Przeorganizowanie sieci za 6800 zł. SN nie przyjął skargi P. S.A. o służebność przesyłu

Wnioskodawczyni P. S.A. w L. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia

Sądu Okręgowego w Siedlcach, którym uwzględniono apelację uczestnika M.T.

w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca

wskazała występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych. Ujęła je w formę

dwóch pytań.

Pierwsze z nich, określone także mianem potrzeby wykładni

art. 3051 w zw. z 3052 § 1 i 2 k.c. (lecz bez nawiązania do przyczyny kasacyjnej

unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) dotyczyło „rozumienia przesłanki

konieczności ustanowienia służebności przesyłu w sytuacji potencjalnej możliwości

zmiany położenia urządzeń przesyłowych lub całkowitego usunięcia ich

z nieruchomości [potencjalnie – przyp. SN] służebnej” (s. 2 skargi).

Drugie zagadnienie odnosiło się do „pierwszeństwa zastosowania w sytuacji

funkcjonowania w porządku prawnym dwóch prawomocnych orzeczeń, z których

jedno nakazuje usunięcie urządzeń przesyłowych ze względu na brak tytułu

prawnego, natomiast drugie stanowi tytuł prawny w postaci służebności przesyłu”

(s. 2-3 skargi).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przywołanie przyczyny

kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego

zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów.

Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych

ocen danego zagadnienia (zob. postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).

Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie

precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (zob.

postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego

skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu

w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia

I CSK 983/25

3

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie

SN z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).

Tylko we wskazanych wyżej okolicznościach może być realizowana

publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej. Jednocześnie przedstawiony Sądowi

Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej

sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego

wyroku (zob. postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie skargi

do rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego, jak

i ochronę praw prywatnych. Zagadnienie prawne powinno mieć więc taki wymiar

problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla

rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, w której

pytania zostały zadane, a jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – odpowiedź

ta uzyskiwała walor aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw.

Postawione przez skarżącą pytania nie spełniają opisanych wyżej wymagań.

Wypada przypomnieć, że Sąd Okręgowy ustalił, iż niewielkim nakładem

kosztów (6800 zł) możliwe jest przeorganizowanie sieci przesyłowej tak, by

urządzenia na nieruchomości uczestnika nie były niezbędne do jej funkcjonowania

(s. 11 uzasadnienia). W konsekwencji oceniono, że służebność przesyłu nie jest

konieczna w rozumieniu art. 3052 § 1 k.c. Sąd Okręgowy nie odnosił się przy tym

w ogóle do nieruchomości i sytuacji osób trzecich. Wątpliwości skarżącej co do

treści art. 3051 w zw. z 3052 § 1 i 2 k.c. nie zostały bliżej skonkretyzowane; niejasne

jest również nawiązanie przez skarżącą (s. 11-12 skargi) do potrzeby wyważenia

interesów wnioskodawczyni, uczestnika i osób trzecich; nie wyjaśniono bowiem

konkretnie, o jakie osoby trzecie chodzi, i na czym polegać by miało

wspomniane ważenie.

W nawiązaniu do stanowiska skarżącej należy wskazać, że ocena

przeprowadzona przez Sąd Okręgowy była dokonywana in casu, na tle

specyficznych okoliczności sprawy. Ich rysem charakterystycznym pozostawało to,

że skutek zapewnienia sobie przez skarżącego właściwego korzystania z urządzeń

przesyłowych był możliwy do osiągnięcia już dzięki wydatkowaniu niewielkich

środków finansowych – a zarazem pozwalał uniknąć obciążenia gruntu uczestnika

I CSK 983/25

4

służebnością przesyłu. Te indywidualne, nietypowe uwarunkowania sporu

powodują więc, że nie było przekonujące potraktowanie ich przez skarżącego jako

podstawy do uzyskania rozstrzygnięcia kwestii o charakterze generalnym,

cechującym zagadnienia prawne. Na tle niniejszej sprawy problem o takiej

doniosłości bowiem nie zaistniał, a w badanych okolicznościach ocena

niespełnienia przesłanki „konieczności” nie wymagała dodatkowego rozważenia

przez Sąd Najwyższy.

Drugie z zagadnień prawnych nie występuje w sprawie – i to z dwóch

niezależnych od siebie względów. Wstępnie przypomnieć trzeba, że uczestnik

dysponuje prawomocnym wyrokiem nakazującym skarżącej usunięcie urządzeń

przesyłowych z jego nieruchomości. Skarżąca nie legitymuje się tymczasem

postanowieniem w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu. Nie istnieje

zatem dostrzegany przez wnioskodawczynię problem „konfliktu” orzeczeń. Nadto

Sąd Okręgowy wyraźnie zasygnalizował – w oczywiście prawidłowy i zgodny

z interesem skarżącej sposób – że wspomniany wyrok nie tamował możliwości

ustanowienia służebności przesyłu na gruncie uczestnika (s. 7-9 uzasadnienia).

Wniosek skarżącej oddalono dlatego, że nie istniała potrzeba ustanowienia

służebności, a nie dlatego, że wcześniej, w innej sprawie, wnioskodawczyni

nakazano usunięcie spornych urządzeń z gruntu uczestnika. Uzupełniająco należy

wskazać, że w zakresie zagadnień prawnych rozstrzyganych w sprawie

o ustanowienie służebności przesyłu nie mieści się w sposób oczywisty

sformułowane przez skarżącego pytanie o możliwość pozbawienia wykonalności

wyroku nakazującego przedsiębiorcy usunięcie urządzeń przesyłowych, ze względu

na wydanie postanowienia o ustanowienie służebności.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

Beata Janiszewska

I CSK 983/25

5

[J.T.]

[SOP]