Wniosek obrony o wyłączenie asesora przekazany do sądu rejonowego w Łodzi

W piśmie z 22 stycznia 2026 r. obrońca oskarżonego D. M. wniósł o

wyłączenie asesora sądowego X. Y. z uwagi na możliwe naruszenie standardu

sądu ustanowionego ustawą, a przez to niezawisłego i bezstronnego sądu.

Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi postanowieniem z 9 lutego

2026 r. na podstawie art. 26 § 2 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

(tekst jedn. Dz.U. 2024, poz. 622, dalej: „u.SN”), sprawę przekazał Sądowi

Najwyższemu celem nadania dalszego biegu wnioskowi obrońcy oskarżonego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I NWW 12/26

2

Wniosek należało przekazać Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia

w Łodzi.

Po pierwsze, wyrokiem z 24 marca 2026 r., C-521/21, Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnął, że:

„Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE, art. 47 Karty praw podstawowych Unii

Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten

sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego i

orzecznictwu sądu konstytucyjnego tego państwa, dokonującemu wykładni tych

uregulowań, które przyznają określonemu organowi wyłączną kompetencję

do orzekania w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu okoliczności

jego powołania, pozbawiając jednocześnie ten organ możliwości rozpoznania

takiego wniosku, jeżeli podważono w nim zgodność z prawem procedury powołania

tego sędziego. Sąd krajowy, do którego wpłynął taki wniosek o wyłączenie,

powinien odstąpić od stosowania tych uregulowań zgodnie z ich wykładnią zawartą

w tym orzecznictwie i samodzielnie zbadać zgodność z prawem powołania tego

sędziego, w szczególności poprzez sprawdzenie, czy sędzia ten spełnia wymóg

"sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy", oraz, w razie potrzeby, poprzez

postanowienie o wyłączeniu tego sędziego, jeżeli ewentualne nieprawidłowości,

którymi dotknięte jest wspomniane powołanie, wiążą się z naruszeniem tego

wymogu”.

Ponadto, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił, że:

„Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty praw podstawowych Unii

Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że: nie stoją one na przeszkodzie

uznaniu za „niezawisły i bezstronny sąd” składu orzekającego, w którym zasiada

jednoosobowo sędzia powołany na swoje stanowisko w wyniku procedury

powołania charakteryzującej się tym, że po pierwsze, kandydatura tego sędziego

została zarekomendowana przez organ, który nie daje gwarancji niezależności

wystarczających do tego, by wykluczyć w przekonaniu jednostek wszelkie

uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości procedur powoływania sędziów, w

których organ ten uczestniczy, a po drugie, uczestnicy tej procedury nominacyjnej

nie mieli prawa do skutecznego środka prawnego przed sądem, jeżeli nie zachodzą

inne istotne okoliczności dotyczące kontekstu tego postępowania, które miałyby taki

I NWW 12/26

3

charakter i wagę, że rozpatrywane łącznie mogłyby podważyć niezawisłość lub

bezstronność wspomnianego sędziego.”

Wynika z powyższego, że właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie

sędziego Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi jest Sąd Rejonowy

dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi.

Po drugie, już wyrokiem z 5 czerwca 2023 r., C-204/21,Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że przepis art. 26 § 2 u.SN nie jest

zgodny z prawem Unii Europejskiej. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

zakwestionował wyłączną właściwość Sądu Najwyższego – Izby Kontroli

Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w sprawach z wniosków lub oświadczeń

dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się

toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku

niezawisłości sędziego. W związku z tym wnioski o wyłączenie sędziów powinny

być rozpoznawane na zasadach ogólnych, z pominięciem dyspozycji art. 26 § 2

u.SN (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 czerwca 2023 r., I NWW 92/22;

z 26 października 2023 r., I NWW 112/23; z 12 grudnia 2023 r., I NWW 401/23; z

22 lutego 2024 r., I NWW 464/23; z 16 stycznia 2024 r., I NWW 250/23; z 4 grudnia

2024 r., I NWW 262/24; z 6 marca 2025 r., I NWW 33/25).

Po trzecie, Sąd Najwyższy wyrażał już wielokrotnie pogląd, że konstrukcja

art. 26 § 2 u.SN, koncentrująca kwestie incydentalne, rozstrzygane zasadniczo

przez sądy powszechne właściwe rzeczowo, w Sądzie Najwyższym, nie jest

zgodna z zasadami rzetelnej legislacji, wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP, a

przepis nie powinien znajdować zastosowania (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z: 2 sierpnia 2023 r., I NWW 198/23; 2 sierpnia 2023 r.,

I NWW 271/23; 26 lipca 2023 r., I NWW 131/23; 19 kwietnia 2023 r., I NWW 35/23).

Po czwarte, Sąd Najwyższy odnotowuje również, że już przed wydaniem

przez TSUE wyroku z 24 marca 2026 r., C-521/21 należało przyjmować, że sama

okoliczność, że powołanie w procesie nominacyjnym sędziego przeprowadzonym

przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie

wystarcza do skutecznego żądania jego wyłączenia od rozpoznania sprawy (zob.

wyrok TSUE z 19 listopada 2019 r. w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18 i

I NWW 12/26

4

C-625/18, A.K. i in. przeciwko Sądowi Najwyższemu; wyrok TSUE z 9 lipca 2020 r.,

VQ przeciwko Land Hessen, C-272/19).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy

orzekł, jak w sentencji.

[kf]

[r.g.]