Sąd Najwyższy utrzymał uchylenie uniewinnienia oskarżonego o uporczywe nękanie

Wyrokiem z dnia 17 września 2025 r. Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu,

sygn. akt II K 328/22, uniewinnił K. D. od popełnienia zarzucanego mu w akcie

oskarżenia czynu z art. 190a § 1 k.k. Apelację od powyższego wyroku wniósł

oskarżyciel publiczny – prokurator Prokuratury Rejonowej w Kędzierzynie Koźlu.

Wyrokiem z dnia 3 marca 2026 r., sygn. akt VII Ka 1066/25, Sąd Okręgowy w

Opolu uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania

Sądowi I instancji

I KS 11/26

2

Skargę od wyroku Sądu II instancji wniosła obrońca oskarżonego,

zaskarżając orzeczenie Sądu odwoławczego w całości na korzyść oskarżonego i

zarzucając:

„a) rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na

treść wyroku, a mianowicie art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k., polegające na

bezpodstawnym uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu i

przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy brak było ku

temu ustawowych podstaw, w szczególności nie zachodziła konieczność

przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, a ocena dowodów

dokonana przez Sąd I instancji była kompleksowa, logiczna i zgodna z

zasadami doświadczenia życiowego, co w konsekwencji doprowadziło do

niezasadnego wzruszenia rozstrzygnięcia uniewinniającego oskarżonego od

zarzucanych mu czynów.

b) naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. ponieważ Sąd Odwoławczy uchylił wyrok

uniewinniający Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania,

mimo że nie zachodziła żadna z przesłanek określonych w art. 437 § 2 zdanie

drugie k.p.k. Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania może nastąpić wyłącznie w przypadkach wskazanych w art. 439 §

1, art. 454 k/p/k/ lub gdy konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w

całości, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Sąd odwoławczy nie wykazał

zaistnienia tych przesłanek, a mimo to wydal wyrok kasatoryjny, naruszając tym

samym art. 437 § 2 k.p.k., co więcej w uzasadnieniu orzeczenia nie wskazał

jakie przyczyny legły u podstaw uchylenia wyroku orz czy postępowanie należy

przeprowadzić w całości a jeżeli tak to z jakich przyczyn, dowody zostały

przeprowadzone w całości a Sąd I instancji wywiódł z nich prawidłowe wnioski,

mając prawo na zasadzie swobodnej oceny dowodów przyznać wskazanym

dowodom wiarę a innym odmówić wiarygodności (Zagrodnik Jarosław, [w:|

Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. Zagrodnik Jarosław, WKP

2024, Art. 539(a)),

c) obrazę art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 2 k.p.k.,

polegającą na sporządzeniu uzasadnienia niepełnego, niejasnego,

I KS 11/26

3

niewskazującego podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co mogło mieć istotny

wpływ na treść orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze obrońca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku

Sądu Okręgowego w Opolu i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę prokurator Prokuratury Rejonowej w Kędzierzynie-

Koźlu wniosła o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga obrońcy oskarżonego nie jest zasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że postępowanie odwoławcze jest

postępowaniem apelacyjnym, a obowiązujący jego model przewiduje szeroką i

merytoryczną kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w wyroku

wydanym przez sąd I instancji. W konsekwencji uprawniony oraz zobowiązany jest

sąd apelacyjny w ramach kontroli zaskarżonego orzeczenia do oceny

przeprowadzonych już dowodów, a w razie potrzeby także do uzupełnienia

postępowania dowodowego. Ustawa wprowadza jednak określone ograniczenia

swobody orzekania sądu odwoławczego, m.in. co do zakresu i kierunku orzekania,

czy istotnych w tej sprawie podstaw uchylenia wyroku i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania.

Jak wynika z treści art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. uchylenie orzeczenia i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w

wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne

przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. W każdej z tych sytuacji, sąd

odwoławczy jest zobowiązany do wskazania, która z okoliczności wymienionych w

art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. stanowiła in concreto podstawę uchylenia wyroku Sądu I

instancji oraz przedstawić argumenty, które doprowadziły go do takiego wniosku

(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2019 r., IV KS 3/19).

Stronie postępowania, kwestionującej dopuszczalność uchylenia wyroku i

przekazania go do ponownego rozpoznania, przysługuje skarga od wyroku sądu II

instancji. Jej celem jest kontrola prawidłowej realizacji wskazanych wyżej reguł

procesowych. Zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. skargę na wyrok sądu odwoławczego

można wnieść, gdy wydanie na etapie postępowania apelacyjnego orzeczenia o

I KS 11/26

4

charakterze kasatoryjnym naruszało treść art. 437 k.p.k. lub też, gdy przy wydaniu

tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k.

Wreszcie podkreślić należy, że zakres kontroli dokonywanej przez Sąd

Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego, o którym mowa w

art. 539a § 1 k.p.k., ogranicza się w swej istocie do zbadania, czy stwierdzone

przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia

kasatoryjnego. Przypomnieć należy, że w wypadku reguły ne peius z art. 454 § 1

k.p.k. kontrola skargowa obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania tego

przepisu pod kątem spełnienia warunku, zgodnie z którym sąd odwoławczy "nie

może skazać oskarżonego” (zob. postanowienie SN z 9 października 2019 r., III KS

25/19). Wymaga to wykazania przez ten sąd, że gdyby nie stwierdzone uchybienie,

to mógłby zapaść wyrok skazujący, ale jego wydanie nie jest dopuszczalne w

instancji odwoławczej z uwagi na zakaz takiego orzekania (zob. uchwała 7 sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17).

Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Lektura motywów

pisemnego uzasadnienia Sądu II instancji wskazuje, wbrew twierdzeniom autorki

skargi, w sposób jasny i jednoznaczny, że to właśnie reguła wyrażona w art. 454 §

1 k.p.k. miała bezpośredni wpływ na treść orzeczenia. Sąd Okręgowy stwierdził

wprost, że „Ocena realiów sprawy dokonana przez Sąd Odwoławczy musi

prowadzić do wniosku, że niezasadnym było uniewinnienie oskarżonego od zarzutu

popełnienia czynu z art. 190a § 1 k.k. Zatem wyrok uniewinniający nie mógł się

ostać; stąd z uwagi na zakaz określony w przepisie art. 454 § 1 k.p.k., wobec braku

możliwości wydania wyroku skazującego, Sąd Odwoławczy zaskarżony wyrok

uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w

Kędzierzynie-Koźlu”. (p. 5.3.1.4.1. uzasadnienia). Stwierdzenie to poprzedzone

zostało analizą materiału dowodowego i wskazaniem w jakim zakresie Sąd I

instancji dokonał błędnej oceny dowodów, m.in. ustalając znaczenie zachowania

oskarżonego, w tym ilość połączeń telefonicznych (20-60 każdego dnia, łącznie

2121 kontaktów), wykonywanie ich także w porze nocnej, śledzenie i nagrywanie

pokrzywdzonej, fotografowanie, oraz dokonaną ocenę zeznań świadków R. Z., P.

U., O. Z..

I KS 11/26

5

Wbrew twierdzeniom skarżącej brak w treści uzasadnienia podstaw do

twierdzenia by Sąd odwoławczy nie wskazał i nie wyjaśnił w sposób zrozumiały i

komunikatywny, oparty o analizę dowodów, podstawy swojego stanowiska. Nie jest

także prawdziwe twierdzenie, że podstawą uchylenia wyroku było uznanie, iż

zachodziła w tej sprawie konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu

sądowego w całości. Niecelowe było zatem podejmowanie prób polemiki w tym

zakresie w uzasadnieniu skargi, skoro Sąd Okręgowy w Opolu do tej okoliczności

się nie odwoływał i to nie ona, a reguła ne peius była podstawą orzeczenia. Sąd ten

jasno wskazał: „Tak więc wykonywanie nawet kilkudziesięciu wiadomości i

połączeń telefonicznych dziennie do pokrzywdzonej, również nocą, obserwowanie

jej pod domem, natarczywe pukanie do drzwi i okien, jeżdżenie za nią

samochodem i fotografowane, przy wyraźnie artykułowanej woli pokrzywdzonej, by

zaprzestał takich zachowań (k. 5 i k. 88), zakłócanie jej spokoju śledzenie,

nachalne i natarczywe zaczepianie, nawet przy wykorzystaniu telefonów do syna,

nie może być inaczej traktowane jak uporczywe nękanie. W świetle powyższego nie

ma żadnych wątpliwości, że w niniejszej sprawie doszło do popełnienia

przestępstwa, które legło u podstaw zarzutu opisanego w akcie oskarżenia.

Wskazuje na to bowiem logiczny ciąg przesłanek wynikających z całokształtu

materiału dowodowego, w tym osobowych źródeł dowodowych, jak i dowodów z

dokumentów, dzięki którym można wnioskować, iż K. D. dopuścił się zarzucanego

mu czynu z art. 190a § 1 k.k.”

W konsekwencji należało stwierdzić, że wbrew opinii skarżącej,

rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Opolu mieściło się w granicach kompetencji

tego Sądu, wyznaczonych obowiązkiem przeprowadzenia rzetelnej kontroli

instancyjnej i zostało należycie umotywowane.

Mając na względzie treść rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy obciążył

oskarżonego kosztami postępowania związanymi z wniesioną skargą.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]

I KS 11/26

6