Podrobione znaki na towarach. SN oddalił skargę obrońcy na uchylenie uniewinnienia

Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z

dnia 14 maja 2024 r., V K 1375/23, Z.W. został uniewinniony od czynu z art. 305

I KS 28/25

2

ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U.

z 2023 r., poz. 1170; dalej p.w.p.).

Następnie, po przeprowadzeniu postępowania apelacyjnego zainicjowanego

apelacją prokuratora na niekorzyść oskarżonego, w której zarzucono wyrokowi

Sądu I instancji „obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść

orzeczenia, a to art. 366 § 1 k.p.k. poprzez nienależyte wyjaśnienie wszystkich

istotnych okoliczności sprawy i odwołanie się w zakresie ustaleń faktycznych

dotyczących strony podmiotowej cechującej zachowanie zarzucone Z.W. do reguły

in dubio pro reo, a w konsekwencji przyjęcie, że oskarżony działał nieumyślnie,

podczas gdy powzięte przez Sąd wątpliwości można było usunąć poprzez

inicjatywę dowodową odnoszącą się do wcześniejszych zachowań oskarżonego

polegających na obrocie towarami oznaczonymi podrobionymi znakami towarowymi,

co pozwoliłoby na zakwestionowanie wiarygodności jego wyjaśnień w zakresie

odnoszącym się do jego nieświadomości nielegalności towarów, jakimi dokonywał

obrotu, a w konsekwencji pozwoliło na poczynienie przez Sąd prawidłowych ustaleń

faktycznych”, Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8 października 2024 r.,

IV Ka 794/24, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do

ponownego rozpoznania.

Na skutek skargi obrońcy oskarżonego, Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 24

kwietnia 2025 r., I KS 45/24, uchylił wyrok kasatoryjny Sądu Okręgowego we

Wrocławiu i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym. W ramach wskazań co do dalszego postępowania

Sąd Najwyższy podkreślił potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego w

instancji odwoławczej, poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt

sprawy […] oraz poddanie ponownej analizie zeznań świadka K.K..

Po przeprowadzeniu ponownego postępowania odwoławczego, Sąd

Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 czerwca 2025 r., IV Ka 480/25, uchylił

zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla Wrocławia-

Śródmieścia we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Skargę w trybie przepisów rozdziału 55a k.p.k. na wyrok uchylający wniósł

obrońca oskarżonego, zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając „obrazę

przepisów postępowania, a to:

I KS 28/25

3

- art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 427 § 2 k.p.k. poprzez

przekroczenie granic kontroli odwoławczej wyznaczonych granicami zaskarżenia,

zarzutami i kierunkiem zaskarżenia apelacji oskarżyciela publicznego, wyrażającej

się uznaniem za zasadne zarzutu obrazy art. 366 § 1 k.p.k., podczas gdy Sąd

Okręgowy nie wskazał w jaki sposób doszło przez Przewodniczącego do obrazy

tego przepisu, zaś z uzasadnienia wynika de facto stwierdzenie obrazy przez Sąd

Rejonowy art. 7 k.p.k. i błędu w ustaleniach faktycznych, które nie zostały

podniesione w wywiedzionej przez oskarżyciela publicznego apelacji, a zatem

poprzez rozszerzenie postawionych przez apelującego zarzutów, co przesądziło o

niejakim wstąpieniu Sądu Odwoławczego w rolę oskarżyciela;

- art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uchylenie zaskarżonego apelacją Prokuratury wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w celu

dokonania pełnej oraz prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału

dowodowego oraz przeprowadzenia dostępnych dowodów niezbędnych dla

wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, podczas gdy przepis ten upoważnia

do takiej decyzji wówczas, jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo

przewodu w całości, zaś Sąd Okręgowy nie wskazał jakichkolwiek przeszkód, które

uniemożliwiałyby przeprowadzenia ww. dowodów na rozprawie apelacyjnej”.

Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu jako sądowi odwoławczemu do ponownego

rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz obrońcy zwrotu kosztów obrony udzielonej

z urzędu poprzez sporządzenie do Sądu Najwyższego skargi na wyrok sądu

odwoławczego oraz zastępstwo w toku tego postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna, dlatego też należało ją oddalić.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że pierwszy z zarzutów skargi został

błędnie sformułowany. Dotyczy on bowiem w istocie rzetelności kontroli

odwoławczej i – zdaniem skarżącego – przekroczenia przez Sąd odwoławczy

granic rozpoznania sprawy w postępowaniu apelacyjnym. Tymczasem skarga

kierowana przeciwko wyrokowi odwoławczemu o charakterze kasatoryjnym nie

może być traktowana jako odpowiednik zwyczajnego środka odwoławczego, ani

być środkiem umożliwiającym podnoszenie innych zarzutów, niż nawiązujące do

I KS 28/25

4

naruszenia przepisów wskazanych w art. 539a § 3 k.p.k. (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2025 r., II KS 4/25). Ponadto, w postępowaniu

skargowym nie jest możliwe dokonywanie oceny trafności rozpoznania zarzutu

apelacyjnego przez sąd odwoławczy. W konsekwencji, wszelkie zawarte w skardze

wywody związane z oceną prawidłowości rozpoznania apelacji, nie mogą być

przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 30 lipca 2025 r., III KS 33/25). Z uwagi na prawne

uwarunkowania skargi z rozdziału 55a k.p.k. Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do

oceny prawidłowości kontroli odwoławczej, tak jak czyni to na potrzeby kasacji.

Zakres rozpoznania sprawy w postępowaniu skargowym jest bowiem bardzo

ograniczony. Postępowanie to ma na celu jedynie stwierdzenie, czy uchylając

wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania,

sąd odwoławczy kierował się podstawami wydania wyroku kasatoryjnego

wskazanymi w art. 539a § 3 k.p.k. oraz czy takie rozstrzygnięcie było w konkretnej

sprawie konieczne (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 czerwca 2021

r., III KS 1/21; z dnia 31 maja 2021 r., V KS 13/21). Dlatego też rozpoznając skargę

w tej sprawie Sąd Najwyższy ograniczył się do badania czy istniały podstawy do

wydania wyroku kasatoryjnego i czy zostały one prawidłowo wykazane przez Sąd

odwoławczy (zasadniczo zarzut drugi).

Jedynie na marginesie należy wskazać, że skarżący nie ma racji co do

wyjścia przez Sąd odwoławczy poza granice rozpoznania sprawy w postępowaniu

odwoławczym. Treść zarzutu zawartego w apelacji prokuratora – pomimo tego, że

podniesiono w nim wyłącznie naruszenie art. 366 § 1 k.p.k. – wyraźnie wskazuje,

że do naruszenia tego przepisu miało dojść poprzez niewłaściwe prowadzenie

postępowania dowodowego. Tym samym Sąd odwoławczy był uprawniony do

odniesienia się do uchybień dotyczących tego postępowania w ramach rozpoznania

zarzutu apelacji prokuratora na niekorzyść oskarżonego.

Z punktu widzenia postępowania skargowego kluczowa jest prawidłowość

orzekania kasatoryjnego w kontekście przesłanek z art. 437 § 2 k.p.k. Z

uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego jednoznacznie wynika, że podstawą

wydania wyroku uchylającego była reguła ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. (zob.

zwłaszcza pkt 5.3.1.4.1. uzasadnienia). Dlatego też zupełnie niezasadne jest

I KS 28/25

5

powoływanie się przez skarżącego – zarówno w treści zarzutu, jak i w uzasadnieniu

skargi – na wadliwość oparcia się przez Sąd odwoławczy na przesłance uchylenia

wyroku w postaci konieczności powtórzenia na nowo przewodu w całości.

Argumentacja w tym przedmiocie jest błędna i nietrafna, nie przystaje do

rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego.

Jednocześnie, w ocenie Sądu Najwyższego argumentacja Sądu

Okręgowego wykazująca zaistnienie podstawy wydania wyroku kasatoryjnego z art.

454 § 1 k.p.k. jest wystarczająca dla oddalenia skargi. W świetle uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 20 września 2018 r. (I KZP 10/18, OSNK 2018, z. 11, poz. 73),

możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego lub umarzającego postępowanie i

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius

określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero

wtedy, gdy sąd odwoławczy – w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień

stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k.

(czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej

oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) – stwierdza, że

zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie

zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. Sama tylko możliwość wydania takiego

wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest

niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 §

1 k.p.k. Jednocześnie w wypadku reguły ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. kontrola

skargowa obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania tego przepisu pod kątem

spełnienia warunku, zgodnie z którym sąd odwoławczy „nie może skazać

oskarżonego”. Wymaga to wykazania przez ten sąd, że gdyby nie stwierdzone

uchybienie, to mógłby zapaść wyrok skazujący, ale jego wydanie nie jest

dopuszczalne w instancji odwoławczej z uwagi na zakaz takiego orzekania (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2021 r., IV KS 21/21).

Sąd odwoławczy rzetelnie uzasadnił wydanie wyroku kasatoryjnego na

podstawie art. 454 § 1 k.p.k., wskazując na błędną ocenę dowodów, szczegółowo

opisanych w części motywacyjnej orzeczenia, a z uwagi na nią także na błędne

ustalenia faktyczne. Dojście do takiej konkluzji było wynikiem ponownej oceny

dowodów zgromadzonych w sprawie, która pozwoliła na merytoryczną kontrolę

I KS 28/25

6

ustaleń Sądu I instancji i poczynienie ustaleń odmiennych od Sądu Rejonowego (w

tym także na podstawie oceny zeznań świadka K.K. – s. 4 uzasadnienia wyroku

Sądu Okręgowego), a także przeprowadzenia uzupełniającego postępowania

dowodowego w postępowaniu odwoławczym w postaci dowodu z akt

prokuratorskich (protokół rozprawy odwoławczej k. 193, akta dołączone do akt

głównych). Po przeprowadzeniu tych czynności Sąd odwoławczy doszedł do

wniosku o potrzebie wydania wyroku skazującego. Tego typu postępowanie było

zgodne ze standardem wynikającym z uchwały I KZP 10/18, a uchylenie wyroku

Sądu I instancji znajdowało podstawę prawną w treści art. 437 § 2 k.p.k. W tym

kontekście zdecydowanie nie można zgodzić się ze skarżącym, gdy twierdzi, że

jego argumentacja nie miałaby racji bytu, gdyby Sąd Okręgowy przeprowadził

jakiekolwiek postępowanie dowodowe oraz doszedł do przekonania, że w istocie

zachodzą przesłanki do przypisania oskarżonemu winy, czego jednak nie można

uczynić z uwagi na art. 454 § 1 k.p.k., jednak taka sytuacja nie miała miejsca.

Wbrew twierdzeniom obrońcy, dokładnie taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie.

Sąd Okręgowy odwołał się do zeznań świadka K.K. w kontekście ustaleń co

do strony podmiotowej – świadomości oskarżonego handlowania artykułami z

podrobionymi znakami towarowymi. Jednocześnie podkreślił znaczenie

uzyskanego w postępowaniu odwoławczym dowodu z akt innej sprawy, wywodząc

wniosek, że już w związku z tamtym postępowaniem oskarżony powinien powziąć

świadomość co do tego, że oferowane przez niego artykuły mają podrobione znaki

towarowe. Odwołał się również do braku dowodów zakupu oferowanych przez

oskarżonego przedmiotów (choćby w postaci paragonu), w tym do braku ich

przedłożenia przez samego oskarżonego, do czego ten się zobowiązywał (k. 61-62).

Czynności Sądu Okręgowego podejmowane w postępowaniu apelacyjnym miały

jednocześnie miejsce w wykonaniu wytycznych Sądu Najwyższego ze sprawy I KS

45/24. Zdaniem Sądu odwoławczego wymienione okoliczności podważyły ustalenia

o braku świadomości oskarżonego o handlowaniu towarami z podrobionymi

znakami towarowymi. Jako że bezspornie oskarżony handlował zatrzymanymi

przedmiotami, zdaniem Sądu Okręgowego ustalenie o jego świadomości co do

oferowania towarów „podrobionych” przesądziło o wypełnieniu przez niego znamion

I KS 28/25

7

zarzucanego mu czynu. Z uwagi na brak możliwości skazania go w instancji

odwoławczej (art. 454 § 1 k.p.k.) konieczne było wydanie wyroku kasatoryjnego.

Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że Sąd odwoławczy zawarł

kategoryczne stanowisko co do możliwości wydania wyroku skazującego. Wskazał

bowiem, że rozstrzygnięcie uniewinniające nie było słuszne, a nieprawidłowa ocena

materiału dowodowego oraz zaniechanie inicjatywy dowodowej przez Sąd I

instancji, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy

doprowadziło do bezzasadnego uniewinnienia oskarżonego.

Podsumowując, kontrola skargowa doprowadziła Sąd Najwyższy do wniosku,

że Sąd Okręgowy orzekając w tej sprawie nie naruszył art. 437 § 2 k.p.k., a

uchylenie zaskarżonego wyroku miało miejsce z poszanowaniem reguł koniecznych

do takiego rozstrzygnięcia, w związku z treścią art. 454 § 1 k.p.k.

Zwalniając oskarżonego od kosztów sądowych postępowania skargowego

Sąd Najwyższy kierował się względami słuszności.

Z kolei wniosek obrońcy z urzędu o zasądzenie kosztów pomocy prawnej

należało pozostawić bez rozpoznania jako przedwczesny. Pani adw. W.S. została

wyznaczona obrońcą oskarżonego z urzędu nie do postępowania skargowego, ale

do całego postępowania karnego (zarządzenie k. 150). Toteż rozstrzygnięcie co do

kosztów pomocy prawnej udzielonej w toku tego postępowania powinno zapaść

dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie (art. 626 § 1 k.p.k.).

Tymczasem, niezależnie od sposobu rozpoznania skargi, postępowanie w sprawie

toczy się dalej, z tym, że w zależności od rodzaju rozstrzygnięcia na różnym

poziomie orzekania, przed sądem pierwszej lub drugiej instancji (zob. D. Świecki,

[w:] Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, red. D.

Świecki, LEX/el 2025, t. 38-40 do art. 539a; zob. także uwagi zawarte w końcowej

części uzasadnienia wydanego wcześniej w tej sprawie wyroku Sądu Najwyższego

z dnia 24 kwietnia 2025 r., I KS 45/24, odnoszące się do analogicznego wniosku).

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[WB]

[a.ł]

I KS 28/25

8