Łaźnia bez oddzielenia i stół za mały dla dwóch osób. SN nie przyjął skargi osadzonego

Wyrokiem z 10 listopada 2022 r., I C 328/21 , Sąd Rejonowy w Zielonej

Górze zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w Z. na rzecz

powodowego osadzonego 5000 zł z ustawowymi odsetkami tytułem

zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez odbywanie kary pozbawienia

wolności w warunkach niegodnych i naruszających intymność osadzonego i oddalił

powództwo w pozostałej części.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w Zielonej Górze

na skutek apelacji Skarbu Państwa zmienił wyrok Sądu pierwszej i oddalił

powództwo oraz oddalił apelację osadzonego.

Sąd drugiej instancji ustalił, że osadzony podczas odbywania kary

pozbawienia wolności w areszcie śledczym nie przebywał w warunkach

przeludnienia. Osadzony złożył do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej

w P. skargę na stan techniczno-sanitarny, brak oddzielonych urządzeń

prysznicowych dla siebie, pleśń, zacieki w łaźni, a także złe warunku w celi.

Rozmiary celi i stolika uniemożliwiały spożywanie posiłku przez dwie osoby na raz,

podczas serwowania posiłków jedna osoba mogła jeść przy stole, a druga na łóżku

lub musiała czekać. Z uwagi na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu

umiarkowanym skarżył się, że łaźnia nie jest przystosowana do korzystania przez

osoby z takim orzeczeniem. Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej nie

uwzględnił skargi.

Osadzony swoje zastrzeżenia, co do złego stanu sanitarno-technicznego,

zaniedbań oraz braku bieżącego usuwania usterek w pomieszczeniach AŚ w Z.

zgłosił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z., który uznał te

zarzuty za niezasadne.

Sąd Okręgowy uznał, że warunki odbywania kary pozbawienia wolności

przez osadzonego nie uwłaczały jego godności. Miejsce pod prysznicem pozwalało

na swobodne wzięcie kąpieli i nie naruszało intymności osadzonego. Osadzony

również nie mógł być podglądany przez innych osadzonych, gdyż jest to obiekt

I CSK 81/25

3

zamknięty, gdzie osadzeni nie mogą poruszać się samodzielnie. Przemieszczanie

odbywa się w obecności funkcjonariusza, a dostęp do korytarzy jest wykluczony

poza sprzątaniem. Osadzeni nie mogą zaglądać przez wizjer, więc nie wiedzą, co

widać przez wizjer.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

osadzony powołał się na jej oczywistą zasadność ze względu na błędne przyjęcie,

że:

1) Areszt Śledczy nie odpowiada za nieprawidłowe korzystanie z łaźni przez

innych osadzonych, wbrew art. 104 i 116 k.k.w.;

2) brak możliwości zjedzenia każdego posiłku przy stole nie narusza

godności osadzonego, wbrew art. 109 k.k.w.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej musi być powiązany z przynajmniej

jednym zarzutem kasacyjnym, gdyż w przeciwnym przypadku mogłoby nastąpić

przyjęcie skargi do rozpoznania, chociaż żaden z zarzutów nie jest zasadny (tj. gdy

orzeczenie sądu drugiej instancji jest wadliwe w świetle wniosku o przyjęcie skargi,

lecz zarzuty kasacyjne dotyczą innych zagadnień i nie są zasadne).

Skarżący nie powiązał wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania z

zarzutami kasacyjnymi, a są nimi zarzuty naruszenia prawa materialnego:

1) art. 24 w zw. z art. 448 § 1 k.c. przez przyjęcie, że godność i cześć

powoda nie zostały naruszone przez niewłaściwe warunki w łaźni oraz stół w celi

dwuosobowej zbyt mały jednoczesnego spożywania przy nim posiłku przez dwie

osoby;

2) art. 417 § 1 k.c. przez przyjęcie, że okoliczności wskazane w pkt 1 nie

uzasadniają zastosowania art. 417 § 1 k.c.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi powtarza swoje stanowisko co do

niezapewnienia mu należytych warunków w łaźni oraz zbyt małego stołu w celi

dwuosobowej, lecz nie wyjaśnia, dlaczego ocena prawna Sądu odwoławczego jest

I CSK 81/25

4

oczywiście niezasadna. Osadzony podnosi naruszenia przepisów Kodeksu karnego

wykonawczego, lecz w przypadku dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie

dóbr osobistych (art. 24 w zw. z art. 448 § 1 k.c.) należy wykazać naruszenie dobra

osobistego, a nie przepisów K.k.w. Natomiast art. 417 § 1 k.c. stosuje się tylko

w przypadku wyrządzenia przy wykonywaniu władzy publicznej szkody majątkowej,

uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia.

Powództwo dotyczyło okresu od 12 stycznia 2021 r. do 20 marca 2021 r.,

czyli niewiele ponad dwóch miesięcy, co również ma wpływ na ocenę, czy warunki

odbywania kary naruszyły dobra osobiste osadzonego. Sąd Najwyższy

w postanowieniu z 30 listopada 2022 r., I CSK 3720/22, stwierdził, że „ocena tego

czy warunki wykonywania kary pozbawienia wolności naruszają godność

człowieka, wymaga rozważenia wszystkich parametrów decydujących o stopniu ich

uciążliwości, w tym czasu przebywania w określonych warunkach z perspektywy

minimalnych potrzeb każdego człowieka, określonych przez odniesienie do

przyjętych standardów odbywania kary pozbawienia wolności. Nie można jednak

ustalić in abstracto stałych i sztywnych granic ochrony dóbr osobistych osób

odbywających karę pozbawienia wolności na skutek niezapewnienia wymaganych

prawem warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd w każdym

konkretnym wypadku będzie ustalał zakres tej ochrony”.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 99 k.p.c. pozwanemu przysługuje od skarżącego zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

W sprawie należało również zastosować przepisy rozporządzenia Min.

Sprawiedl. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu

terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata

z urzędu.

I CSK 81/25

5

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[a.ł]