z opisanym wyżej rozumieniem przesłanki

oczywistej zasadności skargi.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania sprowadza się do polemiki

z poczynionymi przez Sąd Apelacyjny ustaleniami faktycznymi i ich oceną prawną,

ograniczając się do przytoczenia ogólnych zastrzeżeń pod adresem zaskarżonego

wyroku, przez powtórzenie zarzutów przytoczonych w ramach podstaw skargi, bez

wykazania ich rażącego charakteru. Sposób jego sformułowania wskazuje, że

skarżące traktują skargę kasacyjną nie jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,

a jako instrument pozwalający im na kwestionowanie niesatysfakcjonującego ich

rozstrzygnięcia w trzeciej instancji, któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie

służy.

Skarżące twierdząc, że Sąd Apelacyjny w sposób wadliwy skonstruował

podstawę faktyczną rozstrzygnięcia i błędnie ocenił zgromadzony w sprawie

materiał dowodowy, wyprowadzając następnie błędne wnioski na gruncie prawa

I CSK 4057/24

4

materialnego – pominęły także, że skarga kasacyjna jest instrumentem

prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie instrumentem kontroli ustaleń

faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Nie można zatem

przenosić do postępowania kasacyjnego sporów dotyczących stanu faktycznego,

gdyż jego ustalenie należy do sądów meriti, a Sąd Najwyższy nie ma w tym

zakresie żadnych, ustrojowych ani procesowych kompetencji (zob. m.in. wyrok

Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 1169/99, OSNC

2000, nr 7-8, poz. 139 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2014 r.,

IV CSK 671/13, niepubl.).

Skarżące zasad tych nie respektują odwołując się w uzasadnieniu skargi

wielokrotnie do dokonania przez Sąd Apelacyjny błędnej oceny zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego mimo, że zgłaszanie tego rodzaju zarzutów

w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne, także wtedy, gdy następuje to

pod pozorem naruszenia prawa materialnego (art. 3983 § 3 i 39813 § 2 k.p.c.).

O oczywistej zasadności skargi nie może zatem świadczyć dokonanie przez Sąd

Apelacyjny oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w sposób, który skarżące

uznają za wadliwy, są to bowiem zagadnienia usuwające się spod kontroli Sądu

Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.

W konsekwencji wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, w konfrontacji

z motywami zaskarżonego orzeczenia, nie wykazuje tezy, że przy jego ferowaniu

popełniono uchybienia w zakresie stosowania i wykładni prawa, które miały

charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,

które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

Monika Koba

[A.T.]

[SOP]

I CSK 4057/24

5