Apelacja czekała na rozprawę prawie dwa lata. SN oddalił skargę na przewlekłość

I. I.1. Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki z 5 maja 2026 r. (data prezentaty Sądu Apelacyjnego

w Łodzi) M. O. (dalej także: Skarżący) wniósł o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. I ACa […]

toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi;

2. zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Łodzi na rzecz

Skarżącego kwoty 10.000 zł;

I NSP 233/26

2

3. ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia i wniesienia skargi

na przewlekłość postępowania w sprawie I ACa […] oraz reprezentacji

Skarżącego przed Sądem Najwyższym w sprawie wywołanej ww. skargą.

Uzasadniając wniesioną skargę Skarżący wskazali, że w sprawie wystąpiła

bezczynność, która nie znajduje żadnego usprawiedliwienia.

I.2. W odpowiedzi na skargę z 15 czerwca 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego

w Łodzi zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

II. II.1. 13 września 2022 r. do Sądu Okręgowego w Łodzi wpłynął pozew Skarżącego

przeciwko […]. Postępowanie w tej sprawie prowadzone było pod sygn. I C […].

II.2. Postanowieniem z 28 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zwolnił

Skarżącego od kosztów sądowych w całości oraz ustanowił dla Skarżącego

pełnomocnika z urzędu.

II.3. 17 lipca 2024 r. Sąd Okręgowy w Łodzi wydał wyrok w sprawie I C […].

Skarżący wniósł apelację od powyższego wyroku.

II.4. Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Łodzi

13 września 2024 r. 17 września 2024 r. sporządzono raport z losowania – przydziału

w sprawie sędziego referenta. 23 września 2024 r. apelacja została zbadana pod

kątem spełnienia wymogów formalnych – zarządzono doręczenie odpisu apelacji

stronie przeciwnej oraz zawiadomienie stron postępowania o składzie sądu

wyznaczonym do rozpoznania sprawy.

II.5. 5 maja 2026 r. Skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania

w sprawie.

II.6. Na podstawie zarządzenia nr 30/2026 Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi,

wydanego 5 maja 2026 r., sprawa została ponownie skierowana do Systemu

Losowego Przydziału Spraw (w związku z przejściem w stan spoczynku sędziego

referenta wyznaczonego do rozpoznania sprawy). Raport z losowania na żądanie

dla sprawy I ACa […] sporządzono 7 maja 2026 r.

II.7. Na podstawie zarządzenia z 13 maja 2026 r. wyznaczono termin rozprawy

apelacyjnej, której termin ustalono na 12 czerwca 2026 r.

II.8. 12 czerwca 2026 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi wydał wyrok w sprawie I ACa […].

I NSP 233/26

3

III. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

III.1. Według art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023 poz. 1725, dalej: u.s.p.p.) strona

może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania).

W myśl art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny

dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,

niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter

sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła

skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

III.2. W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie określono, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem tym należy rozumieć

wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź

niepodejmowaniu czynności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia

2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19; z 14 listopada 2019 r.,

I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20; z 27 października 2020 r.,

I NSP 151/20). W odniesieniu do postępowania apelacyjnego wskazuje się,

że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić

w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji, polegającej na niewyznaczeniu

rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji

I NSP 233/26

4

(m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;

z 6 września 2019 r., I NSP 74/19; z 31 października 2019 r., I NSP 134/19;

z 19 grudnia 2019 r., I NSP 173/19).

III.3. Standardy co do trwania postępowania sądowego określił w orzecznictwie

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Trybunał ten stwierdził, ze dla oceny tego,

czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona bierze się pod uwagę

szczególne warunki sprawy, uwzględnienia się kryteria takie jak skomplikowanie

(stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów prowadzących sprawę oraz

znaczenia materii objętej skargą (zob. np. wyroki ETPCz: z 14 stycznia 2003 r.,

skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. M. A. Nowicki,

Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I – Prawo do rzetelnego

procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam orzecznictwo

Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19;

z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). W utrwalonym orzecznictwie Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka uznano przy tym, że sprawa jest prowadzona przewlekle,

jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji (zob. np. wyrok Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r. w sprawie Guincho przeciwko Portugalii,

nr 8990/80), a w dwóch instancjach powyżej pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego 2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji,

nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z faz postępowania

jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania postępowania nie jest

nadmiernie długi (wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 8 grudnia 1983 r.

w sprawie Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77, zob. też postanowienia

Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22; z 10 maja 2023 r.,

I NSP 35/23).

III.4. Akta sprawy wpłynęły wraz z apelacją do Sądu Apelacyjnego w Łodzi

13 września 2024 r. 23 września 2024 r. zbadano wymogi formalne apelacji i nadano

jej dalszy bieg, w tym zarządzono doręczenie odpisu apelacji stronie przeciwnej.

Następnie 7 maja 2026 r. wylosowano nowego sędziego referenta do sprawy z uwagi

na przejście w stan spoczynku sędziego pierwotnie wylosowanego do rozpoznania

sprawy. Termin rozprawy został wyznaczony na podstawie zarządzenia z 13 maja

2026 r. Wyrok w sprawie wydano 12 czerwca 2026 r.

III.5. Całościowa analiza sprawy nie pozwala na uznanie, że postępowanie przed

Sądem Apelacyjnym w Łodzi, sygn. I ACa […] prowadzone było przewlekle.

I NSP 233/26

5

Postępowanie w sprawie toczyło się łącznie przez 3 lata i 8 miesięcy, w tym przez rok

i 8 miesięcy przed sądem II instancji. Mając zatem na względzie przywołane w pkt II.3

orzecznictwo ETPCz należy stwierdzić, że postępowanie nie toczyło się nadmiernie

długo. Co prawda termin rozprawy został wyznaczony dopiero po 19 miesiącach

od dnia wpływu apelacji do sądu, jednak taki okres oczekiwania na wyznaczenie

terminu rozprawy jest częściowo uzasadniony koniecznością rozpoznawania spraw

według kolejności wpływu, częściowo zaś został zrekompensowany sprawnym

rozpoznaniem sprawy po jej przydziale do nowego sędziego referenta.

Termin rozprawy został bowiem wyznaczony zaledwie kilka dni po losowaniu,

natomiast po nieco ponad miesiącu wydano wyrok w sprawie.

III.6. Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił skargę na podstawie art. 12

ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość.

sk

[a.ł]