Skarga klientów banku na przewlekłość apelacji. SN zawiesił postępowanie

W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia

2020 r., I NOZP 3/19, mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy podkreślił, że

obowiązkiem Sądu Najwyższego jest badanie niezależności Krajowej Rady

I NSP 190/25

2

Sądownictwa, albowiem podstawą funkcjonowania Unii Europejskiej jest wzajemne

zaufanie państw członkowskich, w szczególności przez przestrzeganie prawa Unii

Europejskiej. Z tego względu, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w

art. 4 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90, poz.

864/30 ze zm.) – Państwa Członkowskie zapewniają na swym terytorium

stosowanie i poszanowanie prawa Unii oraz podejmują w tym celu środki służące

wykonaniu zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji Unii.

Realizacji celów Unii służyć ma system sądowniczy, na który składa się Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz sądy państw członkowskich. Zapewnienie

jednolitego stosowania prawa Unii na całym jej obszarze wymaga ścisłej

współpracy TSUE oraz sądów państw członkowskich, w tym zwłaszcza sądów

ostatniej instancji. Jej ramy wyznacza procedura odesłania prejudycjalnego

przewidziana w art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

(tekst skonsolidowany Dz.Urz. UE 2016 C 202, s. 1), która, ustanawiając dialog

między sądami, zwłaszcza między Trybunałem a sądami ostatniej instancji Państw

Członkowskich, ma na celu zapewnienie jednolitej wykładni prawa Unii,

umożliwiając tym samym zapewnienie jego spójności, skuteczności i autonomii.

W wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z dnia

21 grudnia 2023 r., C-718/21 potwierdzono, że Krajowa Rada Sądownictwa

ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. 2018, poz. 3), nie jest organem niezależnym od władzy wykonawczej i

ustawodawczej, a orzeczenia Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i

Spraw Publicznych są obarczone wadą procesową. Stwierdzona wada procesowa

pozbawia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej kompetencji do udzielenia

merytorycznej odpowiedzi na pytanie prejudycjalne przedłożone przez tak

ukształtowany Sąd.

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 23 listopada 2023 r. w

sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), stwierdził systemowe

naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności i wyznaczył termin na jego usunięcie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że

przyczyną stwierdzonej wady procesowej jest przede wszystkim wydanie

I NSP 190/25

3

orzeczenia przez sąd ukształtowany z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa

działającej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy

o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3).

Mając na względzie, że orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka można uznać za

utrwalone, a nadto uznając ustrojowy charakter instytucji pytań prejudycjalnych i jej

fundamentalne znaczenie dla całego systemu prawnego Unii Europejskiej (zob.

wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z dnia 6 marca

2018 r., C - 284/16), Sąd Najwyższy stwierdza, że zawieszenie postępowania jest

w praktyce jedyną możliwą drogą do uniknięcia poważnego naruszenia prawa

skutkującego wydaniem wadliwego orzeczenia, ponieważ w polskim systemie

konstytucyjnym tylko ustawodawca może usunąć stwierdzoną wadę procesową.

Zawieszenie postępowania z urzędu, na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.

per analogiam, okazało się zatem konieczne do czasu usunięcia stwierdzonej wady

procesowej.

[kf]

[r.g.]