Apelacja przeciwko bankowi czekała na rozprawę ponad dwa lata. SN przyznał 2000 zł

Skargą z 7 sierpnia 2026 r. (data wniesienia do Sądu Apelacyjnego w

Katowicach) M. U. (dalej również: „skarżąca” lub „powódka”), zastępowana przez

profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania

toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach w sprawie o sygn. I ACa

2839/24.

Skarżąca wniosła o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach,

I Wydział Cywilny, w sprawie o sygn. akt I ACa 2839/24 nastąpiła przewlekłość

postępowania;

2. na podstawie art. 12 ust 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725; dalej: „ustawa o skardze na

przewlekłość” lub „u.s.p.p.”) - zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach

podjęcia odpowiednich czynności, w szczególności wyznaczenia terminu rozprawy

apelacyjnej, w terminie nieprzekraczającym 3 miesięcy od dnia doręczenia

Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Katowicach odpisu postanowienia

uwzględniającego niniejszą skargę;

3. na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość - przyznanie

od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Katowicach na rzecz skarżącej sumy

pieniężnej w kwocie 8 000 zł;

I NSP 440/26

3

4. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Katowicach na

rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

5. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z niżej wskazanych

dokumentów: a. pisma Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 lutego 2026 r.

(informacja udzielona w odpowiedzi na wniosek o przyśpieszenie rozpoznania

sprawy) - w załączeniu; b. wydruku z Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych

w sprawie o sygn. I ACa 2839/24 (zakładki „Czynności" oraz „Dokumenty") – w

załączeniu; c. wniosku o przyśpieszenie rozpoznania sprawy z dnia 21 stycznia 2026

r. - w aktach sprawy, celem wykazania faktu przewlekłego prowadzenia

postępowania przez Sąd, wielomiesięcznej bezczynności Sądu po dniu 8 maja 2025

r. oraz braku zawinionego przyczynienia się Skarżącego do tego okresu

bezczynności.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że w dniu 11 lipca 2024 r. wniosła

apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie wydanego w sprawie

z powództwa M. K. i M. U. przeciwko Bank S.A. w W. (sygn. akt I C 678/23),

zawierając w niej wniosek o wyznaczenie rozprawy apelacyjnej. Sprawa zawisła

przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach I Wydział Cywilny, pod sygn. akt I ACa

2839/24. Odpis apelacji został doręczony stronie pozwanej - wraz z zobowiązaniem

do ustosunkowania się do jej treści - dopiero po upływie około 10 miesięcy od jej

wniesienia. Dalej wskazała, że jak wynika z Portalu Informacyjnego Sądów

Powszechnych, w toku 2025 r. sąd podejmował czynności zmierzające do

rozpoznania sprawy: w dniu 17 kwietnia 2025 r. zawiadomiono strony o składzie

orzekającym, w dniu 8 maja 2025 r. wydano postanowienie z uzasadnieniem, a

odpowiedź na apelację pozwany złożył w dniu 30 maja 2025 r. Od tej daty - tj. od

chwili, w której sprawa stała się gotowa do wyznaczenia rozprawy - Sąd nie podjął

żadnej czynności zmierzającej do jej rozpoznania, w szczególności nie wyznaczył

terminu rozprawy apelacyjnej.

W piśmie z 16 września 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Katowicach

wniósł o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

I NSP 440/26

4

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.s.p.p. strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że

w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do

rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do

wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to

konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej

niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania

orzeczenia sądowego.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.s.p.p. przy badaniu tego, czy w sprawie doszło do

przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i

prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie, a dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny

dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,

niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter

sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła

skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Ustawa z 17 czerwca 2004 r. nie precyzuje, jaki okres oczekiwania

na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Sąd Najwyższy stoi

na stanowisku, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można mówić z

reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na

niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006

r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16;

z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 19 października 2017 r., III SPP 42/17; z 21 lutego

2018 r., III SPP 3/18, z 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18, z 3 grudnia 2019 r., I NSP

160/19; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Sąd Najwyższy wyraził jednak także pogląd, iż przekroczenie okresu 12

miesięcy trwania postępowania nie zawsze oznacza wystąpienie stanu przewlekłości.

W ramach rozstrzygania, czy w danej sprawie występuje przewlekłość postępowania

konieczne jest uwzględnienie kryteriów określonych w art. 2 u.s.p.p., zgodnie z

którymi należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności

podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w

sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z

I NSP 440/26

5

6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września

2021 r., I NSP 145/21).

Powyższe oznacza, że wystąpienie przewlekłości postępowania podlega

kwalifikacji ad causam, w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z

10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Ocena

spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy bowiem od

konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników

wpływających na tok postępowania.

Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,

który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle

szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów, jak

skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów

prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (wyroki ETPC:

z 21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce;

z 4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce;

z 26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce;

z 26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce; z 14

stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. też

M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I – Prawo

do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam

orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca

2019 r., I NSP 48/19; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Utrwalone orzecznictwo

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznaje przy tym, że sprawa jest

prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji

(zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r.

w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach powyżej

pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego 2006 r.

sprawie Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie

jednej z faz postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania

postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77,

zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22;

z 10 maja 2023 r., I NSP 35/23).

I NSP 440/26

6

Z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie

o sygn. I ACa 2839/24 (sygn. I instancji: I C 678/23) zostało wszczęte pozwem

wniesionym w dniu 1 sierpnia 2023 r. (k. 3, I ACa 2839/24). Akta sprawy wraz

z apelacjami powodów wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Katowicach 17 września

2024 r. (k. 188, I ACa 2839/24). W tym samym dniu sprawę zarejestrowano w rep

I ACa 2839/24 (k. 189, I ACa 2839/24). Dnia 20 grudnia 2024 r. dokonano kontroli

formalnej apelacji (k. 193, I ACa 2839/24). Zarządzeniem z dnia 5 marca 2025 r.

nakazano wezwać pełnomocników powoda i powódki do złożenia wyjaśnień

odnośnie wskazanej w apelacjach kwoty (k. 194, I ACa 2839/24). W dniu 9 kwietnia

2025 r. sprawę skierowano do losowania w systemie SLPS jako pilną, zaznaczając,

że występuje potrzeba rozważenia częściowego odrzucenia apelacji (k. 201,

I ACa 2839/24). W tym samym dniu wylosowano sędziego referenta (k. 202,

I ACa 2839/24). Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2025 r. nakazano poinformować

pełnomocników stron o zarejestrowaniu sprawy w systemie SLPS pod numerem

I ACa 2839/24 oraz wylosowanym sędzi sprawozdawcy (k. 203, I ACa 2839/24).

Postanowieniem z 8 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelacje powódki i powoda

w zakresie przekraczającym 348 470,54 zł (k. 210, I ACa 2839/24). W tym samym

dniu wydano zarządzenie o doręczeniu odpisu ww. postanowienia pełnomocnikom

stron - pełnomocnikowi powódki wraz z odpisem apelacji powoda, pełnomocnikowi

powoda wraz z odpisem apelacji powódki, pełnomocnikowi pozwanego wraz

z odpisami obydwu apelacji (k. 211v, I ACa 2839/24). Dnia 30 maja 2025 r. wpłynęła

do Sądu Apelacyjnego odpowiedź pozwanego na apelacje powoda i powódki

(k. 216, I ACa 2839/24). Pismem z 21 stycznia 2026 r. pełnomocnik powoda wniósł

o przyspieszenie rozpoznania sprawy (k. 223, I ACa 2839/24). W odpowiedzi

Sąd Apelacyjny poinformował, że termin rozprawy apelacyjnej „to perspektywa kilku

lat - czerwiec 2031 r.” (k. 225-227, I ACa 2839/24).

Powyższa sekwencja zdarzeń przemawia za uznaniem, że sporne

postępowanie apelacyjne toczyło się dłużej, niż to było konieczne dla prawidłowego

wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych

dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazania wymaga, że od wpływu akt wraz z apelacjami

powoda i powódki do Sądu Apelacyjnego w Katowicach dnia 17 września 2024 r. do

dnia wniesienia skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

w postępowaniu sądowym dnia 7 sierpnia 2026 r. upłynęły 23 miesiące, zaś do dnia

orzekania w sprawie ze skargi 25 miesięcy. Przez ten czas Sąd Apelacyjny w

I NSP 440/26

7

Katowicach, co prawda podejmował czynności mające na celu nadanie biegu

apelacjom strony powodowej, jednak czynił to opieszale, na co wskazuje po pierwsze

fakt, że ostatnia czynność Sądu Apelacyjnego w Katowicach zmierzająca do

rozpatrzenia sprawy podjęta była w dniu 8 maja 2025 r. Po drugie,

zaś niewyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej przez ponad 2 lata od dnia wpływu

akt wraz z apelacjami do Sądu Apelacyjnego w Katowicach. Jak, bowiem wyżej

wskazano o przewlekłości postępowania apelacyjnego można mówić z reguły

w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu

rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy, co ma miejsce w niniejszej

sprawie.

W ocenie Sądu Najwyższego należało uznać, że czynności podejmowane

przez Sąd Apelacyjny w Katowicach do chwili rozpoznawania skargi nie były

terminowe i pomimo, że zmierzały do merytorycznego rozpoznania sprawy były

wykonywane w sposób opieszały.

Z tego względu, Sąd Najwyższy stosownie do art. 12 ust. 2 u.s.p.p., stwierdza,

że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach pod sygn.

I ACa 2839/24 doszło do przewlekłości postępowania.

Orzekając o przyznaniu skarżącej od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego

w Katowicach sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił,

iż zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p., minimalna wysokość sumy pieniężnej, jaką należy

zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego, wynosi 500 zł za każdy rok

dotychczasowego trwania postępowania, jednak suma pieniężna nie może być

niższa niż 2000 zł. Ponieważ pozew w sprawie złożony został skutecznie w dniu

1 sierpnia 2023 r., na rzecz skarżącej od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego

w Katowicach należało zasądzić kwotę 2000 zł. Sąd Najwyższy oceniając charakter

sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony oraz

argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi nie znalazł podstaw do przyznania

skarżącej żądanej przez nią kwoty 8000 zł. Rozstrzygnięcie o oddaleniu obejmuje

również żądanie zwrotu kosztów postępowania ponad koszty zastępstwa

procesowego, bowiem skarżąca nie wykazała, by takowe koszty poniosła.

Jednocześnie Sąd Najwyższy zalecił Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach

wyznaczenie terminu posiedzenia apelacyjnego w sprawie I ACa 2839/24 nie później

niż w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu postanowienia

Sądu Najwyższego.

I NSP 440/26

8

O zwrocie uiszczonej przez skarżącą opłaty w kwocie 200 zł Sąd Najwyższy

orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 u.s.p.p. O kosztach postępowania skargowego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 11 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8

ust. 2 u.s.p.p. oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z

2026 r. poz. 215), zasądzając od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w

Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[r.g.]