Kierowca z 0,26 mg/l bez przepadku auta. SN uchylił 2000 zł za pojazd

P. B. został oskarżony o to, że „w dniu 14 czerwca 2024 roku w miejscowości

N. prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny marki A. o nr rej. [...], znajdując

się w stanie nietrzeźwości, przy zawartości 0,26 mg/l alkoholu w wydychanym

powietrzu”, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k.

Sąd Rejonowy w Głubczycach – uwzględniając wniosek prokuratora złożony

w trybie art. 335 § 2 k.p.k. – wyrokiem z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt II K 185/24:

I. uznał oskarżonego P. B. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu

opisanego w części wstępnej wyroku, stanowiącego występek z art. 178a

§ 1 k.k. i za to, na podstawie art. 178a § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 37a

§ 1 k.k., wymierzył oskarżonemu karę 200 dziennych stawek grzywny,

ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 60 zł;

II. na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego P. B. środek karny

w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii „B”

prawa jazdy na okres 3 lat;

III. na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego P. B. środek

karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 5.000 zł na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej;

IV. na podstawie art. 44b § 2 k.k. orzekł „od oskarżonego P. B. przepadek na

rzecz Skarbu Państwa kwoty 2000 złotych jako przepadek równowartości

pojazdu prowadzonego przez oskarżonego”;

V. na podstawie art. 626 k.p.k., art. 627 k.p.k. i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23

czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zasądził od oskarżonego

na rzecz Skarbu Państwa kwotę 80 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych

oraz obciążył go opłatą sądową w kwocie 1.200 zł.

Wyrok ten – wobec braku jego zaskarżenia – uprawomocnił się w dniu

29 stycznia 2025 r.

I KK 429/25

3

W dniu 29 października 2025 r. (data prezentaty) kasację od ww. wyroku

wywiódł Prokurator Generalny, zaskarżając to orzeczenie „w zakresie, zawartego w

pkt IV jego części dyspozytywnej, rozstrzygnięcia o orzeczeniu przepadku

równowartości pojazdu mechanicznego”, na korzyść oskarżonego P. B..

Skarżący zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie

przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 343 § 6 i § 7 k.p.k. w zw.

z art. 335 § 2 k.p.k., poprzez niezasadne uwzględnienie w całości wadliwego wniosku

prokuratora o wydanie wobec P. B. wyroku skazującego za występek z art. 178a § 1

k.k., polegający na prowadzeniu w dniu 14 czerwca 2024 r. pojazdu mechanicznego

w stanie nietrzeźwości wynoszącym 0,26 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu

pomimo, iż wniosek prokuratora w zakresie propozycji orzeczenia za ten czyn, na

podstawie art. 44b § 2 k.k., środka karnego w postaci przepadku równowartości

pojazdu został sformułowany z naruszeniem dyspozycji art. 178a § 5 in principio k.k.,

który stanowi, że sąd orzeka przepadek, o którym mowa w art. 44b, w razie

popełnienia przestępstwa określonego w § 1 lub 4, chyba że zawartość alkoholu w

organizmie sprawcy przestępstwa określonego w § 1 była niższa niż 1,5 promila we

krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo nie prowadziła do takiego

stężenia, co skutkowało wydaniem zaskarżonego wyroku z rażącą i mającą istotny

wpływ na jego treść obrazą przywołanych przepisów prawa materialnego, a

mianowicie art. 44b § 2 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k., w związku z orzeczeniem

wobec P. B. przepadku równowartości prowadzonego przez niego pojazdu

mechanicznego, podczas gdy zawartość alkoholu w organizmie oskarżonego, w

czasie popełnienia przez niego przestępstwa kwalifikowanego z art. 178a § 1 k.k.

była niższa, niż zakreślony ustawowo stopień stanu nietrzeźwości, w konsekwencji

czego przedmiotowy przepadek równowartości pojazdu nie powinien zostać

orzeczony”.

W związku z powyższym, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w

zaskarżonej części, tj. w zakresie zawartego w pkt IV rozstrzygnięcia w przedmiocie

orzeczenia przepadku równowartości pojazdu mechanicznego.

I KK 429/25

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, tym

samym mogła zostać rozpoznana i uwzględniona na posiedzeniu w trybie art. 535 §

5 k.p.k.

Rację ma skarżący, powołując się w tym zakresie na utrwalone orzecznictwo

Sądu Najwyższego, że sąd rozpoznający wniosek prokuratora złożony na podstawie

art. 335 § 2 k.p.k. (podobnie jak wniosek w trybie art. 335 § 1 k.p.k.) winien

przeprowadzić jego kontrolę zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym,

a zatem również sprawdzić, czy zawarte w tym wniosku propozycje są zgodne z

ustaleniami stron, a także czy respektują obowiązujące przepisy prawa materialnego.

Stwierdzenie wadliwości w tym obszarze, obliguje sąd albo do jej usunięcia w trybie

określonym w art. 343 § 3 k.p.k. albo – stosownie do treści art. 343 § 7 k.p.k. – do

odmowy uwzględnienia wniosku i – w zależności od rodzaju wniosku – do zwrotu

sprawy prokuratorowi bądź skierowania jej do rozpoznania na zasadach ogólnych

(zob. m.in. wyroki SN: z 12 grudnia 2024 r., II KK 499/24; z 4 kwietnia 2024 r., V KK

75/24; z 16 listopada 2022 r., V KK 379/22; z 6 października 2021 r., IV KK 459/21).

Przeprowadzenia takiej kontroli Sąd Rejonowy w Głubczycach jednak w

rozpatrywanej sprawie zaniechał, o czym świadczy fakt, że zaaprobował wniosek

złożony w trybie art. 335 § 2 k.p.k. i orzekł w pkt IV zaskarżonego wyroku – na

podstawie art. 44b § 2 k.k. – od P. B. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2.000 zł tytułem

przepadku równowartości pojazdu mechanicznego, który skazany prowadził w ruchu

lądowym w stanie nietrzeźwości. W dacie orzekania przez sąd meriti kwestia

przesłanek orzekania takiego przepadku – w związku z popełnieniem występku z art.

178a § 1 lub § 4 k.k. w zakresie prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości –

uregulowana była w przepisach zawartych w art. 44b § 1-5 k.k. oraz art. 178a § 5

k.k., które dodane zostały do Kodeksu karnego na mocy art. 1 pkt 14 i pkt 68 lit. c

ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 2600) i weszły w życie w dniu 14 marca 2024 r.

Zauważyć należy, że od dnia 29 stycznia 2026 r. warunki orzeczenia przepadku

pojazdu (bądź nawiązki na rzecz Skarbu Państwa) m.in. w razie skazania sprawcy

za przestępstwo określone w art. 178a § 1 lub 4 k.k. regulują przepisy art. 44b k.k. w

I KK 429/25

5

brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w

celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1872; dalej:

nowelizacja z 2026 r.). Niemniej jednak prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego w

pkt IV zaskarżonego wyroku należało oceniać w kontekście przepisów zawartych w

art. 44b k.k. oraz art. 178a § 5 k.k., które obowiązywały zarówno w czasie popełnienia

przez P. B. występku z art. 178a § 1 k.k., jak też w dacie wyrokowania w przedmiocie

tego czynu przez sąd meriti.

Przepis art. 44b k.k. – w brzmieniu obowiązującym od 14 marca 2024 r. do

dnia 28 stycznia 2026 r. – w § 1 stanowił, że „w wypadkach wskazanych w ustawie

sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w

ruchu lądowym”. Jeżeli natomiast w czasie popełnienia przestępstwa pojazd ten nie

stanowił wyłącznej własności sprawcy albo po popełnieniu przestępstwa sprawca

zbył, darował lub ukrył podlegający przepadkowi pojazd, należało orzec przepadek

równowartości pojazdu (art. 44b § 2 zd. 1 k.k.). Orzeczenie przepadku pojazdu

mechanicznego (lub jego równowartości) ustawodawca – w stanie prawnym sprzed

nowelizacji z 2026 r. – przewidywał m.in. w art. 178a § 5 k.k. Zgodnie z tym przepisem

sąd zobligowany był orzec przepadek, o którym mowa w art. 44b k.k., w razie

popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 1 lub 4 k.k., „chyba że zawartość

alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa określonego w § 1 była niższa niż 1,5

promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo nie prowadziła do

takiego stężenia”. Jednocześnie w art. 178a § 5 in fine k.k. ustawodawca wskazał,

że „sąd może odstąpić od orzeczenia przepadku, jeżeli zachodzi wyjątkowy wypadek,

uzasadniony szczególnymi okolicznościami”. Respektując zasadę zakazu

stosowania wykładni rozszerzającej na niekorzyść sprawcy, przy interpretacji art. 44b

k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k. (w stanie prawnym sprzed nowelizacji z 2026 r.) należy

wnioskować, że gdy zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa

określonego w § 1 była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w

wydychanym powietrzu albo nie prowadziła do takiego stężenia, sąd nie mógł w

ogóle orzec przepadku pojazdu mechanicznego (zob. M. Budyn-Kulik [w:] Kodeks

karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2025, art. 178a; J.

Lachowski [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. IV, red. V. Konarska-Wrzosek,

Warszawa 2023, art. 178a; D. Szeleszczuk [w:] M. Królikowski, R. Zawłocki (red.),

I KK 429/25

6

Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do artykułów 117–221. Tom II, Legalis,

wyd. 5, 2023, art. 178a). Uprawnienie takie istnieje dopiero od dnia 29 stycznia

2026 r., na co wskazuje zmienione brzmienie przepisu art. 44b § 1 k.k. w związku z

treścią dodanego w tym artykule § 1a.

Słusznie zatem dostrzegł skarżący, że przesłanki orzeczenia przepadku

pojazdu mechanicznego lub jego równowartości, określone w obowiązującym

wówczas art. 178a § 5 k.k. nie zostały spełnione w niniejszej sprawie. P. B.

przypisano bowiem popełnienie występku zakwalifikowanego z art. 178a § 1 k.k.,

polegającego na kierowaniu pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości

ustalonym bezpośrednio po zakończeniu jazdy na poziomie 0,26 mg/l alkoholu w

wydychanym powietrzu, co zgodnie z brzmieniem wówczas obowiązującego art.

178a § 5 in principio k.k. nie dawało podstawy do zastosowania dyspozycji art. 44b

§ 1 i 2 k.k. Wobec tego, orzeczenie przepadku równowartości pojazdu nie było

prawidłowym postąpieniem wobec P. B. jako sprawcy występku z art. 178a § 1 k.k.,

skoro zawartość alkoholu w organizmie oskarżonego, w czasie popełnienia przez

niego przestępstwa, była niższa niż zakreślony ustawowo stopień stanu

nietrzeźwości. W konsekwencji przedmiotowy przepadek równowartości pojazdu nie

powinien zostać orzeczony. Sąd rejonowy, dokonując kontroli wniosku prokuratora

powinien był dostrzec powyższą nieprawidłowość i uzależnić uwzględnienie wniosku

od dokonania w nim stosownej modyfikacji (art. 343 § 3 k.p.k.) lub rozpoznać sprawę

na zasadach ogólnych (art. 343 § 7 k.p.k.). Bezkrytyczne uwzględnienie wniosku

prokuratora sprawiło, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem

prawa materialnego, tj. art. 44b § 2 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k. w stanie prawnym

sprzed nowelizacji z 2026 r. Uchybienie to miało istotny wpływ na jego treść, gdyż

skutkowało orzeczeniem wobec oskarżonego ww. środka, w sytuacji braku podstawy

faktycznej i prawnej do jego zastosowania.

Nie tracąc również z pola widzenia zmian dokonanych na mocy ustawy z dnia

4 grudnia 2025 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 1872) należało stwierdzić, że z uwagi na

nakaz stosowania ustawy obowiązującej poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla

sprawcy (art. 4 § 1 k.k.), przepisy obowiązujące od dnia 29 stycznia 2026 r.,

regulujące kwestię orzeczenia przepadku pojazdu lub nawiązki (art. 44b § 1, § 1a, §

I KK 429/25

7

5 i § 6 k.k.), w niniejszej sprawie nie mogły stanowić podstawy rozstrzygnięcia w tym

przedmiocie. Nadto należy uwzględnić, że kasacja Prokuratora Generalnego została

wniesiona na korzyść skazanego.

Z wyżej przedstawionych względów, na podstawie art. 537 § 2 k.p.k., uchylono

zaskarżony wyrok części obejmującej orzeczenie przepadku równowartości pojazdu

mechanicznego, bez wydawania zbędnego w tej sytuacji rozstrzygnięcia

następczego.

O wydatkach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł w oparciu o

przepis art. 638 k.p.k.

[J.J.]

[r.g.]

Paweł Kołodziejski

Marek Siwek

Igor Zgoliński