Huśtawka w ogrodzie remizy. SN nie przyjął skargi kasacyjnej OSP w L.

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze

kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący

wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w

art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i

uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –

zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi

kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach

I CSK 722/24

2

Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Białymstoku z 20 października 2023 r. (sygn. akt I ACa 750/22) pełnomocnik

pozwanej Ochotniczej Straży Pożarnej w L., opartej na podstawie określonej w art.

3983 § 1 pkt 1 k.p.c., tj. naruszeniu prawa materialnego poprzez niewłaściwe

zastosowanie, wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania, powołując się na

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. i twierdząc, że skarga jest „oczywiście

uzasadniona”, gdyż – zdaniem skarżącej – zaskarżone orzeczenie w sposób

oczywisty narusza przepisy prawa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wyróżniona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania zachodzi jedynie wtedy, gdy zasadność zarzutów

podniesionych w skardze wynika prima facie, bez potrzeby pogłębionej analizy

prawnej. Dotyczy to więc uchybień – przepisom prawa materialnego albo

procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej – o

charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu

rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i

ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na

zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście

błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Do

wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne

twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje

podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na tym właśnie

polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r.,

IV CSK 307/19). Należy przy tym pamiętać, że – jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia – skarga kasacyjna nie może opierać się na zarzutach dotyczących

ustaleń faktycznych i oceny dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami

faktycznymi przyjętymi za podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 3983 § 3 oraz

art. 39813 § 2 k.p.c.).

I CSK 722/24

3

Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie wykazała, aby zachodziła przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., a

przedstawiona argumentacja nie pozwala na stwierdzenie oczywistego naruszenia

prawa. Skarga kasacyjna pozwanej nie zawiera bowiem żadnego zarzutu, którego

zasadność byłaby oczywista w powyższym rozumieniu. Argumentacja skarżącej

sprowadza się do przedstawienia alternatywnej oceny stanu prawnego, opartej na

selektywnym przypomnieniu i reinterpretacji ustaleń faktycznych dokonanych przez

Sąd drugiej instancji. Skarżąca podnosi, że „Sąd Apelacyjny w Białymstoku wprost

niewłaściwie zastosował w sprawie art. 415 k.c. w związku z art. 361 § 1 k.c., jak

też niewłaściwie zastosował art. 60 k.c. wskutek bezzasadnego pominięcia art. 38

k.c. i art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c.”, po czym opisuje stan faktyczny, wplatając

zarzuty naruszenia powołanych przepisów i przedstawiając własną ocenę.

Argumentacja skarżącej pomija również ustalenie, że pozwana korzystała z

nieruchomości na podstawie umowy użyczenia, co – zgodnie z oceną Sądu

Apelacyjnego – przesądzało o jej statusie posiadacza zależnego i zakresie

obowiązków związanych z utrzymaniem terenu. Tego rodzaju polemika nie może

stanowić podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a tym bardziej nie

wykazuje oczywistego naruszenia prawa w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W

szczególności nie sposób uznać za oczywiste naruszenie prawa stanowiska Sądu

Apelacyjnego, zgodnie z którym zgoda na organizację spotkania integracyjnego

wynikała z zachowania osób uprawnionych do reprezentacji pozwanej jednostki

(per facta concludentia). Zgodnie z art. 60 k.c. oświadczenie woli może być

wyrażone także przez zachowanie, które w danych okolicznościach ujawnia wolę w

sposób dostateczny, co obejmuje również czynności konkludentne (per facta

concludentia). Ustalenia te zostały oparte na stanie faktycznym przyjętym przez

Sąd drugiej instancji: teren, na którym odbywało się spotkanie, był użytkowany

przez Ochotniczą Straż Pożarną w L., na podstawie umowy użyczenia z 18

listopada 2014 r.; w dniu 22 maja 2015 r. OSP udostępniła uczestnikom spotkania

integracyjnego remizę i ogród, w którym znajdowały się m.in. altana, grill i

huśtawka; w spotkaniu uczestniczyli pracownicy jednostek organizacyjnych Gminy

L. oraz członkowie OSP w L., w tym m.in. H.A. – sekretarz OSP w L.; uczestnicy

mieli swobodny dostęp do całej infrastruktury, a obecni na miejscu członkowie OSP

I CSK 722/24

4

nie zgłaszali żadnych zastrzeżeń co do korzystania z niej. W świetle tych faktów

przyjęcie dorozumianej zgody nie tylko nie jest oczywiście błędne, ale stanowi

wniosek zgodny z zasadami doświadczenia życiowego. Zarzuty skarżącej

dotyczące braku winy pozwanej OSP, braku przewidywalności zdarzenia czy o

braku obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom spotkania stanowią

wyłącznie polemikę z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów dokonaną przez

Sąd drugiej instancji. Skarga kasacyjna nie może służyć do kwestionowania ustaleń

faktycznych ani do ponownej oceny materiału dowodowego (art. 3983 § 3 oraz art.

39813 § 2 k.p.c.). Tymczasem zasadnicza część argumentacji skarżącej zmierza

właśnie do podważenia ustaleń dotyczących przebiegu imprezy, zakresu wiedzy i

zgody pozwanej oraz stanu technicznego huśtawki. Podnoszone w skardze zarzuty

naruszenia prawa materialnego mają więc charakter wtórny wobec

niedopuszczalnej polemiki z ustaleniami faktycznymi. Ocena prawidłowości

zastosowania art. 415 k.c., art. 361 § 1 k.c. czy art. 60 k.c. wymaga oparcia się na

ustaleniach faktycznych dokonanych przez sąd drugiej instancji, które – zgodnie z

art. 39813 § 2 k.p.c. – wiążą Sąd Najwyższy. Skarżąca nie wykazała, aby Sąd

Apelacyjny zastosował te przepisy w sposób oczywiście błędny, sprzeczny z

utrwaloną linią orzeczniczą lub rażąco wadliwy w odniesieniu do ustalonego stanu

faktycznego. Skarga kasacyjna nie zawiera również żadnej tezy, której zasadność

byłaby natychmiast dostrzegalna. Przeciwnie – argumentacja skarżącej

wymagałaby ponownej analizy materiału dowodowego, konfrontacji alternatywnych

interpretacji oraz szczegółowego badania relacji między ustaleniami a normami

prawa materialnego. Tego rodzaju rozważania wykluczają możliwość uznania

skargi za „oczywiście uzasadnioną” w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej zmierza w istocie do poddania

sprawy ponownej kontroli instancyjnej, obejmującej ustalenia faktyczne i ocenę

dowodów, co nie jest celem postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy nie jest

bowiem trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy co do jej istoty, lecz

jedynie skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, służący przede

wszystkim ochronie interesu publicznego.

W konsekwencji skarga kasacyjna nie spełnia przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c., gdyż nie wskazuje na uchybienie o charakterze elementarnym, którego

I CSK 722/24

5

wadliwość byłaby dostrzegalna prima facie. Jej treść sprowadza się do

przedstawienia odmiennej, własnej oceny prawnej opartej na zakwestionowaniu

ustaleń faktycznych, co w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne. Brak

jest zatem podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Wskazać należy również, że nie zachodzi też nieważność postępowania,

którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu

(art. 39813 § 1 k.p.c.).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Dariusz Dończyk

(A.G.)

[r.g.]