Skarżący pozywający sędziów z Rybnika. SN nie przekazał jego sprawy innemu sądowi

Postanowieniem z 15 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Rybniku na

podstawie art. 441 k.p.c. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości.

W ocenie Sądu Okręgowego zachodzą podstawy do przekazania sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości, albowiem między skarżącym, a sędziami orzekającymi

w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku pozostaje w

I NO 8/26

2

toku szereg spraw o zapłatę. Ponadto, skarżący zainicjował również liczne

postępowania przeciwko innym sędziom Sądu Okręgowego. Tym samym wobec

sędziów zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby w powszechnym odbiorze

społecznym wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Dalej w

uzasadnieniu wskazano na działania skarżącego dezorganizujące prowadzenie

postępowań sądowych. Zwrócono też uwagę, że skarżący składa wnioski o

zbadanie niezawisłości sędziów, a także wnioski o wyłączenie sędziego. W tej

sytuacji dobro wymiaru sprawiedliwości, zdaniem Sądu Okręgowego, przemawia za

uznaniem, że sprawę powinien rozpoznać inny sąd równorzędny, w którym nie

pełni służby osoba wobec której skarżący wytoczył powództwo.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1.Jak stanowi art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli

wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na

społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Stosownie do § 2,

o przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy.

2. Przepisy regulujące właściwość sądu mają istotne znaczenie z punktu

widzenia właściwego ukształtowania prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), a

instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od kodeksowej zasady

rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Artykuł 441 k.p.c. podlega

zatem ścisłej interpretacji (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2025 r.,

III CO 1338/25). Do przekazania sprawy do innego sądu może dojść jedynie w

razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub

podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że

rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne

z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości,

albowiem godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 maja 2020 r., V CO 1/20). O konieczności przekazania

sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 k.p.c. nie

przesądzają ewentualne przesłanki do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy

I NO 8/26

3

w stosunku do części, nawet istotnej, sędziów sądu występującego, gdyż podstaw

jego stosowania nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego

(postanowienie Sądu Najwyższego z 19 listopada 2020 r., V CO 213/20).

3. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy

stwierdzić należy, iż przytoczone przez Sąd Okręgowy argumenty, a odnoszące się

do wytaczanych powództw, składania wniosków o wyłączenie sędziów lub test

„niezawisłości i bezstronności”, nie pozwalają na przyjęcie, że dobro wymiaru

sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako

organu bezstronnego, wymaga rozpoznania tej sprawy przez inny sąd równorzędny.

Takich też w istocie Sąd Okręgowy nie przytacza. Okoliczności stanowiące

przesłankę dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać

rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Dodać też należy, że przesłanki zastosowania art. 441 § 1 k.p.c. nie mogą się

pokrywać z przesłankami stosowania innych instrumentów ustawowych

stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznania sprawy przez

bezstronny sąd, a zatem nie mogą być tożsame z przesłankami wyłączenia

sędziego lub pewnej większej grupy sędziów jakiegoś sądu od rozpoznania sprawy.

Jeżeli zatem zastosowanie art. 48 lub 49 k.p.c. może być wystarczające do

zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to

nie ma konieczności modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości

sądu w tej sprawie przy wykorzystaniu art. 441 § 1 k.p.c. (postanowienie Sądu

Najwyższego z 25 czerwca 2025 r., III CO 653/25).

4. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przekazania

sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

[P.Sz.]

[r.g.]

I NO 8/26

4