Faktury VAT i zarzut udziału w grupie przestępczej. SN oddalił kasacje obrońców

Sąd Okręgowy w Zielonej Górze w dniu 28 maja 2024 roku w sprawie o

sygn. II K 30/19 wydal wyrok zgodnie, z którym uznał m.in. A.N. za winnego

przestępstw: z art. 258 § 1 k.k. i za to na mocy art. 258 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1

k.k. wymierzył mu karę 9 miesięcy pozbawienia wolności; z art. 299 § 1 i 5 k.k. w

zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to na mocy art.

299 § 5 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę 1

I KK 498/25

2

roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 273 k.k. oraz art.

286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w

zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i w zw. z art. 65 § 1

k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3

k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 9

miesięcy pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 33 § 2 k.k. grzywnę 300

stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł. Na podstawie

art. 8 § 1 i 2 k.k.s. ustalił, że przestępstwo przypisane mu w pkt III i IV części

dyspozytywnej wyroku stanowią ten sam czyn i wykonaniu podlegają wyłącznie

kara pozbawienia wolności jako kara surowsza i grzywna orzeczone w pkt III części

dyspozytywnej wyroku oraz obowiązek naprawienia szkody orzeczony w pkt VII

części dyspozytywnej wyroku. Następnie na podstawie kar orzeczonych w pkt I, II i

III orzekł karę łączną 3 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd orzekł również

wobec oskarżonego o obowiązku naprawienia szkody. Z kolei A. H. został uznany

za winnego przestępstw: z art. 258 § 1 kk i za to na podstawie art. 258 § 1 k.k. w

zw. z art. 4 § 1 k.k. sąd wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; z art.

273 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k., art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 §

1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i w zw. z

art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 294 § 1 k.k. w zw. z

art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2

lat pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 33 § 2 kk grzywnę 300 stawek

dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 40 zł; z art. 76 § 1 k.k.s. i art.

62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w

zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. w zw. z art. 2 § 2 k.k.s. i za to na podstawie art. 76 §

1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s. i wymierzył mu karę

10 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 8 § 1 i 2 k.k.s. ustalił, że

przestępstwa przypisane oskarżonemu A.H. w punktach XXIII i XXIV części

dyspozytywnej wyroku stanowią ten sam czyn i wykonaniu podlegają wyłącznie

kara pozbawienia wolności jako surowsza i grzywna orzeczone w punkcie XXIII

części dyspozytywnej wyroku oraz obowiązek naprawienia szkody orzeczony w

punkcie XXVII części dyspozytywnej wyroku. Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1

k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. połączył orzeczone wobec oskarżonego A.H. kary

I KK 498/25

3

pozbawienia wolności opisane w punktach XXII, XXIII części dyspozytywnej wyroku

i wymierzył mu karę łączną 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Orzekł również

wobec oskarżonego o obowiązku naprawienia szkody.

Wyrok został zaskarżony m.in. przez obrońców obu oskarżonych. Po ich

rozpoznaniu Sąd Apelacyjny w Poznaniu w dniu 27 maja 2025 roku, sygn. II AKa

256/24, wydał wyrok zgodnie, z którym sprostował oczywistą omyłkę pisarską w

oznaczeniu daty i miejsca urodzenia A. H. w części wstępnej zaskarżonego wyroku

w ten sposób, że błędny zapis w brzmieniu „13 maja 1980 r. w K.” zastąpił

prawidłowym zapisem w brzmieniu „27 kwietnia 1992 r. w T.”, a w pozostałym

zakresie utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Kasację od całego wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego

A.N., który zarzucił w niej rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego,

które miały istotny wpływ na treść orzeczenia, polegające na rażącej obrazie tych

przepisów mających istotny wpływ na treść orzeczenia:

1. art. 258 § 1 k.k. poprzez jego błędną wykładnię, oraz zastosowanie pomimo

braku ustawowych znamion tego występku i poprzez przyjęcie, iż osk. A.N.

brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej pomimo, że:

- został wskazany przez pozostałych oskarżonych przyznających się do winy jako

współpracownik/kontrahent do poszczególnych transakcji i poszczególnego

dokumentu sprzedaży towaru (osoba ewentualne popełniająca z nimi przestępstwa

wspólnie i w porozumieniu), a nie członek grupy (brak powiązania, brak

podporządkowania i miejsca w hierarchii, brak poczucia przynależności do grupy,

brak więzów organizacyjnych, brak podziału zysków);

1. wzięcie udziału w więcej niż jednej transakcji kupna/sprzedaży (wystawienie

więcej niż jednej nierzetelnej faktury z tego powodu) - nie powoduje

samoistnie przyjęcia udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, a

wielokrotne działanie wspólnie i w porozumieniu w różnych konfiguracjach;

2. wystawienie/przyjęcie kilkudziesięciu faktur Vat w dłuższym czasie nie

I KK 498/25

4

świadczy o działaniu w ramach zorganizowanej grupy przestępczej a jedynie

o uczynieniu sobie z tego przestępstwa stałego źródła dochodu;

1. sporadyczny kontakt towarzyski z innymi osobami popełniającymi

analogiczne przestępstwa wspólnie i w porozumieniu, nie powoduje

automatycznie udziału takiej osoby w tej zorganizowanej grupie;

1. art. 457 § 3 k.p.k. przez nierozważenie i nienależyte ustosunkowanie się

przez Sąd II instancji do wszystkich zarzutów apelacji i ich uzasadnienia, w

szczególności w zakresie zarzutów dotyczących błędnej wykładni i

zastosowania art. 258 § 1 k.k. i opisów wszystkich czynów wskazujących na

działanie osk. A.N. w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, a jedynie

powielenie w sposób ogólny ustaleń i stwierdzeń Sądu I instancji i to tylko w

zakresie innego oskarżonego (B.B. na k. 4-9 pisemnego uzasadnienia

wyroku i kwestii ewentualnego pomocnictwa) a nie w stosunku do osk. A.N.;

2. art. 7 k.p.k. przez ponowne przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów

i dowolne ustalenia stanu faktycznego, przy jednoczesnym wskazaniu

materiał dowodowego w ogólności w zakresie istnienia zorganizowanej

grupy przestępczej w rozumieniu art. 258 k.k. i rzekomego w niej udziału

osk. A.N., a który to materiał dowodowy nie dotyczył tego oskarżonego w tej

części, lub z jego treści nie wynika sprawstwo i wina tego oskarżonego w

zakresie jego udziału w zorganizowanej grupie przestępczej;

Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Zielonej Górze jako

Sądu I instancji do ponownego rozpoznania w całości w celu wyeliminowania ze

wszystkich opisów czynów będących podstawą skazania tego oskarżonego -

działania oskarżonego w ramach zorganizowanej grupy przestępczej,

ewentualnie o uniewinnienie oskarżonego od zarzutu z art. 258 § 1 k.k. jako

skazania oczywiście niesłusznego.

W odpowiedzi na tę kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako

I KK 498/25

5

oczywiście bezzasadnej.

Podobnie w całości zaskarżył kasacją wyrok sądu odwoławczego obrońca

skazanego A.H. Zarzucił on w kasacji rażące naruszenie:

1. art. 353 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez

zaniechanie uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy mającej miejsce

w dniu 27 maja 2025 r., mimo zawiadomienia obrońcy skazanego o

rozprawie dzień przed rozprawą, tj. w dniu 26 maja 2025 r., w sytuacji gdy

art. 353 § 1 k.p.k. wprost wskazuje, że pomiędzy zawiadomienie obrońcy o

rozprawie, a jej wyznaczeniem musi upłynąć przynajmniej 7 dni, wskutek

czego obrońca skazanego, ustanowiony w dniu 23 maja 2025 r., nie był w

stanie zapoznać się z aktami sprawy, a zatem nie miał możliwości świadczyć

obrony w sposób realny, które to uchybienie skutkowało rażącym

naruszeniem prawa do obrony mojego Mocodawcy;

1. art. 433 § 2 k.p.k. poprzez szablonowe, enigmatyczne i nie zawierające

własnej argumentacji, a przez to nierzetelne rozpatrzenie zarzutów

naruszenia przez Sąd meriti art. 7 k.p.k., a także zarzutów poczynienia przez

Sąd błędów w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia,

które miały wpływ na jego treść, podniesionych w apelacji wywiedzionej

przez obrońcę skazanego i niewystarczające w tym zakresie

ustosunkowanie się do argumentacji skarżącego, a w konsekwencji

zaaprobowanie rażącego uchybienia przepisom postępowania, polegającego

na jednostronnej, dowolnej i sprzecznej ze wskazaniami wiedzy i

doświadczenia życiowego ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w

sprawie oraz błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, przejawiającego

się w przyjęciu przez Sąd I instancji, a następnie przez Sąd Odwoławczy, że

oskarżony dopuścił się przypisanych mój przestępstw.

Podnosząc powyższe zarzuty, na podstawie art. 537 § 1 k.p.k., wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w

Poznaniu do ponownego rozpoznania. Dodatkowo, na podstawie art. 532 § 1 k.p.k.,

I KK 498/25

6

wniósł o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, II

Wydział Kamy, z dnia 27 maja 2025 r., sygn. II AKa 256/24 i utrzymanego nim w

mocy wyroku Sądu Okręgowe w Zielonej Górze, II Wydział Kamy, z dnia 28 maja

2024 r., sygn. II K 301/19, w zakresie dotyczącym A.H., do czasu prawomocnego

rozpoznania kasacji.

W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja wniesione przez obrońców skazanych są oczywiście

bezzasadne.

Odnosząc się do kasacji wniesionej przez obrońcę A.N., to jeśli chodzi o

zarzut naruszenia art. 258 § 1 k.k., nie został on sformułowany w apelacji

wniesionej przez obrońcę tego oskarżonego. Obrońca kwestionował dokonane

ustalenia faktyczne poprzez formułowanie zarzutu naruszenia prawa

procesowego oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, ale nie

kwestionował, że takie ustalenia jak dokonane w sprawie mogą zostać

zakwalifikowane jako świadczące o popełnieniu przestępstwa udziału w

zorganizowanej grupie przestępczej. Formułując zarzut naruszenia art. 258 § 1

k.k. w kasacji skierował on ten zarzut przeciwko orzeczeniu sądu I instancji, co

jest niedopuszczalne. Dlatego nie jest zrozumiały również zarzut naruszenia art.

457 § 3 k.p.k. Na s. 192-195 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji znalazły się

szczegółowe rozważania dotyczące oceny prawnej zachowania oskarżonego

jako przestępstwa z art. 258 § 1 kk. Nie można natomiast oczekiwać odniesienia

się do tego zarzutu w uzasadnieniu wyroku sądu odwoławczego, skoro nie był

on sformułowany w apelacji.

Z kolei odnośnie do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k., to wbrew

twierdzeniom obrońcy Sąd II instancji rozpoznał ten zarzut i na s. 25-32

szczegółowo odniósł się do zastrzeżeń dotyczących oceny dowodów, na których

I KK 498/25

7

oparł poczynione ustalenia. Wziął przy tym pod uwagę zastrzeżenia dotyczące

oceny wyjaśnień stanowiących pomówienie współoskarżonego. W badanej

sprawie kluczowe były wyjaśnienia trzech oskarżonych, którzy przyznali się do

popełnienia przestępstwa. Fakt skorzystania z art. 60 § 3 k.k. nie może sam w

sobie podważać ich wiarygodności. Oskarżeni obciążali również samych siebie,

ich relacje znajdują potwierdzenie w innych dowodach. Uzasadnienie sądu II

instancji nie budzi wątpliwości, że ten zarzut został prawidłowo rozpoznany jako

niezasadny.

Odnosząc się do kasacji wniesionej przez obrońcę A.H., to oczywiście

bezzasadny jest pierwszy zarzut kasacji. Formułując go obrońca zapomina, że

oskarżony ustanowił go jako obrońcę wiedząc o wyznaczonym terminie

rozprawy w dniu 26 maja 2025 r. z wymaganym przez prawo wyprzedzeniem. W

związku z tym trafnie przyjął Sąd II instancji, że ustanowienie na krótko przed

tym terminem nowego obrońcy, a następnie domaganie się z tego tytułu

odroczenia terminu rozprawy stanowi nadużycie prawa do obrony.

Nie można zgodzić się również z drugim zarzutem kasacji, gdyż Sąd II

instancji odniósł się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 7 k.p.k. w

sposób przekonujący, Poświęcił temu zarzutowi obszerne i szczegółowe

rozważania w uzasadnieniu na s. 46-51. Podał, dlaczego wiarygodne są

wyjaśnienia oskarżonego K. S., wziął przy tym pod uwagę zastrzeżenia

dotyczące oceny dowodu z pomówień współoskarżonego. O jego wiarygodności

świadczą podane okoliczności, ich szczegółowy charakter, jak również fakt

samoobciążenia współoskarżonego. Jego wyjaśnienia znajdują potwierdzenie w

innych dowodach. Sąd odniósł się również do oceny innych dowodów, m.in.

wyjaśnień oskarżonego H. Prawidłowość kontroli tego dowodu również nie budzi

wątpliwości.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[wb]

[r.g.]

I KK 498/25

8