Apelacja bez rozprawy przez ponad dwa lata. Sąd Najwyższy przyznał spółce 10 tys. zł

Pismem z 1 października 2025 r. E. Sp. z o.o. w W. (dalej: „skarżący”) złożył

skargę na przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w

Krakowie pod sygn. akt III AUa 1133/23. Skarżący wniósł o:

1) stwierdzenie, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Apelacyjnym

w Krakowie pod sygn. akt: III AUa 1133/23 z powództwa skarżącej spółki

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych nastąpiła przewlekłość

postępowania;

2) przyznanie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz

skarżącej spółki kwoty 10.000 zł;

3) przeprowadzenie dowodu z akt sprawy prowadzonej

przez Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych pod sygn. akt: III AUa 1133/23 na okoliczność zaistnienia

przesłanek uzasadniających stwierdzenie, że w postępowaniu, o którym

mowa nastąpiła przewlekłość postępowania;

4) zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz

skarżącej spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wskazanej w §14

ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023.1935 t.j. z dnia

2023.09.20).

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż w dniu 4.08.2023r spółka wniosła

apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie VII Wydział Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22.06.2023r sygn. akt: VII U 265/17.

Następnie dopiero w dniu 1 września 2025 r. Sąd Apelacyjny nadesłał do spółki

Odpowiedź Organu Rentowego na apelację (Pismo z dnia 13 września 2023 r.)

wraz z pismem dot. wyznaczeniem terminu rozprawy na dzień 14 października

I NSP 479/25

3

2025 r., a zatem Sąd Okręgowy w Krakowie przekazał apelację wraz z aktami

sprawy do Sądu Apelacyjnego w Krakowie jeszcze w sierpniu 2023 r.

Pomimo upływu 26 miesięcy (ponad 2 lata) Sąd Apelacyjny w Krakowie nie podjął

czynności w sprawie.

Odpowiedź na powyższą skargę, złożył Prezes Sądu Apelacyjnego

w Krakowie. W piśmie z dnia 21 października 2025 r. wniósł o oddalenie skargi

w całości.

W uzasadnieniu pisma Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie wyjaśnił,

że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić bezczynności ani opieszałości

Sądu Apelacyjnego. Nie wystąpiły odstępstwa od czasu zwyczajowo koniecznego do

wykonania czynności niezbędnych do rozpoznania sprawy Skarżącego. Postępowanie w tej

sprawie nie było prowadzone w sposób rozwlekły.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. j. Dz.U. 2023, poz. 1725;

dalej – ustawa lub ustawa o skardze na przewlekłość), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Artykuł 2 ust. 2 ustawy

o skardze na przewlekłość postępowania doprecyzowuje, że przy badaniu tego,

czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności

ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wyraźnie, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

I NSP 479/25

4

Judykatura Sądu Najwyższego stoi na stanowisku, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej,

która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca

2006 r., III SPP 13/06; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r.,

III SPP 6/17; z 19 października 2017 r., III SPP 42/17; z 21 lutego 2018 r.,

III SPP 3/18, z 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18, z 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19;

z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza swoiste domniemanie

co do zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże. Sąd Najwyższy

zwracał jednak uwagę, że nieuprawniona jest teza, iż przekroczenie okresu

12 miesięcy trwania postępowania oznacza automatycznie wystąpienie stanu

przewlekłości, bez względu na okoliczności danej sprawy, a oceniając czy w danej

sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania należy brać pod uwagę

kryteria określone w art. 2 tej ustawy, zgodnie z którymi dla stwierdzenia,

czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności

ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;

z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania nie ocenia się

w sposób mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;

z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21).

Przyjmując powyższy pogląd za własny, Sąd Najwyższy w składzie

orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że całościowa ocena analizowanego

postępowania pozwala na przyjęcie, że było ono prowadzone przewlekle.

W dniu 14 sierpnia 2023 r. do III Wydziału tutejszego Sądu wpłynęła apelacja

E. Sp. z o.o. (data nadania apelacji 4 sierpnia 2023 r. k.1128) od wyroku Sądu

Okręgowego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2023 r. sygn. VII U 265/17 w sprawie

o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia. Tego samego dnia sprawę

I NSP 479/25

5

zarejestrowano pod sygn. III AUa 1133/23 i w dniu 16 sierpnia 2023 r. wylosowano

przez System Losowego Przydziału Spraw sędziego sprawozdawcę. Odpis apelacji

ekspediowano do pełnomocnika organu rentowego oraz uczestników 4 września

2023 r. 15 września 2023 r. wpłynęła odpowiedź organu rentowego na apelację i po

zakończeniu postępowania międzyinstancyjnego 13 października 2023 r. akta

zostały skierowane na kalendarz akt oczekujących na wyznaczenie terminu

rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. W dniu 26 sierpnia 2025 r.

Przewodniczący Wydziału wyznaczył termin rozprawy na dzień 14 października

2025 r., w którym to dniu zapadł wyrok w sprawie.

Odnosząc powyższe do zarzutów skarżącego dot. przewlekłości

postępowania w niniejszej sprawie, podkreślenia wymaga, że dla stwierdzenia

czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności

ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu

przeprowadzenia i zakończenia sprawy, uwzględniając jej charakter,

stopień faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę,

rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności

strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustalenie zaistnienia

przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu

i subiektywnych odczuć skarżącej, a jest wypadkową czynników obiektywnych

oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi

przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur.

Powyższe ustalenia przesądzają o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,

że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania.

Jak wynika z powyższego, przez ponad dwa lata od wypływu apelacji

nie podejmowano żadnych czynności zmierzających do nadania jej biegu,

nie wyznaczono terminu rozprawy apelacyjnej. Dopiero po złożeniu skargi

na przewlekłość, podjęto pierwsze czynności zmierzające do rozpoznania sprawy.

Konkludując wskazania wymaga nadto, iż w wyniku takiej opieszałości

Sądu Apelacyjnego postępowanie apelacyjne trwało ponad 26 miesięcy

(od 4 sierpnia 2023 r. do 14 października 2025 r.).

Uwypuklenia wymaga również, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego

wskazuje się, że znaczny wpływ spraw i obciążenie sędziów pracą pozostają

I NSP 479/25

6

bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której

wniesiono skargę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca 2006 r.,

III SPP 13/06). Obciążenie pracą, liczba spraw oraz stan kadry orzeczniczej

co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania

w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony sądu.

Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek zorganizowania warunków

należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22).

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez skarżącego stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

Z uwagi na powyższe, skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie

rozpoczęło się w styczniu 2017 r. (zarządzenie z dnia 30 stycznia 2017 r., k.1 akt

sprawy) i trwało do 14 października 2025 r. (wyrok z dnia 14 października 2025 r.

k. 1157 akt sprawy), Sąd Najwyższy przyznał skarżącemu sumę pieniężną

w wysokości 10.000 zł za okres od 30 stycznia 2017 r. do 14 października 2025 r.

Sąd Najwyższy wziął jednocześnie pod uwagę postępowanie Prezesa

Sądu Apelacyjnego w Krakowie przy nadaniu skardze biegu, który swoim

działaniem utrudniał skarżącemu złożenie skargi na przewlekłość, kierując skargę

z naruszeniem przepisów regulujących właściwość izb w Sądzie Najwyższym.

Mimo niebudzącej wątpliwości dyspozycji art. 26 § 1 pkt 10 u.SN,

Prezes Sądu Apelacyjnego wbrew prawu, wbrew wyraźnej intencji skarżącego

oraz z naruszeniem norm kompetencyjnych, arbitralnie zmienił adresata skargi,

przekazując ją do Sądu Najwyższego Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Jest to działanie utrudniające złożenie skargi na przewlekłość postępowania,

co zważywszy na ewidentny stan przewlekłości w sprawie, jest szczególnie

naganne.

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy uznał, że przyznana skarżącemu

na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość kwota 10 000 zł

w związku ze stwierdzeniem przewlekłości w sprawie jest adekwatna do przyczyn

I NSP 479/25

7

stwierdzonej przewlekłości oraz skali nieprawidłowości w zakresie realizacji swoich

kompetencji przez Prezesa Sadu Apelacyjnego w niniejszym postępowaniu.

Ponadto przyznano od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie

na rzecz Skarżącego kwotę 240 złotych wraz z odsetkami ustawowymi

za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia

od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem Skarbowi Państwa –

Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym. Sąd Najwyższy nie znalazł

również podstaw by koszty postępowania skargowego zasądzić zgodnie

z żądaniem skarżącego, tj. w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wskazanej

w §14 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

[a.ł]

Paweł Czubik Mirosław Sadowski Aleksander Stępkowski