Osiem powódek przeciwko szpitalowi o grupę płacową. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Sąd Okręgowy w Tarnowie wyrokiem z 27 listopada 2024 r., IV Pa 65/24

oddalił apelację Szpitala w T. (pozwany) od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie

z 10 lipca 2024 r., IV P 307/23 zasądzającego od strony pozwanej na rzecz W.N.,

I PSK 66/25

2

A.K., U.R., E.Z., A.W., D.K., B.K., D.S. (powódki) tytułem wynagrodzenia kwoty

brutto wymienione w tym wyroku.

Sąd Okręgowy wskazał, że do 30 czerwca 2022 r. miesięczne

wynagrodzenie zasadnicze powódek odpowiadało wynagrodzeniu ustalanemu z

uwzględnieniem współczynnika 1,06. Każda z powódek została zaszeregowana

przez pracodawcę do 7 grupy zawodowej obejmującej - zgodnie z obowiązującym

wtedy załącznikiem do ustawy - pielęgniarki/położne z tytułem zawodowym

magister pielęgniarstwa/położnictwa, które uzyskały tytuł specjalisty w dziedzinie

pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia.

Pracodawca respektował więc zarówno posiadany przez nie tytuł zawodowy

magistra, jak i tytuł specjalisty pielęgniarki. Wskutek nowelizacji (ustawa z dnia

26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1352, dalej jako nowelizacja lub

ustawa nowelizująca z 26 maja 2022 r.) przepisów ustawy z 8 czerwca 2017 r. o

sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1801 i

Dz. U. z 2022 r. poz. 2139) pozycję 7 załącznika zmieniono tak, że nie przewiduje

on obecnie analogicznego zapisu, jak powyżej zakreślony.

Sytuacja powódek uległa zmianie wskutek nowelizacji przepisów ustawy

z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Od 1 lipca

2022 r. wyżej wymienione zostały przypisane przez pracodawcę do 5 grupy

zawodowej, ze współczynnikiem pracy 1,02. W stosunku do każdej z powódek -

dysponującej tak tytułem magistra pielęgniarstwa, jak i specjalizacją w dziedzinie

pielęgniarstwa - pracodawca pominął w istocie posiadane przez nie kwalifikacje

zawodowe, podnosząc, że zawarty w załączniku do ustawy podział na grupy

zawodowe oparto o kwalifikacje wymagane od pracownika na zajmowanym

stanowisku. Zdaniem pozwanego, kwalifikacje zawodowe powódek nie są

wymagane w zakresie wykonywanej przez nie pracy polegającej na świadczeniach

pielęgniarskich na stanowisku instrumentariuszki Bloku Operacyjnego.

I PSK 66/25

3

Spór koncertował się wokół kwestii zaszeregowania powódek od dnia 1 lipca

2022 r., w tym przypisania do grupy zawodowej odpowiadającej niższemu

poziomowi wykształcenia, niż to jakim dysponują, zwłaszcza w sytuacji, gdy do

czasu wejścia w życie znowelizowanych przepisów ustawy pracodawca w pełni

uznawał wszystkie kwalifikacje zawodowe powódek, zwłaszcza wykształcenie

wyższe na poziomie magisterskim ze specjalizacją.

Sąd Okręgowy podkreślił, że zgodnie z wewnętrznymi uregulowaniami

pracodawcy - Taryfikatorem kwalifikacyjnym stanowiącym załącznik nr […] do

Zarządzenia Dyrektora Szpitala w T. nr […] z dnia 12 czerwca 2017 r. (będącym

integralną częścią Regulaminu wynagradzania) od pracownika zatrudnionego na

stanowisku „starszego asystenta w dziedzinie pielęgniarstwa lub położnictwa” (Lp.

29) wymagano tytułu magistra na kierunku pielęgniarstwo lub położnictwo i studia

podyplomowe lub tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i

edukacji zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania, lub w innej dziedzinie mającej

zastosowanie w ochronie zdrowia. Wymagany w tym przypadku staż pracy

zakreślono na 5 lat. Efektem późniejszych zmian Regulaminu wynagradzania

pozwanego było m.in. usunięcie obowiązującego taryfikatora kwalifikacyjnego

dokonanego aneksem nr […] do Regulaminu wynagradzania, który wszedł w życie

6 maja 2023 r.

Wymagania wynikające z rzeczonego taryfikatora były tożsame z

wymaganiami ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia

20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na

poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących

przedsiębiorcami, które obowiązywało do 4 września 2023 r.

Sąd Okręgowy uznał, ż niekonsekwencję pracodawcy, który wpierw zaliczył

powódki do grupy 7, kolejno grupy 5 (w miejsce grupy 2) należało ocenić jako

działania istotnie ingerujące w stosunek pracy powódek, zmieniające istotne

warunki umowy o pracę. Działaniem tym - sprowadzającym się do zaszeregowania

powódek do niższej grupy zawodowej, właściwej dla pracowników z niższymi

kwalifikacjami zawodowymi, niosącym za sobą, spadek współczynnika pracy z 1,06

na 1,02 - pracodawca w istocie znacząco pogorszył, warunki płacy powódek.

Kwalifikacje ówczesnej grupy 7 w istocie odpowiadały tym przewidzianym dla

I PSK 66/25

4

obecnej grupy 2, ze współczynnikiem 1,29. Pozwany nie mógł zakwalifikować

powódek do innej, niższej grupy zawodowej - w tym wypadku grupy 5 -

przewidującej odmienne wynagrodzenie, w inny sposób aniżeli w drodze

wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego.

W ocenie Sądu Okręgowego pozwany w sposób dowolny zakwalifikował

powódki do grupy zawodowej o niższym współczynniku pracy, nie wskazując na

żadne realne powody uzasadniające takie działanie bez przewianego do tego trybu

z kodeksu pracy, który również mógłby podlegać kontroli sądowej.

W rzeczywistości pozwany wskutek zupełnej uznaniowości i dowolności

zaszeregował powódki do niższej grupy, tylko po to, by wypłacać im niższe

wynagrodzenie. Sytuacja pracownicza powódek uległa pogorszeniu, bez

stosownego wypowiedzenia zmieniającego, które w wobec pogorszenia ich

sytuacji, w tym sytuacji płacowej, było prawnie wymagane. Pozwany zobligowany

był zakwalifikować powódki do 2 grupy zawodowej, albowiem to właśnie ta grupa

zaszeregowania płacowego odpowiadała wykształceniu powódek. Tym samym, ich

wynagrodzenie powinno być ustalane przez współczynnik pracy 1,29.

Sąd Okręgowy stwierdził, że w wyniku zakwalifikowania powódek od 1 lipca

2022 r. do 5 grupy załącznika do ustawy z 8 czerwca 2016 r. wprowadzono zmiany

treści stosunku prawno-pracowniczego z jednoczesnym pogorszeniem sytuacji

powódek na skutek tej zmiany. Ustawa z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych w Załączniku wskazuje na kwalifikacje

wymagane na zajmowanym stanowisku a nie posiadane przez pracownika.

Oznacza to, iż kwalifikacja do poszczególnej kategorii powinna odbywać się w

oparciu o wymogi rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2023 r. w

sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach

stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz. U. z

2023 r. poz. 1515). Uprzednio było to rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia

20 lipca 2011 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 2359). Powołana wyżej ustawa określiła w

sposób ścisły kryterium kierunku studiów wyższych, które uzasadniały

zastosowanie wyższego współczynnika zaszeregowania do wzrostu wynagrodzenia

w oparciu o tę ustawę płacową. Zgodnie z rozporządzeniem, w punkcie I ppkt 32

I PSK 66/25

5

Załącznika wskazano na kwalifikacje niezbędne do zajmowania stanowiska

specjalisty pielęgniarki.

Z powyższego rozporządzenia nie można jednoznacznie wywnioskować czy

tytuł magistra jest kwalifikacją wymaganą i niezbędną do piastowania takiego

stanowiska. Jasne jest natomiast, jakie kwalifikacje nie są konieczne oraz to, że z

pewnością, aby zostać pielęgniarką specjalistą należy uzyskać tytuł specjalisty w

dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej lub organizacji

i zarządzania. Powołane przepisy powinny być interpretowane łącznie, z

uwzględnieniem okoliczności, iż stanowią integralną część systemu organizacji

służby zdrowia. Zdaniem Sądu kwalifikacje wymagane, o których mowa w

obowiązującym od lipca 2022 r. Załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. to

kwalifikacje zgodne z powołanym rozporządzeniem. Kwalifikacje posiadane przez

powódki należy uznać za wymagane na zajmowanym przez nie stanowisku w

rozumieniu Załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. i jako takie powinny

stanowić podstawę do zaliczenia ich do grupy 2. Zmiana ustawy miała na celu

podwyższenie wynagrodzenia wszystkim grupom zawodowym wymienionym w

Załączniku, a więc nowelizacja ustawy w oczywisty sposób prowadziła do

polepszenia warunków płacy powódek. Wobec braku zmiany sytuacji faktycznej, jak

i prawnej powódek powinny one otrzymywać wynagrodzenie według współczynnika

1,29, tj. odpowiadającego ich wykształceniu, przypisanego dla 2 grupy zawodowej,

która odpowiada wymaganym przez pozwanego pracodawcę, a zdobytym przez

powódki kwalifikacjom (tak SO w Krakowie w wyroku z 2 lipca 2024 r.,

VII Pa 174/23). Nie ulega wątpliwości, że pozwany pracodawca zakwalifikował

najpierw powódki do 7 grupy zawodowej według kwalifikacji wymaganych na

zajmowanym stanowisku, zgodnie z Załącznikiem do ustawy z dnia 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w brzmieniu sprzed

nowelizacji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1801), a po wprowadzeniu zmian, od 1 lipca

2022 r. do grupy 5 (farmaceuta, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny,

pielęgniarka, położna, technik elektroradiolog, psycholog, inny pracownik

wykonujący zawód medyczny inny niż określony w Ip. 1-4 z wymaganym wyższym

wykształceniem na poziomie magisterskim; pielęgniarka, położna z wymaganym

I PSK 66/25

6

wyższym wykształceniem (studia I stopnia) i specjalizacją, albo pielęgniarka,

położna ze średnim wykształceniem i specjalizacją) ze współczynnikiem pracy 1,02,

w miejsce grupy 2. Grupa 2 obejmuje farmaceutę, fizjoterapeutę, diagnostę

laboratoryjnego, psychologa klinicznego, innego pracownika wykonującego zawód

medyczny inny niż określony w Ip. 1, 3 i 4 z wymaganym wyższym wykształceniem

na poziomie magisterskim i specjalizacją, pielęgniarkę z tytułem zawodowym

magister pielęgniarstwa albo położną z tytułem magister położnictwa z wymaganą

specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w

ochronie zdrowia, a przewiduje współczynnik pracy 1,29. Do dnia 1 lipca 2022 r.

pracodawca uwzględniał więc posiadany przez powódki tytuł zawodowy magistra

oraz tytuł specjalisty pielęgniarki i ustalał należne im wynagrodzenie za pracę

według współczynnika dla takiego wykształcenia i specjalizacji. Po tej dacie

powinien jednak zakwalifikować powódki do 2 grupy zawodowej, ponieważ ta grupa

zaszeregowania płacowego odpowiadała wykształceniu powódek. Sąd Okręgowy

wskazał, że niekonsekwencję pracodawcy, który najpierw zaliczył powódki do grupy

7, a kolejno do grupy 5 (w miejsce grupy 2) nie sposób rozpatrywać inaczej aniżeli

działania istotnie ingerujące w stosunek pracy powódek, zmieniających istotne

warunki umowy o pracę. Działaniem tym, sprowadzającym się do zaszeregowania

powódek do niższej grupy zawodowej, właściwej dla pracowników z niższymi

kwalifikacjami zawodowymi, niosącym za sobą spadek współczynnika pracy z 1,06

do 1,02 - pracodawca w istocie znacząco pogorszył ich warunki płacy. Kwalifikacje

ówczesnej grupy 7 odpowiadają tym przewidzianym dla obecnej grupy 2 ze

współczynnikiem 1,29. Kwalifikacje pielęgniarek zakwalifikowanych do grupy 2 i 5

różnią się jedynie tym, że wobec tych z grupy 2 wymagany jest tytuł zawodowy

magistra, a wobec tych z grupy 5 tytuł magistra nie jest konieczny. Pozwany nie

mógł zakwalifikować powódek do innej, niższej grupy zawodowej, w inny sposób

aniżeli w drodze wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego.

Powódki nie otrzymały od pozwanego wypowiedzenia zmieniającego

warunki pracy i płacy w sytuacji, gdy po dniu 1 lipca 2022 r. nastąpiło pogorszenie

ich warunków płacy na skutek zakwalifikowania do grupy 5 zamiast do grupy 2.

Powódki nie podpisały ze stroną pozwaną porozumienia, co byłoby podstawą do

zmniejszenia wysokości ich wynagrodzenia. Od 1 lipca 2022 r. sytuacja powódek

I PSK 66/25

7

uległa pogorszeniu, ponieważ do tej daty ich wynagrodzenie oparte było o

współczynnik 1,06 z uwagi na zaszeregowanie do grupy 7, zaś od 1 lipca 2022 r.

zostały one przypisane do grupy 5 z niższym współczynnikiem, tj. 1,02, co

bezpośrednio wpłynęło na wysokość ich wynagrodzenia, a zatem była to

niekorzystna zmiana warunków pracy wymagająca wypowiedzenia, którego nie

było bądź porozumienia, do którego nie doszło. Nie ulega wątpliwości, że

kwalifikując powódki do niższej grupy zawodowej, właściwej dla osób z niższymi

kwalifikacjami, pracodawca pogorszył ich warunki płacy. Skoro powódki były

kwalifikowane przez pozwany szpital jako osoby zajmujące stanowisko przypisane

do 7 grupy zawodowej na podstawie ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych według stanu prawnego sprzed 1 lipca

2022 r., to należy przyjąć, że pracodawca wymagał od nich kwalifikacji wykazanej w

tej grupie zawodowej czyli tytułu zawodowego magister pielęgniarstwa i tytułu

specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w

ochronie zdrowia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego złożył pozwany

zaskarżając wyrok ten w całości. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie

naruszenia prawa przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 43 ust. 1 - 3 k.p. w związku z art. 3 ust. 1 i 4 oraz treścią

załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego

wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach

leczniczych w jej brzmieniu obowiązującym do dnia 28 czerwca 2022 r. w

powiązaniu z art. 3 ust. 1 i 4 oraz treścią załącznika do tej ustawy w brzmieniu

obowiązującym od dnia 29 czerwca 2022 r. przez ich błędną wykładnię i przyjęcie,

że zakwalifikowanie powódek w lipcu i sierpniu 2021 r. do grupy 7 obowiązującego

wówczas załącznika do ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych

wywoływało w zakresie ustalenia treści ich stosunków pracy taki skutek, że od dnia

29 czerwca 2022 r. powodowało samoczynnie przyporządkowanie powódek do

grupy 2 załącznika do wskazanej ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia

26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

I PSK 66/25

8

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1352), a przyporządkowanie to

stało się jednym z elementów stosunku pracy powódek, którego zmiana wymagała

dokonania wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego warunki pracy;

2) art. 78 § 1 oraz art. 183c k.p. przez ich błędne niezastosowanie w

sprawie, co było skutkiem pominięcia, że wszystkie powódki zatrudnione były w

pozwanym Szpitalu jako tzw. pielęgniarki anestezjologiczne lub pielęgniarki

odcinkowe, a ich praca nie różniła się niczym od pracy innych pielęgniarek

wykonujących identyczną pracę w danej komórce organizacyjnej Szpitala i nie

legitymujących się tytułem zawodowym magistra pielęgniarstwa i specjalizacją,

rolujących się z powódkami na tych samych stanowiskach w ramach pracy

zmianowej, a także nieuwzględnienia, że pielęgniarki wykonujące identyczną pracę

u tego samego pracodawcy mogą uzyskiwać wynagrodzenie, którego różnica (przy

uwzględnieniu dodatków do wynagrodzenia zasadniczego) będzie kształtować się

na poziomie kilku tysięcy złotych, co łącznie będzie urągało podstawowej zasadzie

Prawa Pracy, a mianowicie tej, że za tę samą pracę należy się takie samo lub

przynajmniej podobne wynagrodzenie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu oraz o zasądzenie od powódek na

rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił

tym, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, które wymagają

dokonania wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, a mianowicie udzielenia odpowiedzi na pytania:

1) czy można przyjąć, że zakwalifikowanie powódek w lipcu i sierpniu

2021 r. do grupy 7 obowiązującego wówczas załącznika do ustawy z dnia

8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (jednolity tekst

Dz.U. z 2022 r., poz. 2139) wywoływało w zakresie ustalenia treści ich stosunków

pracy taki skutek, że od dnia 29 czerwca 2022 r. powodowało samoczynnie

przyporządkowanie powódek do grupy 2 załącznika do tej ustawy w brzmieniu

ustalonym ustawą z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania

I PSK 66/25

9

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1352),

a przyporządkowanie to stało się jednym z elementów stosunku pracy powódek,

którego zmiana wymagała dokonania wypowiedzenia lub porozumienia

zmieniającego warunki pracy?

2) co należy rozumieć przez pojęcie „kwalifikacje wymagane” w

rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych (jednolity tekst Dz.U. z 2022 r., poz. 2139), a w

szczególności, czy należy interpretować je wyłącznie w oparciu o przepisy aktów

wykonawczych wydawanych na podstawie art. 50 ust. 5 ustawy o działalności

leczniczej (jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 997 ze zm.), co w omawianym

stanie faktycznym, biorąc pod uwagę sporny okres, dotyczyłoby rozporządzenia

Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od

pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach

leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz.U. Nr 151, poz. 896 ze zm.), czy też

należy pojęcie: „kwalifikacji wymaganych” interpretować w ten sposób, że dotyczy

ono kwalifikacji wymaganych od pracowników przez danego pracodawcę w związku

z realnie powierzoną pracownikom i wykonywaną przez nich pracą określonego

rodzaju?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódki wniosły o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie, a także o

zasądzenie na rzecz każdej z powódek kosztów postępowania kasacyjnego, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

3 potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I PSK 66/25

10

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych

w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o

tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje

potrzeba rozpoznania skargi.

Skarżący powołuje się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień

prawnych. Sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989

§ 1 pkt 1 k.p.c. powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem

zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na

przykład art. 390 § 1 k.p.c. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co

do określonego przepisu lub zespołu przepisów, albo szerzej i bardziej ogólnie -

wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego. Z przedstawionych przez

wnoszącą skargę istotnego zagadnienia prawnego musi jednak wynikać, jakie są

konkretne problemy prawne, na czym polegają istotne wątpliwości (na przykład

interpretacyjne). Sformułowane zagadnienie powinno zatem odwoływać się w

sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega

jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się

do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147; z 16 kwietnia 2008 r.,

I CZ 11/08, LEX nr 393883). Przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia

prawnego dotyczyć musi problemu prawnego dotychczas nierozpatrywanego w

judykaturze (postanowienia Sądu Najwyższego z 23 maja 2018 r., I CSK 33/18,

LEX nr 2508114; z 16 maja 2018 r., II CSK 15/18, LEX nr 2499790). Chodzi o

problem prawny, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w

orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe

orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego

z 17 kwietnia 2018 r., I UK 268/17, LEX nr 2508639).

Przedstawione przez skarżącego problemy prawne nie mają takiego

charakteru, ponieważ Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie odniósł się już do

I PSK 66/25

11

kwestii zaliczania pracowników do grupy zawodowej w oparciu o załącznik do

ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych,

składania wypowiedzenia zmieniającego w celu realizacji przepisów tej ustawy, a

także dopuszczalności różnicowania wynagrodzenia pracowników. Należy przyjąć

za Sądem Najwyższym stanowisko wyrażone w postanowieniu z 17 listopada

2025 r., III PSK 73/25 w którego uzasadnieniu odniesiono się do analogicznych do

wskazywanych w niniejszej skardze problemów.

W wyroku z 23 kwietnia 2025 r., I PSKP 3/25 (OSNP 2025, nr 10, poz. 98)

Sąd Najwyższy przyjął, że od dnia 1 lipca 2022 r. cechą kwalifikującą do grupy

zawodowej nr 2, o której mowa w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r.

o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1473

ze zm.) było legitymowanie się pielęgniarki tytułem zawodowym: magister

pielęgniarstwa albo legitymowanie się położnej tytułem: magister położnictwa, z

wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej

zastosowanie w ochronie zdrowia, a także wykonywanie pracy na stanowiskach,

gdzie wymagane były takie kwalifikacje zawodowe, przy czym determinantem

podstawowym było adekwatne wykształcenie i specjalizacja. Sąd Najwyższy uznał,

że jeśli ustawodawca ze względów społecznych zdecydował się na ograniczenie

swobody kształtowania wysokości wynagrodzenia w zawodach związanych ze

służbą zdrowia, wówczas wykładnia prokonstytucyjna i funkcjonalna wymaga, aby

limitowanie dolnego progu wynagrodzeń było jednoznaczne, łatwe do stosowania

przez pracowników, pracodawców oraz finalnie - przez sąd. Już z samego

brzmienia ustawy osoba zainteresowana powinna ustalić, czy jej wynagrodzenie

odpowiada najniższemu wynagradzaniu ustawowemu. W tym kontekście ustalanie

dolnego limitu wynagrodzenia zasadniczego pielęgniarek nie mogło więc podlegać

arbitralnej decyzji pracodawcy lub takiego ustalenia struktury organizacyjnej

jednostki służby zdrowia, aby żadna pielęgniarka nie mogła się ubiegać o

wynagrodzenie z wyższej grupy załącznika do analizowanej ustawy. W ocenie

Sądu Najwyższego, określenie wysokości najniższych wynagrodzeń zasadniczych

oraz wzajemnych relacji między wynagrodzeniami dla poszczególnych kategorii

I PSK 66/25

12

zawodowych pracowników medycznych nie wyłącza ogólnych przepisów prawa

pracy normujących zasady ustalania wynagrodzenia za pracę, w tym zakłada

możliwość różnicowania wysokości wynagrodzeń poszczególnych pracowników w

zależności od posiadanego doświadczenia zawodowego, na przykład stażu pracy,

dodatkowych kwalifikacji. Nie ma przeszkód formalnych, aby pracownicy z niższym

wykształceniem, ale z większym doświadczeniem zawodowym, byli analogicznie

wynagradzani, jak osoby zaliczone do grupy drugiej. W ocenie Sądu Najwyższego,

korzystna dla pracowników zmiana ustawowych warunków wynagradzania, co do

zasady, nie wymaga dokonywania wypowiedzeń zmieniających. Sąd Najwyższy w

powoływanym wyroku zwrócił uwagę, że analizowana ustawa nie przewiduje

konieczności dokonywania wypowiedzeń zmieniających, bowiem oparta została na

paradygmacie korzystnego dla pracowników podwyższenia wynagrodzeń

minimalnych (uzgodnionych ze stroną społeczną w komisji trójstronnej). Jeśli

natomiast nowelizacja zostałaby przez pracodawcę powiązana ze zmianą

zakładowego systemu wynagradzania, jurysdykcyjne zasady weryfikacji

korzystności bądź niekorzystności postanowień nowego regulaminu wynagradzania

pracowników w porównaniu do dotychczasowych warunków płacowych zostały

wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 15 września

2004 r., III PZP 3/04 (OSNP 2005 Nr 4, poz. 49), z której wynika obowiązek

zachowania trybów wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego także wtedy,

gdyby ukształtowane nowym układem (regulaminem) wynagrodzenie nie ulegało

obniżeniu. W przypadku wypowiedzeń zmieniających, pozwanego obciążałby

obowiązek podania zrozumiałej przyczyny wypowiedzenia w odniesieniu do sytuacji

indywidualnych pracowników, przy czym powołanie się w uzasadnieniu

wypowiedzenia tylko na konieczność wykonania art. 5a omawianej ustawy byłoby

niewystarczające, co z przyczyn formalnych implikowałoby uwzględnienie odwołań

pracowników.

Z uwagi na powyższe, wobec nieziszczenia się przesłanek przedsądu, Sąd

Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Sąd Najwyższy zważył, że choć zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona

przegrywająca obowiązana jest zwrócić stronie wygrywającej poniesione koszty

procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego, to na podstawie art. 102 k.p.c., w

I PSK 66/25

13

sytuacjach szczególnie uzasadnionych, sąd może zasądzić jedynie część kosztów

lub w ogóle od tego obowiązku odstąpić.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona przez pozwanego,

zaś pełnomocnik powódek sporządził jedno wspólne pismo procesowe, tj.

odpowiedź na skargę kasacyjną, które obejmowało stanowisko wszystkich ośmiu

powódek występujących w sprawie. Zakres pracy pełnomocnika sprowadzał się

zatem w istocie do jednokrotnej analizy zarzutów skargi kasacyjnej i sporządzenia

jednego środka obrony, bez konieczności podejmowania odrębnych czynności

merytorycznych w stosunku do poszczególnych powódek.

W takim stanie rzeczy zasądzenie pełnych kosztów zastępstwa

procesowego według stawek podwyższonych, ustalonych indywidualnie w

odniesieniu do każdej z powódek z osobna, prowadziłoby do nieproporcjonalnego i

nadmiernego obciążenia strony pozwanej, pozostającego w oczywistej dysproporcji

do rzeczywistego nakładu pracy pełnomocnika strony przeciwnej.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy uznał, że środkiem właściwym i

słusznym jest obniżenie wysokości zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na

rzecz każdej z powódek do kwoty 600 zł, jako odpowiadającej poniesionym przez

nie realnym nakładom w postępowaniu kasacyjnym (art. 102 k.p.c. w zw. z art. 98 §

1 k.p.c. oraz § 9 ust. 1 pkt 2 i § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

[SOP]