Sędzia z Lublina pozwany o 251 zł. SN przekazał sprawę do Poznania

Postanowieniem z 15 maja 2025 r., sygn. VIII C 531/25, Sąd Rejonowy

Lublin Zachód w Lublinie VIII Wydział Cywilny (dalej: „Sąd wnioskujący”) zwrócił się

do Sądu Najwyższego w trybie art. 441 § 1 k.p.c. o wyznaczenie innego sądu

równorzędnego do rozpoznania sprawy z powództwa S. spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w W. (dalej:

„spółka”) przeciwko X. Y. (dalej: „pozwany”) o zapłatę.

W uzasadnieniu podniesiono, że pozwem spółka domagała się zasądzenia

od pozwanego kwoty 251,49 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Pozwanym w sprawie

I NO 19/25

2

niniejszej jest Sędzia Sądu Okręgowego w Lublinie, który, wnosząc sprzeciw

od nakazu zapłaty, wdał się w spór co do istoty sprawy.

W dalszej części uzasadnienia wyjaśniono, że jak wynika z art. 441 §1 k.p.c.,

Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru

sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu

jako organu bezstronnego. W myśl art. 441 § 2 k.p.c. o przekazanie sprawy może

wystąpić sąd właściwy. Sąd w każdym wypadku powinien kierować się dobrem

wymiaru sprawiedliwości, a wśród szczegółowych przesłanek przekazania sprawy

wymienia się m.in.: brak warunków techniczno-organizacyjnych do rozpoznania

sprawy, mały zasób kadry sędziowskiej, subiektywne odczucia stron dotyczące

oceny bezstronności sądu (tak m.in. w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia

26 września 2023 r., 1 PUO 11/23, LEX nr 3614157, M. Maliński

(w:) A. Góra-Błaszczykowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom 1 A.

Komentarz. Art. 1-42412, Warszawa 2020).

W ocenie Sądu Rejonowego zaszły podstawy do przekazania sprawy

do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości. Jak już wskazano powyżej, pozwanym jest Sędzia

Sądu Okręgowego w Lublinie, orzekający w Wydziale Odwoławczym. Powyższe

oznacza, że strona postępowania dokonuje kontroli instancyjnej orzeczeń

wydawanych przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie (w przypadku

wniesienia apelacji czy innego środka odwoławczego od rozstrzygnięcia tut. Sądu

w sprawie niniejszej, sądem właściwym do rozpoznania tego środka byłby ten,

w którym służbę pełni pozwany). Także sam fakt zwierzchności sądu, w którym

orzeka pozwany, może wpływać na postrzeganie tutejszego sądu

jako niebezstronnego wobec obu stron postępowania. Jednocześnie nadmienić

należy, że pozwany przez długie lata orzekał w Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód

w Lublinie. Tego rodzaju okoliczności uzasadniają złożenie wniosków o wyłączenie

przez każdego z sędziów tutejszego sądu, ale potencjalnie także przez każdego

z sędziów, którzy orzekają w okręgu Sądu Okręgowego w Lublinie. Powyższe

uzasadnia przekonanie, że w odbiorze społecznym Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w

Lublinie może być postrzegany jako „orzekający we własnej sprawie”.

I NO 19/25

3

W tym stanie rzeczy dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za uznaniem,

że sprawę powinien rozpoznać inny Sąd, spoza okręgu Sądu Okręgowego

w Lublinie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę

do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym,

jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd

na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie

sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). Niewątpliwie jest to przepis,

który in meritum nawiązuje do art. 45 Konstytucji RP, w którym wyrażono prawo

jednostki do rozpoznania jej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny

i niezawisły sąd. Równocześnie art. 441 k.p.c. jest przepisem szczególnym wobec

określonych w art. 15-42 k.p.c. reguł wyznaczania sądu właściwego.

W konsekwencji jego wykładnia powinna być ścisła (por. np. postanowienie

Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2021 r., III CO 91/21, niepubl. oraz z 11 stycznia

2022 r., II PUO 27/11, niepubl.). Wymóg ścisłej wykładni art. 441 k.p.c. determinuje

zaś wniosek, że przewidziany przez ten przepis mechanizm wyznaczenia

przez Sąd Najwyższy sądu równorzędnego względem sądu występującego

z powołaniem się na dobro wymiaru sprawiedliwości nie może mieć charakteru

uprzedzającego w tym znaczeniu, że podejmowanie na jego mocy działania

Sądu Najwyższego skutkujące wyznaczeniem sądu równorzędnego do rozpoznania

sprawy nie mogą równocześnie prowadzić do wyłączenia stosowania

albo wypaczenia ratio innych przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego

rozwiązań normatywnych, które - podobnie jak art. 441 k.p.c. - są ukierunkowane

na realizację wspomnianych wcześniej wartości konstytucyjnych. Ergo

art. 441 k.p.c. nie prowadzi do wyłączenia stosowania art. 48-51 k.p.c. i przepisy te

powinny być stosowane w pierwszej kolejności dla zapewnienia bezstronnego

rozpoznania sprawy przez sąd por. postanowienia Sądu Najwyższego z:

4 listopada 2021 r., IV CO 197/21; 28 października 2021 r., IV CO 182/21;

I NO 19/25

4

6 października 2021 r., II CO 118/21, 27 sierpnia 2021 r., I CO 88/21; 24 czerwca

2021 r., I CO 74/21).

Uwzględniając okoliczności przywołane przez sąd wnioskujący

w uzasadnieniu postanowienia z 15 maja 2025 r. Sąd Najwyższy uznaje

za zasadne, aby rozpoznał tę sprawę inny sąd celem uniknięcia choćby

potencjalnych zarzutów, które mogłyby wskazywać na brak obiektywizmu

i bezstronności sędziów. Również przemawia za tym wzgląd na dobro wymiaru

sprawiedliwości jego sprawowania w świetle obiektywnego obserwatora.

Z tej właśnie przyczyny, kierując się potrzebą zapewnienia gwarancji obiektywnego

rozpoznania sprawy, przekazuje sprawę sądowi równorzędnemu,

tj. Sądowi Rejonowemu Poznań Stare-Miasto w Poznaniu.

Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

[r.g.]