Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
I KK 243/25
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
30 marca 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Prokurator chciał wyłączyć trzech sędziów SN z kasacji. Wniosek pozostawiono bez rozpoznania

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Prokurator wniósł o wyłączenie od rozpoznania kasacji w sprawie I KK 243/25 trzech sędziów Sądu Najwyższego, wskazując na wadliwość ich powołania przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z 2017 r.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że wniosek opierał się wyłącznie na okolicznościach ustrojowych dotyczących powołania sędziów. Nie wskazano w nim konkretnych okoliczności, które miałyby wpływać na bezstronność poszczególnych sędziów.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy pozostawił wniosek prokuratora bez rozpoznania.

Dlaczego

Zarzuty mające charakter abstrakcyjny i dotyczące ustroju sądownictwa nie są okolicznościami uzasadniającymi wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Przywołanie przepisów o wyłączeniu było według sądu pozorne, a rzeczywistym celem pisma była czynność ustrojowa.

Dla firm

Zarzuty dotyczące ustrojowego sposobu powołania sędziów nie stanowią podstawy wyłączenia z art. 41 § 1 k.p.k. Wniosek musi wskazywać konkretne okoliczności dotyczące bezstronności danego sędziego.

Więcej o sprawie

Prokurator wskazywał na wadliwość powołania sędziów przez KRS w składzie ukształtowanym ustawą z 2017 r. Sąd uznał, że to kwestia ustrojowa, a nie okoliczność wyłączająca sędziego.

Ten sam wniosek, z innym tytułem i podstawą prawną, prokurator złożył wcześniej w niemal trzydziestu sprawach, w których wnosił o przekazanie sprawy innemu składowi.

Zatem procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że kontestuje się w nim wyłącznie zagadnienia o charakterze ustrojowym jest niedopuszczalne.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Karna Wydział I
Sygnatura
I KK 243/25

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

I KK 243/25

POSTANOWIENIE

Dnia 30 marca 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Bojańczyk

w sprawie M. M.

skazanego z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii i in.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej

na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 30 marca 2026 r.

wniosku prokuratora o wyłączenie sędziów od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn.

akt I KK 243/25

na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. a contrario w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. oraz art. 41 §

2 k.p.k. per analogiam

p o s t a n o w i ł:

wniosek pozostawić bez rozpoznania.

Uzasadnienie

W dniu 2 marca 2026 r. prokurator Prokuratury Okręgowej del. do

Prokuratury Krajowej na podstawie art. 3 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 5 ustawy z dnia 28

stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2024 r., poz. 390 ze zm.) oraz art.

42 § 1 i art. 45 § 1 k.p.k. i per analogiam art. 40 § 1 pkt 1 i art. 41 § 1 k.p.k. – przez

wzgląd na ochronę praworządności, praw obywateli i interesu społecznego –

wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyłączenie od rozpoznawania

sprawy I KK 243/25 sędziów SN: Ryszarda Witkowskiego (przewodniczącego),

Małgorzaty Bednarek i Antoniego Bojańczyka (sprawozdawcy), wskazując, że ich

I KK 243/25

2

udział w składzie orzekającym powoduje, że skład ten nie spełnia wymogów sądu

ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego - określonych w art. 19 ust. 1

akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE w

zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie protokołami

nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze

zm.) oraz w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - wobec czego z

mocy prawa nie jest sądem, co doprowadzi do wydania rozstrzygnięć z rażącym

naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (pkt 1) oraz

wyznaczenie do rozpoznania kasacji składu orzekającego stanowiącego sąd

ustanowiony ustawą, niezawisły i bezstronny, a zatem - w przeciwieństwie do

wyznaczonych obecnie - spełniających wymogi określone w art. 19 ust. 1 akapit

drugi Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE w zw. z art.

6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie protokołami

nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze

zm.) i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 2).

W uzasadnieniu wniosku powołując się na prawo do sprawiedliwego i

publicznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony

ustawą, jako prawo podstawowe gwarantowane tak przez Konstytucję

Rzeczypospolitej Polskiej, jak i przez Konwencję o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienioną

następnie protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnioną protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r.,

Nr 61, poz. 284 ze zm.), uznane przez art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej za

ogólną zasadę - obowiązującego w Polsce jako państwie członkowskim - prawa

Unii Europejskiej, wskazał na wadliwość powołania sędziego SN Antoniego

Bojańczyka (sprawozdawcy) na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, który cyt.:

„(…) do legalnej Izby Karnej Sądu Najwyższego przeniesiony został [z Izby Kontroli

Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych – przyp. SN] decyzją osoby jedynie

wykonującej funkcję Pierwszego Prezesa SN, a zatem w sposób stanowiący

ominięcie wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP”. Akt powołania do Izby

Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN, która - zdaniem prokuratora - nie

I KK 243/25

3

spełnia konstytucyjnego i konwencyjnego wymogu sądu niezawisłego,

bezstronnego i ustanowionego ustawą, podjęty przez Prezydenta RP wyłącznie w

ramach konkursu na stanowiska w tej Izbie, nie obejmuje powołania do każdej innej

Izby SN i tym samym nie wywołuje skutków związanych z takim powołaniem.

Powyższe - zdaniem prokuratora - dotyczy również odpowiednio sędziów SN

Małgorzaty Bednarek i Ryszarda Witkowskiego (przewodniczącego), „powołanych”

pierwotnie do Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, która to Izba wyrokiem

TSUE w sprawie C-791/19 została uznana za niespełniającą wymogów

niezależności i bezstronności, a zatem sprzeczną z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE,

co potwierdzał również wielokrotnie Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC), w

szczególności w wyroku z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko

Polsce, gdzie stwierdził, że władza wykonawcza i ustawodawcza miała nadmierny

wpływ na procedurę powoływania sędziów do Izby Dyscyplinarnej SN, co samo w

sobie było sprzeczne z art. 6 ust. 1 EKPC, a co znalazło potwierdzenie w

rozstrzygnięciach polskiego Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt

III P 7/18 i z dnia 5 stycznia 2020 r., sygn. akt I NOZP 3/19, zgodnie z którymi

procedura powołania sędziów do Izby Dyscyplinarnej została przeprowadzona z

jednoznacznym naruszeniem prawa krajowego. Powołując się m. in. na uchwałę

połączonych Izb Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej, Karnej, Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z 23 stycznia 2020 r, sygn. akt BSA -I-411-1/20 (OSNK 2000 nr 2, poz.

1 i OSNC 2020, nr 4, poz. 34, a także postanowienie SN z 27 marca 2024 r., sygn.

akt USK 37/24, LEX nr 3700004 zaznaczył, że udział w przedmiotowej sprawie

kasacyjnej ww. sędziów SN, których cyt. „(…) bytność w Sądzie Najwyższym

poprzedziła uchwała KRS ukształtowanej w oparciu o przepisy ustawy z 2017 r.”,

prowadzi w każdym przypadku do sprzeczności składu sądu z przepisami prawa,

co w konsekwencji - z uwagi na treść art. 41 § 1 k.p.k. - wskazuje na nienależytą

obsadę sądu, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a więc rażące naruszenie

prawa, niweczące postępowanie i jego skutek oraz narażające Skarb Państwa nie

tylko na konieczność wypłaty zadośćuczynienia, ale i odszkodowania.

Postępowanie takie - zdaniem prokuratora - przeciąga w czasie niepewność strony

postępowania co do jej sytuacji prawnej. Z tych powodów wnosząc o wyłączenie

objętych wnioskiem sędziów SN: Ryszarda Witkowskiego (przewodniczącego),

I KK 243/25

4

Małgorzaty Bednarek i Antoniego Bojańczyka (sprawozdawcy) wyznaczonych do

składu orzekającego w sprawie kasacyjnej o sygn. akt I KK 243/25, prokurator

równocześnie wniósł o zaprzestanie dalszego wyznaczania do rozpoznania kasacji

składów orzekających niespełniających wymogów sądu ustanowionego ustawą,

bezstronnego i niezależnego, a zatem takich, w skład których wchodziłyby osoby,

które w Sądzie Najwyższym znalazły się w następstwie wadliwej procedury przed

niespełniającą wymogów konstytucyjnych Krajową Radą Sądownictwa.

W uzasadnieniu powyższego wniosku prokurator przywołał liczne orzeczenia

Trybunału Sprawiedliwości UE (w tym w sprawie C-225/22, C-718/21),

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (w tym w sprawach Dolińska-Ficek

przeciwko Polsce, Ozimek przeciwko Polsce, Wałęsa przeciwko Polsce,

Reczkowicz przeciwko Polsce) oraz Sądu Najwyższego (w tym w sprawach III PZP

1/25, II KK 82/23, IV KK 571/23 i III KS 87/22). Podniósł, że w jego ocenie

wymienieni sędziowie zostali wadliwie powołani na stanowisko sędziego Sądu

Najwyższego, zaś ich udział w składzie orzekającym spowoduje, że Sąd Najwyższy

nie będzie spełniał wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i

niezawisłego. We wniosku zakwestionował uchwały Krajowej Rady Sądownictwa,

stanowiące podstawę powołania sędziego SN Antoniego Bojańczyka

(sprawozdawcy) do pełnienia urzędu, nie wskazał natomiast żadnych okoliczności,

które miałyby wpływać na bezstronność tego czy pozostałych sędziów składu

orzekającego czy okoliczności świadczących o zmaterializowaniu się przesłanki

skodyfikowanej w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (k. 46-49).

Wniosek prokuratora o wyłączenie sędziów od udziału w sprawie kasacyjnej

o sygn. akt I KK 243/25, nie podlegał zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć

incydentalnych („KRI”) ani w repertorium KB i został przekazany sędziemu

sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji, zgodnie z pkt. 1 zarządzenia

Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej z dnia 25 listopada 2025

r. Nr 21/2025 w myśl którego cyt.: „[p]isma prokuratorów, zawierające „wnioski o

wyłączenie" (wykluczenie) od rozpoznania sprawy i przekazanie sprawy, mające

wyłącznie charakter ustrojowy i złożone z pominięciem trybu przewidzianego w

Kodeksie postępowania karnego i ustawie o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 5 i n.) -

I KK 243/25

5

przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., P

22/19 - nie podlegają zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych ani

w repertorium KB, a przekazuje się je sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia

stosownej decyzji” (zarządzenia, k. 52-53).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należało zbadać, czy złożone przez prokuratora do

sprawy pismo jest prawnie dopuszczalnym wnioskiem o wyłączenie w rozumieniu

przepisów Kodeksu postępowania karnego, do których to przepisów nawiązuje się

w petitum wniosku (ale już nie w treści uzasadnienia, co ma zresztą istotne

znaczenie z punktu widzenia oceny rzeczywistego charakteru tego wniosku, o czym

będzie mowa poniżej). Rzecz w tym, że o charakterze czynności prawnej nie

decyduje przecież jej formalne nazwanie przez autora czy też li tylko werbalne

nawiązanie przez niego do określonych przepisów (jednostek redakcyjnych aktu

prawnego) w części wstępnej pisma, lecz rzeczywista treść przedsiębranej przez

podmiot czynności, oceniana nie tylko z uwzględnieniem nazwy pisma, ale także

treści żądania (żądań) i przez pryzmat argumentacji zawartej w uzasadnieniu pisma

procesowego (art. 119 § 1 pkt 3 k.p.k.), która zresztą winna stanowić obligatoryjny

element procesowej czynności o charakterze postulatywnym inicjowanej przez

podmiot fachowy. Jest przy tym oczywiste, że w przypadku czynności zdziałanej

przez podmiot profesjonalny wymogi w zakresie precyzyjnego i zgodnego z

zasadami sztuki określenia inicjowanej akcji procesowej należy traktować znacznie

bardziej rygorystycznie, niż to jest w przypadku czynności podmiotów niefachowych.

Złożony w niniejszej sprawie wniosek o „wyłączenie od rozpoznawania

sprawy” oraz „o wyznaczenie - do rozpoznania kasacji składu orzekającego

stanowiącego sąd ustanowiony ustawą, niezawisły i bezstronny” jest

niedopuszczalny z mocy ustawy, co musiało skutkować pozostawieniem go bez

rozpoznania.

Wątpliwość co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy

czy też niezawisłości nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych

związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi

I KK 243/25

6

ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło do tego powołania (por m. in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; z 31

października 2023 r., V KK 358/23). Zarzuty mające uzasadniać wyłączenie

sędziego, nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych

grup powołanych sędziów ani też do wszystkich spraw rozpoznawanych przez tych

sędziów (postanowienie SN z 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22). W regulacji z art.

41 § 1 k.p.k. chodzi bowiem o okoliczności natury faktycznej, względnie zdarzenia

procesowe, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego

rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Do okoliczności takich nie

należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa

(postanowienia SN: z 22 listopada 2023 r., II KK 7/23, i z 23 grudnia 2025 r., V KB

152/25).

Zatem procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści

wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że kontestuje się w nim wyłącznie

zagadnienia o charakterze ustrojowym jest niedopuszczalne. Tak właśnie jest w

niniejszej sprawie. Podstawę wniosku stanowią bowiem wyłącznie okoliczności

dotyczące powołania sędziów, de facto związane tylko z organem o to

wnioskującym (Krajową Radą Sądownictwa działającą w składzie ukształtowanym

zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.).

Niedopuszczalność badania okoliczności powołania sędziego w trybie art. 41

§ 1 k.p.k. wynika również z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r.,

sygn. P 22/19 (Dz.U. z 2020 r., poz. 413), w którym uznano, iż art. 41 § 1 w zw. z

art. 42 § 1 k.p.k., w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie

sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której

wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3

pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Powołanie się przez autora wniosku w jego petitum na przepisy ustawy

postępowania karnego dotyczące instytucji wyłączenia sędziego (obok zasadniczej

i rzeczywistej podstawy tego wniosku, tj. wymienionych w pierwszej kolejności

I KK 243/25

7

przepisów art. 3 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o

prokuraturze; Dz. U. poz. 390 ze zm.) ma całkowicie instrumentalny charakter i nie

zmienia rzeczywistego charakteru tej czynności prawnej. Stanowi jedynie próbę

nadania czynności nieprzewidzianej przez obowiązujące przepisy prawa

procesowego pozorów czynności prawnie dopuszczalnej w rozumieniu regulacji

kodeksowej (Kodeksu postępowania karnego).

Świadczy o tym dobitnie przegląd i analiza treści wszystkich składanych

przez Prokuraturę poprzednio (listopad 2025 r.) w Sądzie Najwyższym (Izba Karna)

wniosków domagających się ⎯ wówczas ⎯ "przekazania sprawy do rozpoznania

innemu składowi orzekającemu" (istota wniosków ⎯ wynikająca z intytulacji pism

Prokuratury, w której wskazano, że są to wnioski o przekazanie sprawy innemu

sądowi, a nie o wyłączenie sędziego) i postulujących (petitum) bądź to "wyłączenie

sędziego" (por. m. in. wnioski składane do spraw o sygnaturach: I KO 53/25, I KS

35/25, I KZ 57/25, II KB 31/25, II KB 89/25, II KK 329/25, III KB 87/25, III KK 294/25,

III KK 549/25, IV KO 116/25, V KB 101/25, V KB 139/25, V KK 138/25, V KK 40/25 i

V KS 44/25), bądź też ⎯ jak to ujmowano w innych tego typu wnioskach ⎯

"wyłączenie/wykluczenie sędziego" (por m. in. wnioski w sprawach o sygnaturach: I

KK 145/25, I KK 232/25, I KK 339/25, I KK 334/25, I KK 339/25, I KK 344/25, I KK

348/25, I KK 447/25, III KK 459/25, V KK 471/25, V KS 31/25, V KZ 50/25).

Wnioski te i ich uzasadnienia były w istocie analogiczne ⎯ w swej treści ⎯

do obecnego wniosku prokuratora (o odmiennej jednak, jak już powiedziano,

intytulacji). Aktualnie, mimo identycznej w swej istocie treści uzasadnienia wniosku i

zaprezentowanej w niej argumentacji, świadczącej dobitnie o tożsamym

charakterze przedsiębranej czynności, jest to pismo (od strony czysto formalnej)

zatytułowane jako "wniosek o wyłączenie" z powołaniem się także na przepisy

ustawy postępowania karnego (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 41 § 1 k.p.k.), a nie (jak

to było w przypadku powołanych wyżej wniosków prokuratora z listopada 2025 r.)

⎯ wniosek o "przekazanie sprawy do rozpoznania innemu składowi orzekającemu"

oparty wyłącznie na przepisach Prawa o prokuraturze.

Tymczasem w osnowie petitum przywołanych wyżej analogicznych

wniosków składanych do postępowań zawisłych w Izbie Karnej Sądu Najwyższego i

I KK 243/25

8

datowanych na listopad 2025 r. brak było powołania się na przepisy Kodeksu

postępowania karnego o wyłączeniu sędziego jako podstawę żądania

"wyłączenia/wykluczenia" sędziów Sądu Najwyższego. Mimo co od zasady

analogicznych albo wręcz niemalże identycznych w swej treści uzasadnień tych

wniosków i obecnego wniosku powoływano się wówczas w ich podstawie wyłącznie

na przepisy Prawa o prokuraturze (art. 3 § 1 pkt 1, 2 i 3 oraz art. 5) jako podstawę

ich składania.

Niepodobna oczywiście przyjąć, że autor prawie 30 wniosków o "przekazanie

sprawy do rozpoznania innemu składowi orzekającemu" skierowanych do Izby

Karnej Sądu Najwyższego i złożonych w listopadzie 2025 r. (podmiot profesjonalny,

wykwalifikowany uczestnik obrotu prawnego) opartych wyłącznie na wskazanych

przepisach Prawa o prokuraturze po trzech miesiącach nagle zmienia zapatrywanie

co do istoty kategorycznie ujmowanej przezeń czynności procesowej i przyjmuje, że

analogicznie uzasadniany wniosek nie jest już obecnie żądaniem przekazania

sprawy do rozpoznania innemu składowi orzekającemu, lecz ⎯ na skutek dodania

doń (do podstawy prawnej) dwóch przepisów Kodeksu postępowania karnego i

zmianie jego nazwy ⎯ ulega transformacji i przekształca się w procesowy wniosek

o wyłącznie sędziego, mimo analogicznego uzasadnienia i analogicznych żądań jak

w kilkudziesięciu wcześniejszych wnioskach złożonych ledwie trzy miesiące

wcześniej.

Podsumowując należy zatem powiedzieć, że:

1. Primo: przepisy Prawa o prokuraturze nie przewidują postulowanej przez

prokuratora decyzji, która miałaby zapaść po "wyłączeniu sędziego", tj.

„wyznaczenie - do rozpoznania kasacji składu orzekającego stanowiącego

sąd ustanowiony ustawą” czy "zaprzestanie dalszego wyznaczania do

rozpoznania kasacji składów orzekających niespełniających wymogów sądu

ustanowionego ustawą". To tłumaczy, dlaczego obecnie (na tle kształtu

prawie 30 analogicznych wniosków złożonych w listopadzie 2025 r. przez

prokuratora) konieczna stała się zmiana nazwy wniosku oraz kosmetyczne

"uzupełnienie" rzeczywistej podstawy prawnej składanego wniosku o

przepisy Kodeksu postępowania karnego normujące wyłączenie

I KK 243/25

9

sędziego/sędziów wyłącznie pozornie mające z nim związek (o czym

jednoznacznie przekonuje treść uzasadnienia wniosku, analogicznego z

uzasadnieniami wniosków o "przekazanie sprawy innemu sądowi"

składanych przez tego samego autora w listopadzie 2025 r.).

W uzasadnieniu złożonego wniosku nie artykułuje się bowiem jakichkolwiek

skonkretyzowanych (zindywidualizowanych) okoliczności wskazujących na

istnienie wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego czy ani nie

wskazuje na istnienie skonkretyzowanych okoliczności świadczących o

wystąpieniu przesłanki, o której mowa w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., poprzestając

na nawiązaniu do i kontestowaniu wyłącznie okoliczności o charakterze

abstrakcyjnym (ustrojowym).

2. Secundo: obecny zabieg, polegający na czysto formalnym inkorporowaniu

przez prokuratora składającego wniosek do treści jego petitum kodeksowych

przepisów normujących instytucję wyłączenia sędziego (i zmianie jego

nazwy) ma ⎯ w swojej istocie ⎯ na celu jedynie próbę obejścia instytucji

obowiązującego prawa oraz zakamuflowanie rzeczywistej treści

przedsiębranej czynności, dla której brak jest jakichkolwiek podstaw

prawnych, bowiem ma ona wyłącznie charakter ustrojowy i została w istocie

złożona z pominięciem trybu przewidzianego w Kodeksie postępowania

karnego.

Dodatkowo należy wskazać na to, że wniosek złożony przez prokuratora nie

dotyczy sędziów, lecz bliżej nieokreślonych co do ich statusu ustrojowego

podmiotów. Nie sposób zatem nie dostrzec ⎯ zaiste osobliwej ⎯ niekonsekwencji

w rozumowaniu prawnym przedstawionym przez autora wniosku, który z jednej

strony składa wniosek oparty na przywołanych przez siebie przepisach procedury

karnej m. in. na art. 40 § 1 k.p.k. czy 41 § 1 k.p.k. (zatem przepisach regulujących

tryb wyłączenia sędziego), następnie zaś w całym wniosku koncentruje swój

wysiłek na próbie dowodzenia, że sędzia, którego dotyczy wniosek ⎯ sędzią nie

jest (jest za to "osobą"). Przypomnienia wymaga bowiem okoliczność oczywista:

uruchomienie postępowania incydentalnego we wskazanym w tych przepisach

trybie możliwe jest bowiem wyłącznie w odniesieniu do sędziów (Rozdział 2-gi

I KK 243/25

10

Kodeksu postępowania karnego dotyczy wszak wyłączenia sędziego). Trudno

wyręczać prokuratora w trudzie zidentyfikowania właściwej podstawy procesowej

wyłączenia od udziału w sprawie ⎯ jak to się ujmuje we wniosku ⎯ "osoby

działającej w Sądzie Najwyższym", która jednocześnie nie jest sędzią ("nie-

sędziego"). Jeśli jednak tryb taki w prawie procesowym istnieje, to niewątpliwie

wniosek o wyłączenie złożony przez prokuratora nie został na nim oparty, bowiem

nie tylko w uzasadnieniu wniosku, ale także w jego petitum takiej podstawy nie

wskazano.

Decyzja o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o „wyłączenie od

rozpoznawania sprawy” sędziego/sędziów i „o wyznaczenie - do rozpoznania

kasacji składu orzekającego stanowiącego sąd ustanowiony ustawą, niezawisły i

bezstronny” zapada w formie postanowienia, które może zostać wydane również

z udziałem sędziego, którego dotyczy wniosek. Jak bowiem przyjmuje najwyższy

organ władzy sądowniczej (wyrok z 15 listopada 2013 r., sygn. III KK 227/13), cyt.:

"wynikający z art. 42 § 3 k.p.k. obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w

sprawie ma swoje uzasadnienie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie w

ogóle podlega rozpoznaniu. Natomiast, gdy zachodzi podstawa do pozostawienia

wniosku bez rozpoznania, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż sędzia, którego

ten wniosek dotyczy, nie może brać udziału w wydaniu takiego orzeczenia. [W]

składzie sądu orzekającego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o

wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 2 k.p.k. może brać udział sędzia, którego

wniosek taki dotyczy" (zob. także postanowienie Sądu Najwyższego z

21 lipca 2011 r., I KZP 6/11, OSNKW 2011, nr 8, poz. 66 z glosą D. Wysockiego,

OSP 2012, z. 3, s. 207-209 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia

2026 r., sygn. II KB 118/25; por. również: J. Kosonoga w: Kodeks postępowania

karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R.A. Stefański, S. Zabłocki, Lex

2017, art. 41, teza 73-74; M. Rogacka-Rzewnicka w: Kodeks postępowania

karnego. Komentarz do wybranych przepisów, red. D. Szumiło-Kulczycka, Lex

2022, art. 41, teza 3; H. Paluszkiewicz w: Kodeks postępowania karnego.

Komentarz, red. K. Dudka, wyd. 3, Warszawa 2023, art. 41, teza 11; D. Świecki w:

Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, red. D. Świecki,

Lex 2025, art. 41, teza 18-19; W. Jasiński w: Kodeks postępowania karnego.

I KK 243/25

11

Komentarz, red. J. Skorupka, wyd. 7, Legalis 2026, art. 41, Nb 20 wraz z powołaną

dalszą literaturą).

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy pozostawił wniosek

prokuratora bez rozpoznania.

[J.J.]

[r.g.]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.