Skarga na przewlekłość apelacji oddalona mimo trzech zdjętych rozpraw

A. S. (dalej: „skarżący”) pismem z 6 czerwca 2024 r. (data prezentaty Sądu

Najwyższego), wniósł osobiście skargę na przewlekłość postępowania w sprawie

toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygn. VIII AKa 104/24.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 10 sierpnia 2022 r. został

wydany przez Sąd Okręgowy w Warszawie (sygn. akt VIII K 219/21) wyrok łączny

w sprawie skarżącego, który został następnie zaskarżony apelacją. Zdaniem

skarżącego do dnia wniesienia skargi nie poinformowano go o żadnym terminie

rozprawy.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu Apelacyjnego w Warszawie o uzupełnienie

braków formalnych, skarżący pismem z 3 czerwca 2024 r. (data prezentaty Sądu

Apelacyjnego w Warszawie) wniósł o umorzenie opłaty stałej od skargi, gdyż

nie posiada żadnego majątku, środków pieniężnych, ani nie jest zatrudniony

w Zakładzie Karnym w którym aktualnie przebywa.

Pomimo wezwania, Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie przedstawił

stanowiska w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania

strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga

dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne

dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej,

niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej

wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). W świetle art. 2

ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość ocenie podlega w szczególności

terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, należy:

uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili

I NSP 182/24

3

rozpoznania skargi, charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości sprawy,

znaczenie rozstrzygnięcia dla skarżącego, zachowanie się stron, w szczególności

strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie sprecyzowano,

jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną

zwłokę. W judykaturze przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania

apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej

instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa

co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja

2005 r., III SPP 96/05; 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r.,

III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17;

19 października 2017 r., III SPP 42/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 22 stycznia

2019 r., I NSP 71/18; 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; 28 września 2021 r.,

I NSP 145/21).

Należy jednak zauważyć, że wskazana wyżej reguła stanowi jedynie ogólnie

przyjęty standard orzeczniczy, który może, choć wcale nie musi, znaleźć

zastosowania w określonej sprawie. Sąd Najwyższy zwracał już kilkakrotnie uwagę,

że przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania nie oznacza

automatycznie wystąpienia stanu przewlekłości, gdyż dla jego stwierdzenia

konieczne jest zbadanie wszystkich okoliczności sprawy. Według

zaprezentowanego w tym zakresie stanowiska, przy ustalaniu, czy w konkretnym

przypadku mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, należy brać pod

uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy, m.in. terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r.,

I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20;

28 września 2021 r., I NSP 145/21). Wymóg ten uniemożliwia dokonanie oceny

przewlekłości postępowania w sposób mechaniczny, obligując tym samym

do oceny indywidualnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r.,

I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20;

28 września 2021 r., I NSP 145/21).

I NSP 182/24

4

Powyższe oznacza, że przewlekłości postępowania nie ocenia się w sposób

mechaniczny, lecz przy uwzględnieniu indywidualnego charakteru każdej sprawy

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja

2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r.,

I NSP 145/21).

W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze powołane

przepisy i orzecznictwo, Sąd Najwyższy w składzie orzekającym stwierdza,

że całościowa ocena analizowanego postępowania toczącego się przed Sądem

Apelacyjnym w Warszawie nie pozwala przyjąć, że jest ono prowadzone przewlekle.

Sprawa skarżącego została wpisana do repertorium Sądu Okręgowego

w Warszawie w dniu 12 października 2021 r. Dnia 10 sierpnia 2022 r. zapadł wyrok

w I instancji (sygn. akt VIII K 219/21). Akta sprawy wraz z apelacją obrońcy

skarżącego wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 27 września

2022 r. [k. 177]. Tego samego dnia Przewodniczący Wydziału wydał zarządzenie

o wpisaniu sprawy do repertorium II AKa 433/22 i skierował sprawę do losowania

celem wyłonienia sędziego referenta, którego wylosowano następnego dnia.

W dniu 26 października 2022 r. wydano zarządzenie o wyznaczeniu terminu

rozprawy na dzień 2 grudnia 2022 r. Dnia 1 grudnia 2022 r. Przewodniczący

Wydziału II wydał jednak zarządzenie o zdjęciu z wokandy sprawy skarżącego

z powodu przebywania sędziego sprawozdawcy na zwolnieniu lekarskim.

Następnie dnia 13 grudnia 2022 r. wydano kolejne zarządzenie o wyznaczeniu

terminu rozprawy na dzień 30 stycznia 2023 r., przy czym w dnu 24 stycznia 2023 r.

sprawa została ponownie zdjęta z wokandy z tego samego powodu co wcześniej,

tj. choroby sędziego sprawozdawcy. W dniu 27 września 2023 r. akta sprawy

zostały wypożyczone do Sądu Okręgowego w Warszawie, natomiast

5 października 2023 r. udzielono odpowiedzi na wniosek skarżącego z 26 września

2023 r. o stanie sprawy.

W związku z zarządzeniem Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie

nr 70/2023 r. z dnia 8 września 2023 r., dokonano w dniu 4 stycznia 2024 r.

ponownego wylosowania sędziego sprawozdawcy i w dniu 31 stycznia 2024 r.

wydano zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 19 kwietnia 2024 r.

Jednakże dnia 9 kwietnia 2024 r. Przewodniczący Wydziału II wydał zarządzenie

I NSP 182/24

5

o zdjęciu z wokandy sprawy skarżącego z powodu wyłączenia się od orzekania

sędziego sprawozdawcy. Postanowieniem z 19 kwietnia 2024 r. (II AKo 187/24)

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyłączył sędziego sprawozdawcę od orzekania

w sprawie skarżącego. Dnia 25 kwietnia 2024 r. wylosowano nowego sędziego

sprawozdawcę, a w dniu 7 maja 2024 r. resztę składu orzekającego [k. 219].

W dniu 9 maja 2024 r. wydano zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy

na dzień 10 lipca 2024 r. [k. 221]. Sąd Apelacyjny w Warszawie wydał

w wyznaczonym terminie wyrok utrzymujący zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego

w Warszawie.

W świetle powyższych ustaleń i przytoczonego wyżej, utrwalonego

orzecznictwa Sądu Najwyższego, a także orzecznictwa Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka, które uznaje, że sprawa jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa

dłużej niż trzy lata w jednej instancji (zob. np. wyrok ETPC z dnia 10 lipca 1984 r.

w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach

powyżej pięciu lat (zob. wyrok ETPC z dnia 7 lutego 2006 r. sprawie Donnadieu

przeciwko Francji, nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z faz

postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania

postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok ETPC z 8 grudnia 1983 r. w sprawie

Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77).

Sąd Najwyższy nie neguje, że czas trwania postępowania w sprawie może

nie być przez skarżącego postrzegany jako zadowalający. Sprawa przed Sądem

l instancji trwała niespełna rok (10 miesięcy), a przed Sądem Apelacyjnym

w Warszawie nieco ponad półtora roku (rok i 7 miesięcy - do daty wniesienia skargi

na przewlekłość). Łącznie nie upłynął zatem okres 3 lat oczekiwania na uzyskanie

prawomocnego rozstrzygnięcia, to jednak w ocenie Sądu Najwyższego

w postępowaniu apelacyjnym zostały podjęte czynności zmierzające do wydania

prawomocnego rozstrzygnięcia. Zauważyć też należy, że w sprawie wywołanej

skargą na przewlekłość sąd rozpoznający skargę nie jest uprawniony

do merytorycznej oceny poprawności podejmowanych decyzji, jeżeli ocena

ta musiałaby przesądzić o sposobie rozstrzygnięcia sprawy objętej skargą

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 listopada 2020 r., I NSP 166/20

I NSP 182/24

6

i powołane tam orzecznictwo; także: postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca

2020, I NSP 183/22).

W tych okolicznościach nie można zatem stwierdzić, że zachodzą podstawy

do stwierdzenia, że została spełniona, powoływana w orzecznictwie przesłanka

wielomiesięcznej bezczynności Sądu Apelacyjnego w Warszawie, polegającej

na niewyznaczaniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy.

W tym stanie sprawy, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy

o skardze na przewlekłość oddalił skargę. Mając na uwadze powyższe Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji (pkt 1).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji) Sąd Najwyższy orzekł

na podstawie art. 616 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 623 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2

ustawy o skardze na przewlekłość.

Elżbieta Karska Marek Dobrowolski Paweł Wojciechowski

sh

[a.ł]