Bank w sporze o odsetki od kredytu denominowanego. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Skargą kasacyjną wniesioną od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z

16 września 2024 r. pełnomocnik pozwanej Banku spółki akcyjnej w W. zaskarżył

wyrok w części, tj. w zakresie rozstrzygnięć zawartych w punktach 2, 3 i 4 tego

wyroku, obejmujących zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie odsetek

I CSK 483/25

2

ustawowych za opóźnienie, oddalenie apelacji pozwanej w pozostałej części oraz

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Skarżąca, wskazując jako

podstawy skargi naruszenie prawa materialnego, oparła wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania na przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c., powołując

się odpowiednio na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawa oraz na oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W związku z zakresem zaskarżenia wskazanym przez pozwaną, w pierwszej

kolejności należało rozważyć dopuszczalność wniesionej przez nią skargi

kasacyjnej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że jedną z

niewyartykułowanych wprost w przepisach przesłanek dopuszczalności środka

zaskarżenia (do nich zalicza się też skargę kasacyjną) jest interes prawny w jego

zaskarżeniu. Dla jego powstania konieczne jest istnienie stanu pokrzywdzenia

orzeczeniem (gravamen), a jego brak prowadzi do odrzucenia środka zaskarżenia.

Interes ten występuje w razie pokrzywdzenia (gravaminis) i polega na niekorzystnej

dla strony różnicy między zgłoszonym przez nią żądaniem a treścią rozstrzygnięcia.

Pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) jest przesłanką dopuszczalności środka

zaskarżenia, w tym i skargi kasacyjnej. Jeżeli zatem kwestionowane skargą

kasacyjną orzeczenie nie rozstrzyga niekorzystnie o żądaniu strony, skarga

kasacyjna skierowana przeciwko takiemu rozstrzygnięciu jako niedopuszczalna

podlega odrzuceniu (zob. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

– zasada prawna – z 15 maja 2014 r., III CZP 88/13, OSNC 2014, nr 11, poz. 108

oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z 25 września 2019 r., III CZ 32/19, z 10

października 2014 r., III CSK 291/13 i z 5 września 1997 r., III CKN 152/97).

Pozwana zaskarżyła skargą kasacyjną również rozstrzygnięcie zawarte w punkcie

2 wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, którym – w wyniku częściowego

uwzględnia jej apelacji – zmieniono zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji w

punkcie pierwszym i oddalono powództwo w zakresie odsetek ustawowych za

opóźnienie od zasądzonych tam kwot za okres od 3 września 2021 r. do 22

września 2021 r. Rozstrzygnięcie to było dla strony pozwanej korzystne, gdyż

prowadziło do ograniczenia zakresu jej odpowiedzialności. W tej części brak było

zatem stanu pokrzywdzenia orzeczeniem, a tym samym interesu prawnego w

I CSK 483/25

3

zaskarżeniu. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w części

dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 wyroku Sądu Apelacyjnego we

Wrocławiu, na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. jako niedopuszczalną.

Odnośnie zaś do pozostałej części skargi kasacyjnej wskazać należy, iż

określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej

wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że

w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w

art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i

uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –

zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi

kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach

Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Analizując powołane przez skarżącą przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania, Sąd Najwyższy stwierdza, że żadna z nich nie została wykazana w

sposób uzasadniający uwzględnienie wniosku na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 i 4

k.p.c.

Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., jej spełnienie wymaga

wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia

zakresu tej wykładni, podania, na czym polegają wątpliwości związane z

rozumieniem przepisu oraz przedstawienia argumentacji przemawiającej za tym, że

mają one rzeczywisty i poważny charakter, nie należą zaś do zwykłych wątpliwości

związanych z procesem stosowania prawa. Wymagane jest także wykazanie, że

treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym

orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni. Jeżeli

podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w

orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy

różnej wykładni przepisu, konieczne jest także wskazanie rozbieżnych orzeczeń,

I CSK 483/25

4

dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni

przepisu (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 marca 2007 r., II CSK

84/07 oraz z 14 grudnia 2023 r., I CSK 6110/22). Należy podkreślić, że wątpliwości

wskazane przez skarżącego muszą istnieć nadal w chwili orzekania w przedmiocie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Argumentacja dotycząca

rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga przytoczenia przykładów orzeczeń,

które wskazują na rzeczywistą rozbieżność w wykładni przepisów, występującą

również w chwili orzekania w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2024 r., I CSK

1225/23).

Z kolei uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki

jej przyjęcia do rozpoznania (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), wymaga powołania się na

kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa

materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do

jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono

widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez

potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu

wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Do wykazania

oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie,

jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające

rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na tym właśnie polega „oczywista”

zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19).

O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo

oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa przez sąd, który wydał

zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu nie prowadzi wprost do oceny, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W odniesieniu do przesłanki kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

skarżąca wyodrębniła dwie grupy przepisów, w których – jej zdaniem – zachodzi

potrzeba dokonania wykładni.

I CSK 483/25

5

W ramach pierwszej z wyodrębnionych grup skarżąca powołała się na

potrzebę wykładni art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego oraz art.

58 § 1 k.c., twierdząc, że przepisy te budzą poważne wątpliwości i wywołują

rozbieżności, w tym w praktyce sądów powszechnych. Utrzymywała, że

niejednolitość orzecznicza dotyczy oceny ważności umów kredytowych

zawierających klauzule przeliczeniowe odsyłające do tabel kursowych banku, a

także relacji pomiędzy art. 3531 k.c. a przepisami o niedozwolonych

postanowieniach umownych. Powołała się przy tym na wybrane orzeczenia sądów

powszechnych oraz argumentował, że uchwała Sądu Najwyższego z 28 kwietnia

2022 r., III CZP 40/22, nie usuwa wszystkich wątpliwości, gdyż dotyczyła kredytu

indeksowanego, a nie denominowanego.

Podniesiona argumentacja nie wykazuje istnienia poważnych i aktualnych

wątpliwości interpretacyjnych dotyczących art. 3531 k.c. ani rozbieżności w

orzecznictwie Sądu Najwyższego. Wskazane przez skarżącą orzeczenia sądów

powszechnych nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej w

oparciu o wskazaną przyczynę, a przywołane różnice w rozstrzygnięciach wynikają

z odmiennej oceny stanu faktycznego, a nie z rozbieżnej wykładni prawa. W

aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że ocena

postanowień przeliczeniowych w umowach kredytu indeksowanego i

denominowanego dokonywana jest przede wszystkim na gruncie przepisów o

niedozwolonych postanowieniach umownych, które stanowią regulację szczególną

względem m.in. art. 3531 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 27 maja 2022 r., II

CSKP 314/22; z 12 kwietnia 2023 r., II CNPP 11/22 oraz postanowienia Sądu

Najwyższego: z 29 maja 2025 r., I CSK 3536/23, z 31 października 2024 r., I CSK

2546/23, z 12 czerwca 2025 r., I CSK 394/25 wraz z powołanym orzecznictwem).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem, w sytuacji w której postanowienia umowy

wykraczają poza granice swobody umów, a jednocześnie mają charakter

niedozwolony, zastosowanie znajduje art. 3851 § 2 k.c., a nie art. 58 k.c. (por.

uchwała Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22). Zastosowanie

sankcji wynikającej z tego ostatniego przepisu może być jedynie konsekwencją

tego, że bez wyeliminowanych z umowy postanowień abuzywnych na skutek

zastosowania sankcji z art. 3851 § 1 k.c., w braku regulacji zastępczej i woli

I CSK 483/25

6

konsumenta nadania skuteczności postanowieniom abuzywnym umowa nie może

być dalej wykonywana, co czyni ją trwale bezskuteczną (nieważną). Wbrew

twierdzeniom skarżącej, uchwała III CZP 40/22 – abstrahując od kwestii, że ze

względu na obsadę Sądu Najwyższego zapadła ona w warunkach nieważności

postępowania (zob. uchwałę składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, OSNC 2020, nr

4, poz. 34) nie pozostawiła nierozstrzygniętych zagadnień dotyczących kredytów

denominowanych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że

sposób oceny postanowień przeliczeniowych jest wspólny dla kredytów

indeksowanych i denominowanych, a różnica konstrukcyjna między tymi umowami

nie wpływa na stosowanie art. 3851 k.c. ani na ocenę granic swobody umów.

Argumentacja skarżącej sprowadza się zatem do polemiki z oceną prawną

dokonaną przez Sąd drugiej instancji oraz do przytoczenia orzeczeń sądów

powszechnych, które nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej.

Skarżąca nie wskazała rzeczywistych wątpliwości interpretacyjnych ani

rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego aktualnych na chwilę orzekania co

do wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, które uzasadniałyby

potrzebę dokonania wykładni prawa.

Odnosząc się do kolejnej grupy przepisów wskazanych przez skarżącą w

ramach przyczyny z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 58

§ 3 k.c., art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego oraz art. 56 i 65 k.c., dotyczących – jak

wskazano we wniosku – skutków eliminacji z umowy kredytu denominowanego

klauzul przeliczeniowych oraz możliwości dalszego wykonywania umowy na

podstawie zapisów okrojonych, Sąd Najwyższy stwierdza, że również w tym

zakresie skarżąca nie wykazała istnienia potrzeby dokonania ich wykładni.

Argumentacja przedstawiona we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej sprowadza

się w istocie do polemiki z utrwalonym już orzecznictwem dotyczącym

konsekwencji stwierdzenia bezskuteczności klauzul przeliczeniowych w umowach

kredytów denominowanych. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie

budzi wątpliwości abuzywny charakter klauzul odsyłających do tabel kursowych

banku, które nie zawierają obiektywnych kryteriów ustalania kursu waluty obcej i

pozostawiają bankowi jednostronną swobodę (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego

I CSK 483/25

7

z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22; z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22; z 14

lutego 2025 r., II CSKP 1545/22). Ocena abuzywności oraz skutków eliminacji

klauzul następuje według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC

2019, nr 1, poz. 2). Wyeliminowanie z umowy kredytu denominowanego klauzul

przeliczeniowych, uznanych za abuzywne, prowadzi również do upadku klauzuli

ryzyka walutowego, która jest charakterystyczna dla tego rodzaju umów i uzasadnia

powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR. Jak wskazał Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyroku z 3 października 2019 r., C-260/18 (K.

Dziubak, i J. Dziubak, ECLI:EU:C:2019:819, pkt 44) unieważnienie klauzul

przeliczeniowych prowadzi nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji i różnic

kursowych, lecz także – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest

bezpośrednio związane z indeksacją kredytu do waluty obcej. Trybunał podkreślił,

że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu,

a w takich okolicznościach obiektywna możliwość utrzymania umowy wydaje się

niepewna (por. również wyrok TSUE z 14 marca 2019 r., C-118/17, Zsuzsanna

Dunai przeciwko ERSTE Bank Hungary Zrt, ECLI:EU:C:2019:207; pkt 48 i 52). W

orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że takie przekształcenie umowy

jest na tyle daleko idące, iż należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i

charakterze, nawet jeśli nadal dotyczyłaby kredytu jako takiego. Po wyeliminowaniu

klauzul przeliczeniowych utrzymanie umowy w formie zamierzonej przez strony nie

jest możliwe (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z

13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 8

listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 20

lutego 2023 r., II CSKP 809/22). W konsekwencji eliminacja klauzul

przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy kredytu jako kredytu

złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR (lub WIBOR), gdyż byłoby to

sprzeczne z naturą stosunku prawnego łączącego strony. (por. też wyroki Sądu

Najwyższego: z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, z 31 stycznia 2023 r., II CSKP

941/22, z 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22 i z 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, brak jest podstaw do uznania, że umowa może

być wykonywana dalej w oparciu o „zapisy okrojone”. Umowa pozbawiona klauzul

I CSK 483/25

8

przeliczeniowych nie spełnia wymogów art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego, gdyż

nie określa w sposób jednoznaczny kwoty kredytu ani zasad jego spłaty. Brak jest

również przepisów dyspozytywnych, które mogłyby uzupełnić powstałą lukę. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego wyłączono możliwość zastąpienia klauzul

abuzywnych innymi przepisami, zwyczajami lub wykładnią oświadczeń woli na

podstawie art. 56 i 65 k.c., jak również stosowanie art. 358 § 2 k.c. jako przepisu

dyspozytywnego (zob. np. wyroki z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 31

stycznia 2023 r., II CSKP 941/22; z 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 6 września

2024 r., II CSKP 1644/22). Stanowisko to pozostaje w zgodzie z orzecznictwem

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którym sąd krajowy, po

stwierdzeniu nieuczciwego charakteru warunku umowy, nie może dokonywać jego

modyfikacji ani interpretować go w sposób prowadzący do wprowadzenia w jego

miejsce innego mechanizmu, nawet jeśli odpowiadałoby to domniemanej woli stron

(zob. m.in. wyroki z 3 października 2019 r., C-260/18, K. Dziubak, i J. Dziubak,

ECLI:EU:C:2019:819, z 14 czerwca 2012 r., C-618/10, Banco Español de Crédito,

ECLI:EU:C:2012:349, z 26 marca 2019 r., C-70/17, Abanca, ECLI:EU:C:2019:250,

z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Kásler, ECLI:EU:C:2014:282 i z 2 września 2021 r.,

C-932/19, OTP Jelzálogbank, ECLI:EU:C:2021:673). Trybunał podkreślił, że taka

ingerencja prowadziłaby do zmiany treści klauzuli i jej rozumienia, co jest

niedopuszczalne w świetle art. 5 i 6 dyrektywy 93/13, chyba że brak takiej

ingerencji skutkowałby koniecznością unieważnienia całej umowy i narażeniem

konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje (zob. np. wyroki Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P.

przeciwko "A", pkt 72, ECLI:EU:C:2021:934 i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, Bank

BPH, pkt 57, ECLI:EU:C:2021:341 oraz postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z

4 lutego 2021 r., CDT, C-321/20, ECLI:EU:C:2021:98, pkt 43 i przytoczone tam

orzecznictwo). Uwzględniając powyższe, w orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjmuje się, że art. 65 k.c. nie może służyć konstruowaniu nowych postanowień

umownych w miejsce klauzul abuzywnych, lecz jedynie interpretacji oświadczeń

woli stron (por. wyroki z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22; z 25 lipca 2023 r., II

CSKP 1487/22; z 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22). Podobnie art. 358 § 2 k.c.

nie może być traktowany jako przepis, który z mocy prawa lub w ramach

I CSK 483/25

9

mechanizmu dyspozytywności zastępuje postanowienie abuzywne w umowie

konsumenckiej, co potwierdzają zarówno orzeczenia Sądu Najwyższego (m.in.

wyroki z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18 oraz z 26 kwietnia 2024 r., II CSKP

150/24), jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z 29 kwietnia

2021 r., C-19/20). W tym zakresie należy również odwołać się do przywołanej już

uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,

w której uzasadnieniu wskazano, że zastąpienie niedozwolonego postanowienia

umownego jest dopuszczalne wyłącznie w razie łącznego spełnienia wszystkich

przesłanek wynikających z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej, w tym istnienia przepisu dyspozytywnego mogącego znaleźć

zastosowanie w miejsce wyeliminowanego postanowienia. W przypadku umów

kredytu denominowanego brak jest takiego przepisu. Uchwała ta potwierdza zatem,

że ani art. 65 k.c., ani art. 358 § 2 k.c. nie mogą stanowić podstawy do

konstruowania nowego mechanizmu przeliczeniowego w miejsce klauzuli

abuzywnej, co nie daje podstaw do utrzymania umowy w mocy w oparciu o jej

„zapisy okrojone”. Odwołania skarżącej do wcześniejszych orzeczeń Sądu

Najwyższego, w tym III CSK 159/17, I CSKP 74/21, I CSKP 55/21 czy II CSK

483/18, nie mogą odnieść skutku, gdyż orzeczenia te zapadły przed

ukształtowaniem się obecnej, jednolitej linii orzeczniczej i zostały następnie

zweryfikowane przez późniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego oraz Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Podobnie odwołanie do wątpliwości wyrażonych

w pytaniu prawnym skierowanym przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w

2021 r. nie świadczy o istnieniu aktualnych wątpliwości interpretacyjnych, gdyż w

międzyczasie zapadło liczne, jednolite orzecznictwo, które w pełni je usunęło.

Uwzględniając powyższe, Sąd Najwyższy stwierdza, że skarżąca nie wykazała, aby

w dacie orzekania istniała potrzeba ponownej wykładni wskazanych przepisów.

Skarga kasacyjna w tym zakresie nie wnosi nowych zagadnień wymagających

ingerencji Sądu Najwyższego, a jej funkcja publicznoprawna wyklucza traktowanie

jej jako środka ochrony interesu indywidualnego. Problematyka skutków eliminacji

klauzul przeliczeniowych, w tym kwestia możliwości dalszego wykonywania umowy

w oparciu o „zapisy okrojone”, została już rozstrzygnięta w aktualnym

orzecznictwie. Dodać należy, że Sąd Najwyższy na etapie tzw. przedsądu, oceniał

I CSK 483/25

10

już analogiczne wnioski o przyjęcie skarg kasacyjnych do rozpoznania i

konsekwentnie odmawiał ich przyjęcia, wskazując, że regulacje te zostały już

szczegółowo omówione w orzecznictwie i były przedmiotem utrwalonej wykładni

(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 29 lutego 2024 r., I CSK 1295/23

r., z 23 września 2025 r., I CSK 1552/24, z 25 listopada 2025 r., I CSK 1103/24,

wraz z powołanym tam orzecznictwem).

Odnosząc się do kolejnej wskazanej przez skarżącą podstawy przyjęcia

skargi kasacyjnej, tj. przesłanki oczywistej zasadności z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.,

należy stwierdzić, że również ona nie została wykazana. Skarżąca wiąże tę

przesłankę z podniesionym zarzutem naruszenia art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1

k.c. oraz art. 358 § 2 k.c. twierdząc, że Sąd Apelacyjny nieprawidłowo zaaprobował

roszczenie odsetkowe od dnia 23 września 2022 r., w sytuacji w której – w jej

ocenie – zobowiązania zwrotu świadczeń obu stron powstają i stają się wymagalne

dopiero z momentem prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność umowy,

względnie daty podjęcia przez powodów wiążącej decyzji w przedmiocie

ewentualnego sanowania niedozwolonych klauzul i co do zaakceptowania

konsekwencji całkowitej nieważności umowy kredytu. W istocie więc skarżąca

przyjmuje, że roszczenia stron o zwrot świadczeń stały się wymagalne dopiero z

chwilą prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność umowy, ewentualnie z

datą podjęcia przez powodów wiążącej decyzji co do skutków tej nieważności.

Argumentacja ta oparta została na uchwale Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r. III

CZP 6/21, a także na wskazywanych przez skarżącą rozbieżnościach w

orzecznictwie sądów powszechnych. Pierwsze stanowisko nie znajduje oparcia w

aktualnym orzecznictwie i zostało też wprost odrzucone przez Sąd Apelacyjny.

Drugie – oparte jest na częściowo nieaktualnej argumentacji zawartej w

uzasadnieniu wyżej powołanej uchwały, od której Sąd Najwyższy odstąpił po

wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z grudnia 2023 r. W wyroku

z 7 grudnia 2023 r., C-140/22, mBank, ECLI:EU:C:2023:965 TSUE wykluczył

możliwość uzależniania wykonywania praw konsumenta od składania przed sądem

dodatkowego oświadczenia o braku zgody na związanie się niedozwolonym

postanowieniem oraz o świadomości skutków nieważności umowy. Stanowisko to

zostało dodatkowo potwierdzone w wyroku z 14 grudnia 2023 r., C-28/22, Getin

I CSK 483/25

11

Noble Bank, ECLI:EU:C:2023:992, w którym wskazano, że konsument ma prawo

żądać zwrotu spełnionych świadczeń w wykonaniu nieważnej umowy oraz odsetek

za opóźnienie od momentu upływu terminu wyznaczonego przedsiębiorcy w

wezwaniu do zapłaty. Pogląd ten został w pełni zaaprobowany w najnowszym

orzecznictwie Sądu Najwyższego. Dla przykładu w wyroku z 14 lutego 2025 r., II

CSKP 1996/22, Sąd Najwyższy potwierdził, że konsument, którego umowa kredytu

została uznana za nieważną, jest uprawniony do żądania zwrotu spełnionych

świadczeń oraz odsetek za opóźnienie od chwili upływu terminu wyznaczonego

przedsiębiorcy w wezwaniu do zapłaty. W wyroku z 3 grudnia 2024 r., II CSKP

1803/22, Sąd Najwyższy wskazał, że już samo wystąpienie przez konsumenta –

choćby pozasądowo – z żądaniem restytucyjnym zakładającym trwałą

bezskuteczność umowy stanowi dorozumianą odmowę potwierdzenia klauzuli

abuzywnej i prowadzi do trwałej bezskuteczności umowy, bez potrzeby składania

dodatkowych oświadczeń. Stanowisko to zostało następnie potwierdzone w wyroku

z 12 września 2025 r., II CSKP 2114/22, w którym podkreślono obowiązek wykładni

prawa krajowego zgodnej z dyrektywą 93/13 oraz konieczność dostosowania

dotychczasowej linii orzeczniczej do standardu wynikającego z orzeczeń TSUE

(por. też np. wydane w ramach przedsądu postanowienie Sądu Najwyższego z 29

maja 2025 r., I CSK 873/24 i I CSK 126/24, z 30 grudnia 2025 r., I CSK 2835/24).

W świetle powyższego zarzut skarżącej, oparty na koncepcji odraczania

wymagalności roszczeń restytucyjnych do chwili prawomocnego wyroku bądź

„wiążącej decyzji konsumenta”, stanowi jedynie polemikę z aktualnym standardem

ochrony konsumenta wynikającym z prawa Unii Europejskiej oraz z przyjmowaną

obecnie wykładnią prawa krajowego. Już z tego względu nie może on zostać

uznany za oczywiście uzasadniony w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., bowiem

jego zasadność nie jest dostrzegalna prima facie i wymagałaby pogłębionej analizy

jurydycznej. Niezależnie od powyższego, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku

wynika, że Sąd Apelacyjny oparł rozstrzygnięcie w zakresie odsetek na klasycznym

rozumieniu wymagalności zobowiązania bezterminowego, wynikającym z art. 455

k.c., przyjmując za punkt odniesienia przedsądowe wezwanie do zapłaty

skierowane przez powodów w drodze reklamacji. Sąd ustalił, że powodowie

pismem z 18 sierpnia 2021 r. wezwali pozwaną do zapłaty, pozwana potwierdziła

I CSK 483/25

12

wpływ reklamacji w dniu 23 sierpnia 2021 r., a w wezwaniu wskazano termin 30-

dniowy na spełnienie świadczenia, zbieżny z terminem ustawowym. W

konsekwencji Sąd Apelacyjny przyjął, że termin do spełnienia świadczenia upłynął

22 września 2021 r., a od dnia 23 września 2021 r. pozwany pozostaje w

opóźnieniu w rozumieniu art. 481 § 1 k.c. Sąd Apelacyjny wskazał jednocześnie, że

wyrok stwierdzający nieważność umowy ma charakter deklaratoryjny, a

wymagalność roszczenia, nie jest uzależniona od pouczenia konsumenta ani od

złożenia przez niego oświadczenia o świadomości skutków nieważności, co

pozostaje w zgodzie z wyrokiem TSUE z 7 grudnia 2023 r., C-140/22. Ocena ta

mieści się w granicach dopuszczalnej wykładni prawa materialnego i nie nosi cech

kwalifikowanego, rażącego naruszenia. W tych okolicznościach zarzuty pozwanej

nie wskazują na rażące i oczywiste naruszenie prawa, lecz sprowadzają się do

polemiki z przyjętą przez Sąd Apelacyjny wykładnią art. 455 i 481 k.c. oraz

prezentowania poglądu, który utracił aktualność w świetle orzecznictwa Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Spór dotyczący oceny momentu wymagalności

roszczenia, co wymaga analizy treści wezwania do zapłaty oraz biegu terminów,

wyłącza możliwość uznania skargi kasacyjnej za oczywiście uzasadnioną i

uzasadnia odmowę jej przyjęcia do rozpoznania także na tej podstawie.

Wskazać należy również, że nie zachodzi nieważność postępowania, którą

Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art.

39813 § 1 k.p.c.).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania w pozostałej części (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowany wniosek zawarty w

odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.,

obciążając nimi – na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 99, art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c. – stronę pozwaną, która przegrała sprawę w postępowaniu kasacyjnym.

I CSK 483/25

13

Dariusz Dończyk

(A.G.)

[SOP]