Pozwany nie mógł skarżyć przewlekłości zażalenia w sprawie odrzucenia pozwu

T.C. (dalej: „skarżący”, „pozwany”), pismem, które wpłynęło do Sądu

Apelacyjnego w Katowicach 29 października 2025 r. złożył skargę na przewlekłość

postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, V AGz

69/25.

Skarżący wniósł o:

1. Stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przez Sąd

Apelacyjny w Katowicach, sygnatura akt V AGz 69/25,

2. Zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach –

na jego rzecz kwoty 20 000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie prawa

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

I NSP 496/25

2

3. Zobowiązanie Sądu Apelacyjnego w Katowicach do niezwłocznego

podjęcia czynności zmierzających do zakończenia postępowania w terminie 30 dni

od daty doręczenia orzeczenia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że strona powodowa od lipca

2024 r. trzykrotnie złożyła wnioski o wyłączenie sędziego, a od dnia przekazania

sprawy do Sądu Apelacyjnego w Katowicach, tj. od 18 marca 2025 r., nie podjęto

żadnych czynności procesowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony

do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym

lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: ustawa

o skardze na przewlekłość), w art. 2 ust. 1 pozwala wnieść ten środek zaskarżenia

stronie w toku postępowań, których zamknięty katalog zawarty jest w art. 3

tej ustawy (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 listopada 2018 r.,

I NSP 39/18; 6 grudnia 2011 r., KSP 11/11; 29 października 2009 r., KSP 18/09).

W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że w postępowaniach innych

niż wymienione w tym katalogu skarga na przewlekłość nie przysługuje

(m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 1 czerwca 2022 r., I NSP 177/22;

11 maja 2022 r., I NSP 134/22; 11 maja 2022 r.; I NSP 101/22; 20 kwietnia 2022 r.,

I NSP 98/22; 12 września 2019 r.; I NSP 97/19; 8 maja 2020 r., I NSP 47/20).

2. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony pozostaje pogląd, że przez

„tok postępowania w sprawie” w znaczeniu przyjętym w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość, należy rozumieć „postępowanie co do istoty

sprawy” (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 10 lipca 2019 r., I NSP 63/19;

9 lipca 2024 r., I NSP 134/24). „Sprawą” w postępowaniu sądowym jest oskarżenie

w sprawie karnej, pozew w postępowaniu cywilnym procesowym, wniosek

w postępowaniu nieprocesowym itd., w którym ma zapaść orzeczenie o prawach

osoby wszczynającej postępowanie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego

z: 1 marca 2018 r., III SPP 10/18; 19 grudnia 2023 r., I NSP 274/23). Do wniesienia

I NSP 496/25

3

skargi na przewlekłość postępowania nie są uprawnieni uczestnicy postępowania

incydentalnego, pozostaje ono bowiem poza głównym nurtem postępowania

w przedmiocie odpowiadającym przytoczonemu pojęciu „sprawy”

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 września 2021 r., I NSP 130/21).

3. Niniejsza skarga na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki dotyczy postępowania przed Sądem Apelacyjnym,

w którym od 21 marca 2025 r. sprawa jest prowadzona w rep. V AGz 69/25

na skutek zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach

z 13 stycznia 2025 r. (XIII GC 258/24/BŁ), którym odmówiono odrzucenia pozwu

inicjującego sprawę główną (k. 497 akt dołączonych). Skarga pozwanego

nie dotyczy zatem postępowania co do istoty sprawy, ale postępowania

incydentalnego, w którym pozwany nie jest uprawnionym do składania skargi

na przewlekłość postępowania.

4. W świetle powyższych ustaleń uznać należy, że skarga wniesiona została

przez osobę nieuprawnioną i z tego względu Sąd Najwyższy na podstawie

art. . 9 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość orzekł jak w pkt 1 sentencji

postanowienia. Ustawa o skardze na przewlekłość postępowania w swym art. 3

przyjmuje bardzo konkretny sposób definiowania podmiotu uprawnionego, o którym

mowa później w art. 9 ust. 2 tejże ustawy. Definicja taka składa

się z koniunktywnego wskazania rodzaju postępowania oraz roli, jaką w tymże

postępowaniu odgrywa uprawniony. Skoro zatem art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy

o skardze na przewlekłość postępowania dotyczy jedynie postępowań toczących

się co do istoty sprawy, zaś art. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania

nie wskazuje dodatkowo postępowań incydentalnych jako elementu

identyfikującego podmiot uprawniony do wniesienia skargi na przewlekłość

postępowania, to rozstrzygnięcie w skardze niniejszej, jako wniesionej

przez podmiot nieuprawniony, należało oprzeć na art. 9 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, nie ma bowiem podstaw do stosowania

w tym przypadku odesłania z art. 8 ust. 2 tejże ustawy.

W pkt 2 orzeczenia Sąd Najwyższy orzekł o zwrocie na rzecz skarżącego

kwoty 200 zł uiszczonej przez niego tytułem opłaty od skargi na podstawie art. 17

ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość.

I NSP 496/25

4

[K.O.]

[a.ł]