Skazany kwestionował skład sądu z sędziami z nominacji nowej KRS. Kasację oddalono

I KK 490/25

2

Sąd Rejonowy w Prudniku wyrokiem z dnia 8 maja 2024 r., II K 618/23, uznał

P.P. za winnego czynu z art. 207 § 1 k.k., za który wymierzył mu karę roku

pozbawienia wolności oraz za winnego czynu z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1

k.k., za który przy zastosowaniu art. 60 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 6 pkt 3 k.k.

wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności. Kary jednostkowe zostały

połączone i jako karę łączną wymierzono oskarżonemu rok i 6 miesięcy

pozbawienia wolności.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, zainicjowanego

apelacjami prokuratora na niekorzyść i obrońcy, Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem

z dnia 22 sierpnia 2025 r., VII Ka 675/24, zmienił zaskarżony wyrok w tej sposób,

że uchylił rozstrzygnięcie o karze łącznej pozbawienia wolności, podwyższył karę

za czyn z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. do 2 lat pobawienia wolności i

orzekł nową karę łączną 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, w pozostałej

części utrzymując zaskarżony wyrok w mocy.

Kasację od tego wyroku wniosła obrońca skazanego, która zaskarżyła go w

całości, zarzucając „naruszenie art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

art. 47 Karty Praw Podstawowych w związku z art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE oraz art.

439 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego poprzez wydanie wyroku przez Sąd,

który ze względu na sposób wyłonienia nie spełniał warunku niezależności i

bezstronności”. Obrońca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego w Opolu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania „przez

bezstronny, prawidłowo wyłoniony Sąd” oraz o zasądzenie kosztów pomocy

prawnej udzielonej z urzędu. W kasacji został zawarty także wniosek o wstrzymanie

wykonania zaskarżonego nią wyroku.

W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o uznanie jej za

bezzasadną i oddalenie jej na posiedzeniu Sądu Najwyższego.

Wypada zaznaczyć, że orzeczenia w tej sprawie dotyczyły także

współoskarżonej A.P., która nie jest stroną tego postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

I KK 490/25

3

Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

W kasacji został podniesiony jeden zarzut wskazujący na nienależytą

obsadę Sądu odwoławczego. Uzasadnienie kasacji również odnosi się wyłącznie

do tej kwestii i ogranicza do zaprezentowania orzecznictwa Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

dotyczącego problematyki należytej obsady sądu. Zgodnie z art. 536 k.p.k. Sąd

Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach podniesionych zarzutów, zaś w

zakresie szerszym tylko w wypadkach określonych w art. 435, 439 i 455 k.p.k.

Wobec tego, uznając za oczywiście bezzasadny jedyny zarzut kasacji, należało ją

oddalić na posiedzeniu bez udziału stron.

Sąd Najwyższy nie stwierdził, aby w sprawie zaistniała sygnalizowana

bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jak również nie

dostrzegł z urzędu zaistnienia innego uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. Skarżąca

upatruje nienależytej obsady Sądu odwoławczego w udziale w wydaniu wyroku

wszystkich trzech sędziów tworzących jego skład: SSO X.Y., SSO X.Y.1 i SSO

X.Y.2, powołanych do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. z 2018 r., poz. 3; dalej powoływana jako „ustawa nowelizująca KRS”).

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że Sąd Najwyższy jest związany

uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-I-

4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7). Wykładnia prawa zawarta w tej uchwale jest

nadal obowiązująca i w myśl art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym (tj.: Dz. U. z

2024 r., poz. 622) Sąd Najwyższy pozostaje nią związany jako zasadą prawną. Sąd

Najwyższy konsekwentnie stoi na stanowisku, że niczego w tym względzie nie

zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A

2020, poz. 61 (tak: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2022 r., I

KO 79/21 i I KO 80/21; por. także m.in.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023

r., II KK 489/21; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2023 r., II KK 74/22).

I KK 490/25

4

W uchwale połączonych Izb Sąd Najwyższy orzekł, że: „Nienależyta obsada sądu w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu

bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo

wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli

wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do

naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności.” W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że

wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje automatycznie, iż sąd

powszechny z udziałem sędziego powołanego w takiej procedurze jest sądem

nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Pogląd zawarty w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego został

następnie potwierdzony w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Z tego orzeczenia

wynika, iż „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego,

który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową

Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu

bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do

sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”.

Jednocześnie Sąd Najwyższy uznał, że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana

w trybie określonym przepisami ustawy nowelizującej nie jest organem tożsamym z

organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja

RP, w szczególności w art. 187 ust. 1.

Mając na względzie treść zarzutu i uzasadnienia kasacji, a także kryteria

brane dotychczas pod uwagę w orzecznictwie jako mające wpływ na wynik testu

niezależności i bezstronności sędziego, nie można stwierdzić, że sąd z udziałem

SSO X.Y., SSO X.Y.1 i SSO X.Y.2 nie spełniał minimalnego standardu

I KK 490/25

5

niezależności i bezstronności. W konsekwencji sąd z ich udziałem nie był sądem

nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Uzasadniając jedyny zarzut kasacji, dotyczący uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k., obrońca kwestionowała wyłącznie fakt powołania ww. Sędziów na wniosek

wadliwie ukształtowanej KRS, powołując się na orzecznictwo krajowe i

międzynarodowe. Tymczasem dla stwierdzenia nienależytej obsady sądu nie

wystarczy ogólne odwołanie się do sposobu powołania sędziego. Należy podkreślić

brak automatyzmu zaistnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w przypadku

orzekania przez sąd z udziałem sędziego sądu powszechnego powołanego na

wniosek KRS ukształtowanej w trybie przepisów ustawy nowelizującej. Nienależyta

obsada sądu może wystąpić wyłącznie wówczas, jeżeli wadliwość procesu

powołania sędziego prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia

standardu niezawisłości i bezstronności.

Tymczasem obrońca nie wskazała na takie konkretne okoliczności, które

mogłyby prowadzić do negatywnego wyniku testu niezależności i bezstronności w

tej sprawie. Także Sąd Najwyższy z urzędu nie jest w posiadaniu informacji, które

wskazywałyby na zasadność zarzutu nienależytej obsady sądu. Jak wynika z

dokumentów dostępnych w domenie publicznej, w procedurze awansowej sędziego

X.Y. Krajowa Rada Sądownictwa wydała uchwałę nr […]/2018, w której

przedstawiła Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o powołanie jej do

pełnienia urzędu sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Opolu.

Według informacji zawartych w uzasadnieniu uchwały, sędzia X.Y. przez sędziego

wizytatora została oceniona pozytywnie, ze wskazaniem na „znakomite

opanowanie warsztatu pracy sędziego”, uzyskała jednogłośne poparcie Kolegium

Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu oraz uzyskała poparcie Zgromadzenia

Przedstawicieli Sędziów Apelacji Wrocławskiej stosunkiem głosów 35 „za”, 23

„przeciw”, 29 „wstrzymujących się”. W trakcie procedury konkursowej było możliwe

porównanie jej kandydatury z innymi – na sześć wolnych stanowisk sędziowskich

zgłosiło się trzynaście osób.

W procedurze awansowej sędziego X.Y.1 Krajowa Rada Sądownictwa

wydała uchwałę nr […]/2021, w której przedstawiła Prezydentowi Rzeczypospolitej

I KK 490/25

6

Polskiej wniosek o powołanie jej do pełnienia urzędu sędziego sądu okręgowego w

Sądzie Okręgowym w Opolu. Według informacji zawartych w uzasadnieniu uchwały,

sędzia X.Y.1 przez sędziego wizytatora została oceniona „bardzo dobrze”, uzyskała

poparcie Kolegium Sądu Okręgowego w Opolu stosunkiem głosów 9 „za”, 0

„przeciw”, 1 „wstrzymujący się”. Kandydatura Pani X.Y.1 została oceniona lepiej niż

kandydatura kontrkandydatki, zarówno w zakresie opinii sędziego wizytatora, jak i

poparcia Kolegium Sądu Okręgowego w Opolu, którego kontrkandydatka nie

uzyskała.

W procedurze konkursowej o awans sędziego X.Y.2 Krajowa Rada

Sądownictwa wydała uchwałę nr […]/2023, w której przedstawiła Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o powołanie go do pełnienia urzędu sędziego

sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Opolu. Według informacji zawartych w

uzasadnieniu uchwały, sędzia X.Y.2 był jedynym kandydatem, przez sędziego

wizytatora został oceniony „pozytywnie”, uzyskał opinię Prezesa Sądu Rejonowego

w Strzelcach Opolskich, z której wynikało, że „wzorowo” wywiązuje się ze swoich

obowiązków, uzyskał jednogłośne poparcie Kolegium Sądu Okręgowego w Opolu.

Sąd Najwyższy dostrzega, że SSO X.Y.2 pełnił od 2022 r. funkcje

wiceprezesa i prezesa Sądu Rejonowego w S.. Został z pełnienia tej funkcji

odwołany w 2024 r. W ocenie Sądu Najwyższego samo pełnienie funkcji prezesa

lub wiceprezesa sądu przy braku innych okoliczności mogących rzutować na

negatywny wynik testu niezależności i bezstronności nie przesądza o zaistnieniu

uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Takie stanowisko Sąd Najwyższy wyraził już w

swoim orzecznictwie, w odniesieniu do analogicznych sytuacji dotyczących innych

sędziów powoływanych przy udziale wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady

Sądownictwa (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 października 2024

r., III KK 339/24; z dnia 7 maja 2024 r., III KK 144/24; wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 30 stycznia 2025 r., IV KK 396/23). Wyłącznie w oparciu o tę okoliczność tak

daleko idących wniosków nie sposób jest wysuwać (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 25 maja 2023 r., IV KK 134/23). Także w tej sprawie zasadne

jest wskazanie, że powołanie na stanowisko sędziowskie w sądzie wyższej instancji

I KK 490/25

7

Pana X.Y.2 było poprzedzone wieloletnim doświadczeniem zawodowym (Sędzia

orzekał w Sądzie Rejonowym w S., od 2012 r.).

Sąd Najwyższy nie dotarł do innych dostępnych w domenach publicznych

informacji sugerujących ścisłe powiązania SSO X.Y., SSO X.Y.1 i SSO X.Y.2 z

ówczesną władzą wykonawczą. Sędziowie ci nie podpisywali list poparcia dla

kandydatów do wadliwie ukształtowanej KRS, nie pełnili funkcji związanych z

postępowaniami dyscyplinarnymi sędziów (prezesa lub sędziego sądu

dyscyplinarnego, rzecznika dyscyplinarnego), zaś SSO X.Y. i SSO X.Y.1 nie pełniły

funkcji prezesa czy wiceprezesa sądu.

Nie można też pominąć, że Sąd Najwyższy badał już, czy wydanie

orzeczenia przez sąd z udziałem SSO X.Y. skutkuje nienależytą obsadą sądu i nie

stwierdził uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 16 marca 2022 r., I KK 68/22).

Mając na uwadze powyższą argumentację, kasację należało oddalić jako

oczywiście bezzasadną.

Zwalniając skazanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego

Sąd Najwyższy kierował się względami słuszności.

Uwzględniając wniosek obrońcy z urzędu skazanego, na podstawie § 17 ust.

3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie

ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów

pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763),

zasądzono na jej rzecz kwotę 885,60 zł, w tym 23 % VAT, tytułem wynagrodzenia

za sporządzenie i wniesienie kasacji.

Z uwagi na oddalenie kasacji jako

oczywiście bezzasadnej,

bezprzedmiotowym było rozpoznawanie wniosku

o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego nią wyroku.

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

I KK 490/25

8

[WB]

[a.ł]