Przewlekłość w Sądzie Apelacyjnym w Szczecinie, skarżący dostanie 2000 zł zamiast 10 000

Pismem oznaczonym datą 16 stycznia 2026 r. M.M. (dalej: „Skarżący”)

zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika r.pr. P.K. wniósł skargę

na przewlekłość postępowania sądowego, wnosząc o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przed Sądem

Apelacyjnym w Szczecinie pod sygn. I ACa 2682/23;

2. zasądzenie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł,

albowiem przewlekłość postępowania wyrządziła niepowetowane szkody

na jego osobie, w tym zwłaszcza na jego zdrowiu psychicznym,

a ponadto w jego majątku;

3. zasądzenie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm

przypisanych.

W treści uzasadnienia wskazano, że postępowanie w niniejszej sprawie,

zostało wszczęte 8 lipca 2022 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie 31 października

2023 r. wydał wyrok zasądzający na rzecz powoda od pozwanego kwotę blisko

850 000 zł wraz z odsetkami i kosztami sądowymi. Pozwany wniósł apelację

od wyroku. Sąd Okręgowy 13 grudnia 2023 r. przekazał akta sprawy Sądowi

Apelacyjnemu w Szczecinie. Do końca 2023 roku zarządzono wpisanie sprawy

i przydzielono do sprawy sędziego. Z początkiem 2024 roku strony wymieniły pisma

w sprawie. Od tamtego czasu, czyli od dwóch lat, w sprawie nie wydarzyło się nic.

Pełnomocnik powoda (Skarżącego) już dwukrotnie składał wniosek

o przyśpieszenie rozpoznania sprawy, jednak działania te, nie przyniosły

pożądanego skutku.

W piśmie z 4 marca 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Szczecinie wniósł

o przekazanie sprawy I NSP 50/26 do rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Izbie

Cywilnej i oddalenie skargi jako bezzasadnej.

I NSP 50/26

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. 2023, poz. 1725;

dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych

przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie

albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego

w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2

ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd nie

podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Ustawa

o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres oczekiwania

I NSP 50/26

4

na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano,

że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić

w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu

rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06

oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06).

Z analizy akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało

zainicjowane pozwem Skarżącego, który wpłynął do Sądu Okręgowego

w Szczecinie 8 lipca 2022 r. Sąd I instancji wydał wyrok 31 października 2023 r.

Od powyższego wyroku apelację złożyła strona pozwana, która wpłynęła do Sądu

Okręgowego w Szczecinie 12 grudnia 2023 r. i wraz z aktami została przekazana

14 grudnia 2023 r. do Sądu Apelacyjnego w Szczecinie. 18 grudnia 2023 r.

przeprowadzono losowanie sędziego referenta i zarejestrowano sprawę

w repertorium ACa. Zarządzeniem z 29 stycznia 2024 r. odpis apelacji doręczono

pełnomocnikowi powoda i zawiadomiono pełnomocników stron o składzie

wyznaczonym do rozpoznania sprawy. 7 lutego 2024 r. wpłynęła odpowiedź

powoda na apelację. Zarządzeniem z 13 lutego 2024 r., wobec złożenia wniosku

pozwanego o przeprowadzenie rozprawy, akta sprawy skierowano do oczekujących

na wyznaczenie terminu. Zarządzeniem z 16 czerwca 2025 r. poinformowano

pełnomocnika powoda, że sprawy – co do zasady – powinny być rozpoznawane

według kolejności ich wpływu do referatu konkretnego sędziego, a aktualnie

wyznaczane są terminy rozpraw w sprawach, które wpłynęły we wrześniu 2023 r.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Szczecinie wystąpiła

przewlekłość postępowania. Sąd Apelacyjny od 7 lutego 2024 r. do dnia złożenia

skargi, nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpoznania

sprawy, a bezczynność Sądu wynosiła ponad 23 miesiące.

Powyższe ustalenia przesądzają o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,

że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania.

I NSP 50/26

5

Odnosząc się do wniosku Prezesa Sądu Apelacyjnego w Szczecinie

o przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Izbie Cywilnej,

należy wskazać, że zgodnie art. 26 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. 2024, poz. 622, ze zm.) do właściwości Izby

Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie skarg

dotyczących przewlekłości postępowania przed sądami powszechnymi

i wojskowymi oraz Sądem Najwyższym. Przytoczony przepis wskazuje

jednoznacznie, że właściwym do rozpoznania skargi dotyczącej przewlekłości

postępowania jest Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu

Najwyższego.

Podnoszone przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Szczecinie argumenty

przemawiające za oddaleniem skargi również nie zasługiwały na uwzględnienie.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Szczecinie wskazał, że pełnomocnik

każdorazowo uzyskiwał informację o sprawach, które były kierowane na rozprawę,

w sposób pozwalający na orientacyjną ocenę określenia możliwego terminu

rozprawy, w sprawie której dotyczy skarga. Jednocześnie zwrócono uwagę

„na co najmniej poważne wątpliwości, co do celowości złożenia skargi w tej

sprawie. Zawodowy pełnomocnik wystąpił ze skargą na przewlekłość w czasie,

kiedy według uzyskiwanych informacji zbliżała się kolejność wyznaczenia w prawie

I ACa 2682/23 rozprawy, a co obecnie miałoby już miejsce, gdyby Sąd Apelacyjny

dysponował aktami sprawy”. Zdaniem Prezesa Sądu Apelacyjnego w Szczecinie

„fakt, że wnoszący skargę na przewlekłość zawodowy pełnomocnik nie stwierdził

potrzeby wystąpienia w skardze tej z żądaniem wydania sądowi rozpoznającemu

sprawę zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie podjęcia odpowiednich

czynności (art. 6 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość) potwierdza dodatkowo

tezę o skorzystaniu przez stronę powodową ze skargi na przewlekłość sprzecznie

z celem tej skargi, którym pozostaje eliminowanie i zapobieganie przewlekłości

przez zdyscyplinowanie sądu do podejmowania terminowych i właściwych

czynności prowadzących do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie”. Dodano,

że „w realiach sprawy, której dotyczy skarga nie zachodzi potrzeba

zdyscyplinowania sądu do podjęcia dalszych czynności”.

I NSP 50/26

6

Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o skardze

na przewlekłość, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga

dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania

w sprawie. Strona ma zatem prawo wnieść skargę w dowolnym momencie w toku

postępowania, który uzna za stosowny. Jednocześnie zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy

o skardze na przewlekłość skarga może zawierać żądanie wydania sądowi

rozpoznającemu sprawę zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie

odpowiednich czynności. Jest to wymóg fakultatywny. Strona nie ma obowiązku

formułowania takiego wniosku.

Wyciąganie negatywnych wniosków z powyższych okoliczności

przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Szczecinie jest zatem nieuprawnione i nie ma

znaczenia przy rozstrzyganiu czy w postępowaniu doszło do przewlekłości.

Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że dla strony czy też uczestnika

postępowania nie ma znaczenia, gdzie tkwi źródło przewlekłości postępowania:

czy w zaniedbaniach i opieszałości sądu, przepracowaniu czy objętości referatu

sędziego, czy też w państwie, które nie przyjęło odpowiednich rozwiązań w celu

zapobieżenia systemowej przewlekłości postępowań. Zła organizacja wymiaru

sprawiedliwości, brak odpowiedniego budżetu czy też zbyt duża ilość spraw

przypadająca na jednego sędziego nie powinny obciążać uczestników

postępowania. Prawem strony każdego postępowania jest bowiem zgodnie

z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, aby odbyło się ono w rozsądnym

terminie (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21).

Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżącego stosownego

żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę

pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.

Wskazany przepis określa granice rzeczonej rekompensaty (2 000 – 20 000 zł),

a także stanowi, że wysokość sumy pieniężnej, we wskazanych granicach,

wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,

niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość

postępowania.

Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło 8 lipca 2022 r.

(prezentata Sądu Okręgowego) i nadal się nie zakończyło, to przyjmując kwotę

I NSP 50/26

7

500 zł za każdy rok trwania postępowania oraz uwzględniając specyfikę niniejszej

sprawy, Sąd Najwyższy przyznał Skarżącemu sumę pieniężną w wysokości

2 000 zł za okres od 8 lipca 2022 r. do 15 kwietnia 2026 r., ponieważ nie mógł

przyznać niższej kwoty.

Jednocześnie, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania

Skarżącemu pełnej żądanej przez niego kwoty w wysokości 10 000 zł.

Sąd w sprawie nie stwierdził żadnych szczególnych przesłanek za tym

przemawiających.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12

ust. 2 i 4 ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji

postanowienia.

Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych w pkt 3 postanowienia stanowi

art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość, zgodnie z którym uwzględniając

lub odrzucając skargę, sąd z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.

O kosztach zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika

w wysokości 240 zł), Sąd Najwyższy w pkt 4 postanowienia orzekł na podstawie

na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 8 ust. 2 ustawy

o skardze na przewlekłość w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (t.j. Dz.U. 2026, poz. 118).

[a.ł]

Paweł Księżak Joanna Lemańska Maria Szczepaniec