Sąd Apelacyjny przewlekał sprawę karną, SN przyznał oskarżonemu 4000 zł

I NSP 453/25

2

J.S. (dalej: „skarżący”), zastępowany przez adwokat J.K. i adwokata A.W.,

pismem z dnia 9 października 2025 r. (data prezentaty biura podawczego) wniósł

skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie o sygn. akt II AKa 132/24 toczącej

się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie. Skarżący wniósł o: (1) stwierdzenie,

że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod

sygn. akt II AKa 132/24 nastąpiła przewlekłość postępowania; (2) wydanie Sądowi

Apelacyjnemu w Warszawie zalecenia wyznaczenia daty rozprawy odwoławczej w

ciągu miesiąca od daty zwrotu akt; (3) przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz

skarżącego kwoty 20 000 zł.

W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania wskazano,

że postępowanie karne w sprawie toczy się od roku 2017, a skarżący J.S.

pozostaje nieprzerwanie tymczasowo aresztowany od dnia 3 stycznia 2020 roku

(czyli od prawie 6 lat, z czego prawie 4 lata w warunkach dla osób szczególnie

niebezpiecznych). Podniesiono, że akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego

w Warszawie w dniu 3 czerwca 2024 roku i od tego czasu sąd nie podejmuje

żadnych czynności procesowych, oprócz przedłużania stosowania tymczasowego

aresztowania w stosunku do skarżącego. Wyjaśniono, że w sprawie nawet

nie wyznaczono pełnego składu orzekającego i terminu rozpoznania sprawy, mimo

że regulaminowo jest to sprawa pilna, a więc powinna być to sprawa priorytetowa,

która jest rozpoznawana poza kolejnością.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie złożył w zakreślonym terminie

odpowiedzi na skargę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na częściowe uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.,

poz.1725, dalej: „u.s.p.”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie,

I NSP 453/25

3

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p., dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim

etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej

i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych

w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,

która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (postanowienia Sądu Najwyższego

z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,

OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca

2019 r., I NSP 88/18). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym

przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu

rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania. Ocena spełnienia

I NSP 453/25

4

obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych

okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok

postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się

w każdej sprawie w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych

okoliczności.

Przechodząc do oceny przedmiotowego postępowania Sąd Najwyższy ustalił,

że akt oskarżenia wpłynął do Sądu Okręgowego dla Warszawy-Pragi w Warszawie

dnia 16 września 2020 r. Akta sprawy wraz z apelacjami wpłynęły do Sądu

Apelacyjnego w Warszawie dnia 3 czerwca 2024 r. Tego samego dnia sprawa

została zarejestrowana i wylosowano sędziego referenta. Dnia 10 czerwca 2024 r.

wyznaczono termin posiedzenia w przedmiocie dalszego stosowania

tymczasowego aresztowania na dzień 18 czerwca 2024 r. Dnia 19 czerwca 2024 r.

obrońca skarżącego złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Kolejny

wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy obrońca skarżącego złożył

16 stycznia 2025 r. Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2025 r. z uwagi na długotrwałą

usprawiedliwioną nieobecność sędziego zmieniono sędziego referenta. Dnia

17 października 2025 r., a więc po wpływie skargi na przewlekłość postępowania,

przewodniczący wydziału zarządził wylosowanie pozostałych sędziów składu

rozpoznającego sprawę. Od wpływu akt do sądu apelacyjnego w sprawie odbyły się

posiedzenia związane z przedłużeniem stosowania tymczasowego aresztowania

i rozpoznaniem zażaleń w przedmiocie dalszego stosowania tymczasowego

aresztowania. Ponadto rozpoznano szereg wniosków: dotyczących zgody

na kontakt telefoniczny, o widzenie, o wyrażenie zgody na wydanie w celu

doprowadzenia na rozprawę w innej sprawie, o przepustkę losową. Dnia 4 grudnia

2025 r. obrońcy złożyli wniosek o wyznaczenie terminu rozprawy. Zarządzeniem

z 13 stycznia 2025 r. wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej na dzień 30 marca

2026 r. Rozprawa 30 marca 2026 r. została przerwana do dnia 13 kwietnia 2026 r.

Zarządzeniem z dnia 13 kwietnia 2026 r. rozprawa wyznaczona na dzień

13 kwietnia 2026 r. została zdjęta z wokandy. Kolejny termin rozprawy został

wyznaczony na dzień 27 kwietnia 2026 r. Do dnia rozpoznania skargi

na przewlekłość postępowania sprawa nie została zakończona.

I NSP 453/25

5

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie wystąpiła

przewlekłość postępowania. Od dnia wpływu akt wraz z apelacjami do dnia

wniesienia skargi na przewlekłość postępowania Sąd Apelacyjny w Warszawie

w zasadzie, poza przydzieleniem i zmianą sędziego sprawozdawcy,

nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy.

Rozprawa apelacyjna nie została wyznaczona przez okres od 3 czerwca 2024 r.

do 13 stycznia 2026 r., a więc przez rok i 7 miesięcy. Co istotne, przedmiotowa

sprawa należy do kategorii spraw pilnych, a więc powinna zostać skierowana

do rozpoznania poza kolejnością wpływu do referatu.

Uwzględniając skargę, zgodnie z art. 12 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 u.s.p., sąd

na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, sumę pieniężną

w wysokości od 2 000 do 20 000 złotych. Wysokość przyznanej sumy pieniężnej

wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania

postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona

przewlekłość postępowania. Określając wymiar przyznanej skarżącemu sumy

pieniężnej, Sąd Najwyższy miał na uwadze, że postępowanie apelacyjne trwa już

ponad 1,5 roku, a wobec oskarżonego stosowany jest środek zapobiegawczy

w postaci tymczasowego aresztowania. Uwzględniony został również fakt,

że w sprawie nie były podejmowane prawie żadne czynności zmierzające

do rozpoznania sprawy, mimo że oceniana sprawa należy do kategorii pilnych,

które powinny zostać rozpoznane poza kolejnością wpływu do referatu.

Sąd Najwyższy miał przy tym na uwadze, że sprawa jest wielowątkowa, a akta są

obszerne i liczą niemal 200 tomów. W tych okolicznościach Sąd Najwyższy uznał,

że na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie

powinna zostać przyznana suma pieniężna w wysokości 4 000 zł. W pozostałym

zakresie skarga została oddalona.

Wobec wyznaczenia przez sąd apelacyjny terminu rozprawy apelacyjnej

wydanie zalecenia stało się zbędne. O zwrocie skarżącemu uiszczonej opłaty

w kwocie 200 zł Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 u.s.p.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

I NSP 453/25

6

Paweł Księżak Joanna Lemańska Maria Szczepaniec

M.L.

[a.ł]