Skarga uniewinnionego na przewlekłość. SN nie podjął zawieszonego postępowania

Postanowieniem z 27 marca 2025 r. Sąd Najwyższy na podstawie art. 22

§ 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

I NSP 18/25

2

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725) zawiesza postępowanie z uwagi na konieczność przeprowadzenia

zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21

oraz w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21).

Pismem z 22 października 2025 r. J. B. wniósł o podjęcie postępowania

zawieszonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2025 r. w Izbie

Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 22 § 3 k.p.k. wyraźnie wskazuje na czynności, które mogą zostać

podjęte w trakcie zawieszonego postępowania. Zgodnie z jego treścią w czasie

zawieszenia postępowania należy jednak dokonać odpowiednich czynności w celu

zabezpieczenia dowodów przed ich utratą lub zniekształceniem.

W piśmie skarżącego z dnia 22 października 2025 r. skarżący nie wnosi

o podjęcie czynności wskazanych w tym artykule.

Z kolei przepis art. 22 § 1 k.p.k. stanowi, że jeśli zachodzi długotrwała

przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności jeżeli

nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w postępowaniu

z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza

się na czas trwania przeszkody. Katalog przyczyn zawieszenia postępowania

zawarty w cytowanym przepisie ma charakter otwarty.

Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się postanowienie z dnia 3 września

2025 r. Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w sprawie o sygn. akt

I NZ 18/25, w przedmiocie uchylania postanowienia z 27 marca 2025 r.,

jednak należy uznać, że postanowienie to jest orzeczeniem niebyłym

i nieistniejącym.

Postanowienie powyższe w sposób rażący narusza art. 45 ust. 1

w zw. z art. 9 i art. 91 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6

I NSP 18/25

3

ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, jak i art. 47

Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

Dalej postanowienie to narusza wyraźną dyspozycję art. 426 § 1 k.p.k.,

zgodnie z którym od orzeczeń sądu odwoławczego oraz od orzeczeń wydanych

przez Sąd Najwyższy nie przysługuje środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi

inaczej, ale także w sposób ostentacyjny dewastuje cały dotychczasowy dorobek

orzeczniczy Sądu Najwyższego, tak Izby Karnej (zamiast wielu zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 18 lipca 2017 r., KSP 6/17), jak i Izby Cywilnej wskazujące

jednoznacznie, że orzeczenia Sądu Najwyższego, ze względu na jego pozycję

ustrojową nie podlegają zaskarżeniu zażaleniem (zamiast wielu zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 2 września2020 r., V CO 96/20).

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 23 listopada 2023 r.

w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), stwierdził systemowe

naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności i wyznaczył termin na jego usunięcie. W uzasadnieniu wyjaśnił,

że przyczyną stwierdzonej wady procesowej jest przede wszystkim wydanie

orzeczenia przez sąd ukształtowany z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa

działającej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy

o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. 2018 r., poz. 3).

W wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z dnia

21 grudnia 2023 r., C-718/21 potwierdzono, że Krajowa Rada Sądownictwa

ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. 2018 r., poz. 3), nie jest organem niezależnym od władzy wykonawczej

i ustawodawczej, a orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Kontroli Nadzwyczajnej

i Spraw Publicznych, są obarczone wadą procesową. Stwierdzona wada

procesowa pozbawia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej kompetencji

do udzielenia merytorycznej odpowiedzi na pytanie prejudycjalne przedłożone

przez tak ukształtowany Sąd. Trybunał Sprawiedliwości z powołaniem

na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zwrócił nadto uwagę

na fundamentalne znaczenie i wrażliwy charakter spraw należących do właściwości

I NSP 18/25

4

Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, w tym protestów wyborczych

i protestów związanych z przeprowadzeniem referendów, innych spraw z zakresu

prawa publicznego (pkt 52,66).

Od momentu wydania postępowania o zawieszeniu, tj. 27 marca 2025 r.

nie zaistniały żadne okoliczności uzasadniające podjęcia postępowania w sprawie.

Co więcej, ostatnio w wyroku z 1 sierpnia 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości

Unii Europejskiej (druga izba) w sprawach C-442/23 i, C-455/23, C 459/23,

C 486/23 i C 493/23 (Daka), potwierdził swoje dotychczasowe orzecznictwo,

stwierdzając, że orzeczenie wydane przez organ niebędący niezawisłym

i bezstronnym sądem można uznać za niebyłe, to znaczy pominąć

(nr 85 uzasadnienia tegoż wyroku). Wreszcie stanowisko to zostało potwierdzone

w wyroku z 4 września 2025 r., C- 225/22, „R” S.A. przeciwko AW „T” SP. Z O.O.

Zatem wydanie merytorycznego orzeczenia w sprawie w obecnym stanie

przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego

nie chroni, ani nie zabezpiecza prawa skarżącego do rozpoznania sprawy

przez niezawisły i bezstronny sąd.

Zatem wobec istnienia utrwalonego orzecznictwa europejskiego

i międzynarodowego należy stwierdzić, że postanowienie z dnia 3 września 2025 r.,

wydane przez trzyosobowy skład Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych

w sprawie I NZ 18/25 jest orzeczeniem niebyłym i nieistniejącym.

Zawieszenie postępowania z urzędu, na podstawie art. 22 § 1 k.p.k.

w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość okazało się zatem konieczne

do czasu usunięcia stwierdzonej wady procesowej.

[kf]

[a.ł]