Uniewinnienie za oszustwo uchylone. SN oddalił skargę o brak opinii psychiatry

Oskarżony M. L. wyrokiem Sądu Rejonowego w Głubczycach z dnia 5

września 2025 r., sygn. akt II K 276/22, został uniewinniony od popełnienia

zarzucanego mu przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.

Od powyższego wyroku apelację wniósł oskarżyciel publiczny, wskazując na

uchybienia, których miał dopuścić się Sąd Rejonowy w Głubczycach, tj. błędów w

ustaleniach faktycznych, a ponadto obrazy przepisów postępowania, która mogła

mieć wpływ na treść orzeczenia - art. 202 § 1 i § 5 k.p.k. poprzez zaniechanie

zasięgnięcia opinii sądowo - psychiatrycznej dot. oskarżonego M. L. , pomimo iż z

uzyskanej dokumentacji medycznej wynika, że M. L. leczy się psychiatrycznie. W

I KS 25/25

2

konsekwencji, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy w Opolu po rozpoznaniu apelacji oskarżyciela publicznego,

wyrokiem z dnia 30 maja 2025 r., sygn. akt VII Ka 1014/24 uchylił zaskarżony

wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Głubczycach do ponownego

rozpoznania. Sąd II instancji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art.

454 § 1 k.p.k.

Skargę na wyrok Sądu Okręgowego w Opolu wniósł obrońca oskarżonego,

który zaskarżył wyrok w całości i zarzucił naruszenie przepisu art. 437 § 2 k.p.k. w

zw. z art. 454 § 1 k.p.k., polegające na niezasadnym uchyleniu przez Sąd

Okręgowy w Opolu wyroku uniewinniającego oskarżonego M. L. od popełnienia

zarzucanego mu czynu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I

instancji, bez uprzedniego przeprowadzenia przez sąd odwoławczy niezbędnego

postępowania dowodowego - dowodu z opinii biegłego psychiatry - mimo istnienia

w sprawie poważnych wątpliwości co do poczytalności oskarżonego w chwili

zarzucanego czynu, o czym świadczyły zarówno informacje ujawnione w aktach

sprawy, jak i zarzuty apelacyjne oskarżyciela publicznego, co doprowadziło do

niewłaściwego zastosowania wyjątku od zasady merytorycznego rozpoznania

sprawy przez sąd II instancji oraz do obejścia zakazu reformationis in peius

wynikającego z art. 454 § 1 k.p.k., przy jednoczesnym zaniechaniu rozważenia

możliwości wydania orzeczenia kończącego postępowanie, tj. uchylenia

zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2

k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k.

W związku z powyższym zarzutem skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w

Opolu jako sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 539 a § 3 k.p.k. skarga może być wniesiona wyłącznie

z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439

§ 1 k.p.k. Zgodnie zaś z art. 437 § 2 k.p.k., Sąd odwoławczy zmienia zaskarżone

I KS 25/25

3

orzeczenie orzekając odmiennie co do istoty lub uchyla je i umarza postępowanie,

w innych wypadkach uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w

art. 439 § 1 k.p.k. lub 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo

przewodu w całości. Zgodnie z art. 454 k.p.k. Sąd odwoławczy nie może skazać

oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w

pierwszej instancji umorzono postępowanie.

W badanej sprawie Sąd odwoławczy uchylił orzeczenie sądu I instancji, gdyż

stwierdził, że trafne są zarzuty sformułowane w apelacji prokuratora dotyczące

błędu w ustaleniach faktycznych, których dopuścił się Sąd I instancji. Zestawienie

dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadka W.B.

doprowadziło Sąd II instancji do wniosku, że w chwili, gdy oskarżony przyjął od

pokrzywdzonego zlecenie miał świadomości braku możliwości jego realizacji. To

ustalenie powinno prowadzić do przypisania oskarżonemu sprawstwa zarzucanego

mu czynu. Z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 454 k.p.k. konieczne było

uchylenie wyroku uniewinniającego i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania w postępowaniu przed sądem I instancji.

Obrońca podnosi, że ta decyzja zapadła przedwcześnie, gdyż sąd II instancji

powinien rozpoznać zarzut sformułowany w apelacji prokuratora i przeprowadzić

dowód z opinii sądowo-psychiatrycznej na okoliczności stanu poczytalności

oskarżonego w chwili popełnionego czynu. Przyznać należy rację, że zarzut

dotyczący braku zasięgnięcia opinii biegłego został sformułowany w apelacji

prokuratora. Taka konieczność wynikać miała ze znajdującej się w katach

dokumentacji, z której wynika, że oskarżony leczy się psychiatrycznie. Ten zarzut

nie został faktycznie rozpoznany, ale lektura znajdującej się w aktach dokumentacji

świadczy o tym, że w okresie od 21 lutego 2023 r. do 10 marca 2023 r. oskarżony

M. L. przebywał w zakładzie psychiatrycznym w związku z zaburzeniami

adaptacyjnymi, stwierdzono również u niego stany depresyjne, które były

spowodowane jego trudną sytuacją osobistą, związaną m.in. z niniejszą sprawą.

Podał, on że wcześniej nie leczył się psychiatrycznie (to wynika także z

dokumentacji medycznej – k. 119). Nie mamy więc tutaj do czynienia z osobą, co

I KS 25/25

4

do której – w oparciu o zebraną w sprawie dokumentację medyczną – można uznać,

że zachodzą uzasadnione wątpliwości, iż w czasie popełnienia zarzucanego jej

czynu mogła być niepoczytalna, bądź jej niepoczytalność była wówczas

ograniczona w stopniu znacznym. Wskazana przez autora skargi okoliczność

zaniechania przeprowadzenia przez Sąd odwoławczy dowodu z opinii biegłych

psychiatrów nie mogła więc wpływać na ocenę tej skargi. Oczywiście Sąd

Rejonowy w Głubczycach rozpoznający ponownie tę sprawę rozważy dopuszczenie

tego dowodu, ale przede wszystkim po to by ustalić, czy oskarżony z uwagi na swój

aktualny stan psychiczny może brać udział w tym ponownym postępowaniu.

Z tych też względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[J.J.]

[a.ł]