Obwiniony kwestionował sędziego powołanego przez neoKRS. SN przekazał wniosek sądowi rejonowemu

Pismem datowanym na 7 października 2025 r. W. J. (dalej: „wnioskodawca”)

na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. wniósł o wyłączenie od orzekania w jego sprawie

sędziego X.Y. z uwagi na zachodzące wątpliwości co do bezstronności i

niezależności tak wyłonionego sądu. Powołał się przy tym na wyrok Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielkiej Izby) z dnia 19 listopada 2019 r. (nr C

585/18, C 624/18, C 625/18, dalej: „TSUE”) oraz uchwałę pełnego składu Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-4110-1/20).

I NWW 149/25

2

Wnioskodawca wskazał, że „sędzia X.Y. został powołany Uchwałą neoKRS

Nr […] z dnia 2021[…]”. Podniósł przy tym okoliczności związane z sędzią, którego

wniosek dotyczy i wyraził ocenę podejmowanych przez niego decyzji w

rozpoznawanej sprawie. Wywód swój zwieńczył uwagą, że sędzia ów nie

gwarantuje bezstronnego rozpatrzenia sprawy.

Postanowieniem z dnia 15 października 2025 r. Sąd Rejonowy

dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygn. IV W 974/25 na podstawie art. 26

§ 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (dalej: „u.SN”) przekazał

sprawę Sądowi Najwyższemu celem nadania dalszego biegu wnioskowi

wnioskodawcy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wnioskodawca jako podstawę prawną wniosku z 7 października 2025 r.

o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi X.Y. od

orzekania w sprawie toczącej się przed tym Sądem pod sygn. IV W 974/25 wskazał

art. 41 § 1 k.p.k.

Zgodnie z art. 16 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. kodeks postępowania

w sprawach o wykroczenia (dalej: „k.p.w.”) do wyłączenia sędziego i referendarza

sądowego stosuje się odpowiednio przepisy art. 40, art. 41, art. 41a i art. 42 § 1-3

Kodeksu postępowania karnego (dalej także: „k.p.k.”). Artykuł 41 § 1 k.p.k. stanowi,

że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby

wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

W myśl art. 16 § 2 k.p.w. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga inny

równorzędny skład sądu, przed którym sprawa się toczy. W razie niemożności

utworzenia takiego składu o wyłączeniu orzeka sąd wyższego rzędu. O wyłączeniu

referendarza sądowego sąd orzeka w składzie jednego sędziego.

Stosownie do art. 11 § 1 k.p.w., przy ustalaniu właściwości sądu stosuje się

odpowiednio przepisy art. 31, 32, 33 § 1, art. 34-36, 39 i 43 Kodeksu postępowania

karnego, a w odniesieniu do sądu, o którym mowa w art. 10, także art. 651

Kodeksu postępowania karnego. Artykuł 35 § 1 k.p.k. stanowi, że sąd bada

I NWW 149/25

3

z urzędu swą właściwość, a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje

sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi.

Zgodnie z art. 26 § 2 u.SN do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej

i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego należy rozpoznawanie wniosków

lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu,

przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku

niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Sąd rozpoznający sprawę

przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw

Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych

w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli

Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się

postępowania.

Według art. 42a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (dalej: „p.u.s.p.”), dopuszczalne jest badanie spełnienia

przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem

okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu,

na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 6, jeżeli w okolicznościach danej

sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości

lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem

okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Stosownie do art. 42a § 4 p.u.s.p. wniosek o stwierdzenie przesłanek,

o których mowa w § 3, może być złożony wobec sędziego wyznaczonego do składu

sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji lub apelację, z wyłączeniem

spraw, w których termin do ich rozpoznania i wydania orzeczenia jest nie dłuższy

niż miesiąc od dnia złożenia pisma procesowego wszczynającego postępowanie

w sprawie.

Zgodnie z art. 42a § 14 pkt 2 p.u.s.p. w zakresie nieuregulowanym

przepisami ustawy do rozpoznania wniosku, o którym mowa w § 4, stosuje się

odpowiednio w sprawach karnych – przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. –

Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 2024, poz. 37) dotyczące rozpoznania

wniosku o wyłączenie sędziego, z wyłączeniem art. 42 tryb wyłączenia sędziego

I NWW 149/25

4

§ 3 zdanie trzecie tej ustawy w zakresie dotyczącym czynności niecierpiących

zwłoki, w szczególności w przedmiocie tymczasowego aresztowania.

W przedłożonym wniosku wnioskodawca wyraził wątpliwości

co do bezstronności i niezależności sądu wyłonionego w sprawie, łącząc tę ocenę

z osobą sędziego powołanego „Uchwałą neoKRS Nr […] z dnia 2021[…]”

i powołując się zarazem na orzeczenia TSUE i SN.

W uznaniu Sądu Najwyższego tak skonstruowany wniosek ogranicza się

w istocie rzeczy wyłącznie do kwestii powołania sędziego i związanych z tym

wątpliwości co do jego bezstronności i niezawisłości w rozpoznawanej sprawie.

Z tego powodu należy uznać, że jest on złożony w trybie art. 42a § 3 p.u.s.p.

i w konsekwencji przyjąć, że – wobec obowiązywania art. 42a § 14 pkt 2 p.u.s.p.

w zw. z art. 11 § 1 k.p.w. – sądem właściwym do jego rozpoznania,

stosownie do art. 16 § 2 k.p.w., jest sąd, przed którym toczy się postępowanie,

tj. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi.

Zajmując takie stanowisko, warto jednocześnie przywołać tezą orzeczniczą

Sądu Najwyższego, z której wynika, że o tym, na jakiej podstawie i w jakim trybie

wniosek jest procedowany, decyduje jego treść, w tym zwłaszcza treść

uzasadnienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2021 r.,

I NWW 33/21).

Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie wniosek o wyłączenie dotyczy

sędziego Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, Sąd Najwyższy uznaje,

że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku obwinionego z 7 października 2025 r.

Stąd w jego ocenie konieczne było stwierdzenie swojej niewłaściwości

i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia

w Łodzi jako sądowi właściwemu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

[D.Z.]

I NWW 149/25

5

[a.ł]