Biegli zgodnie uznali, że ubezpieczona odzyskała zdolność do pracy. SN odmówił skargi

Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z 30 października 2024 r.,

III AUa 332/24 oddalił apelację A. R. (odwołująca się) od wyroku Sądu Okręgowego

w Gorzowie Wielkopolskim z 20 czerwca 2024 r., VI U 997/21 oddalającego jej

odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gorzowie

Wielkopolskim (organ rentowy) z 5 października 2021 r. odmawiającej przyznania

renty z tytułu niezdolności do pracy.

Rozstrzygnięcie zapadło na gruncie poczynionych następujących ustaleń

faktycznych. Odwołująca się pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do

pracy do dnia 31 lipca 2021 r. Odwołująca się choruje na zmiany zwyrodnieniowe

kręgosłupa i niestabilność stawu kolanowego, polineuropatie bez objawów

I USK 26/25

2

neurologicznych, osteoporozę i astmę. Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z opinii

biegłych sądowych onkologa, ortopedy, dwóch neurologów, reumatologa i lekarza

medycyny pracy. Biegli lekarze specjaliści neurolog i ortopeda w opiniach głównej i

uzupełniającej wskazali, iż schorzenia odwołującej się w postaci zmian

zwyrodnieniowo - dyskopatycznych kręgosłupa i niestabilności stawu kolanowego

nie powodują nawet częściowej niezdolność do pracy. Biegli wyjaśnili, że wobec

braku znacznego upośledzenia narządu ruchu może wykonywać pracę jaką

wykonywała tj. pracownika produkcji. Wobec zastrzeżeń do opinii Sąd Okręgowy

powołał inny zespół biegłych - neurologa i reumatologa. Biegli w opinii z dnia

12 stycznia 2023 r. stwierdzili, że odwołująca się jest zdolna do pracy. Wyjaśnili, że

umiarkowane ograniczenie ruchomości kręgosłupa i przebyty uraz prawego stawu

kolanowego nie ograniczają zdolności do pracy odwołującej się, albowiem w jej

stanie zdrowia zaszła poprawa w porównaniu z okresem pobieranie renty. Biegły

onkolog w opinii z dnia 3 października 2023 r. uznał, iż stan zdrowia odwołującej się

uległ poprawie i leczenie onkologiczne zostało zakończone pomyślnie. Biegła z

zakresu medycyny pracy w opinii z dnia 6 lutego 2024 r. uznała, że stan zdrowia

odwołującej się uległ poprawie po okresie pobierania renty i schorzenia kręgosłupa

oraz stawu kolanowego nie ograniczają jej zdolności do pracy. Wskazała, że

odwołująca się może wykonywać pracę zgodną z poziomem jej kwalifikacji

zawodowych, z ograniczeniem do pracy fizycznej lekkiej w której nie ma obowiązku

podnoszenia rąk powyżej poziomu klatki piersiowej.

Sąd Okręgowy w pełni podzielił stanowisko biegłych, stwierdzając, że

sześcioro biegłych specjalistów w zakresie wiedzy medycznej adekwatnej do

schorzeń na które cierpi odwołująca się uznało, iż w stanie jej zdrowia zaszła

poprawa skutkująca odzyskaniem zdolności do pracy. Opinie w ocenie tego Sądu

były logiczne i spójne i udzielały rzetelnych odpowiedzi na pytania Sądu.

Odwołująca się nie zgodziła się z opiniami biegłych sądowych wnosząc o

powołanie kolejnych biegłych. Sąd pierwszej instancji wniosek ten pominął w trybie

art. 2352 § 1 ust. 5 k.p.c., wyjaśniając, iż przepis ten mówi o takiej możliwości w

sytuacji gdy sprawa dojrzała do rozstrzygnięcia albo wnioski dowodowe zmierzają

do przedłużenia postępowania. W ocenie Sądu Okręgowego opinie znajdujące się

I USK 26/25

3

w aktach sprawy dostatecznie jasno wyjaśniały sporne okoliczności i nie było

podstaw aby powoływać kolejnych biegłych.

Sąd Apelacyjny wskazał, że doc. dr hab. med. T. K. P. (biegła w dziedzinie

neurologii) oraz dr n. med. H. M. (biegły w dziedzinie ortopedii) rozpoznając u

odwołującej się: zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa lędźwiowo-

krzyżowego i szyjnego z okresowym zespołem bólowym w wywiadzie oraz

niestabilność prawego stawu kolanowego uznali, iż jest ona zdolna do pracy. Biegli

uzasadniając swoje stanowisko wyjaśnili, że podczas badania lekarskiego nie

stwierdzono objawów zespołu bólowego, ani neurologicznych objawów

ubytkowych. Nie stwierdzono upośledzenia funkcji narządu ruchu, dającego

podstawę do orzeczenia długotrwałej niezdolności do pracy. Zdaniem biegłych

niestabilność niewielkiego stopnia kolana prawego nie powoduje istotnego

upośledzenia funkcji kończyny dolnej.

Sąd Apelacyjny podkreślił, że również kolejny zespół biegłych - dr B. K.

(biegła w dziedzinie reumatologii) oraz dr A. G. (biegły w dziedzinie neurologii)

rozpoznając u odwołującej się: przewlekły zespół bólowy kręgosłupa u osoby ze

zmianami zwyrodnieniowo-dyskopatycznymi - bez objawów korzeniowych i

ubytkowych neurologicznych, początkowe zmiany zwyrodnieniowe stawów

obwodowych z niewielkim deficytem funkcji, osteoporozę, przebyty uraz stawu

kolanowego prawego leczony operacyjnie z następową utrwaloną niestabilnością

przednio-tylną - bez zaburzeń chodu oraz dyskretne (w badaniu EMG) cechy

polineuropatii - bez objawów ubytkowych neurologicznych, nie stwierdził dalszej

niezdolności do pracy odwołującej się. Biegli ci podzielili w całości wnioski

poprzedniego zespołu biegłych (neurologa i ortopedy). Wyjaśnili, że w badaniu

przedmiotowym stwierdza się jedynie umiarkowanego stopnia ograniczenie

ruchomości odcinkowej kręgosłupa - bez objawów korzeniowych i ubytkowych

neurologicznych. Zmiany zwyrodnieniowe stawów obwodowych są niewielkiego

stopnia, w okresie początkowym. Stopień osteoporozy również został oceniony jako

początkowy i choć wymaga dalszego odpowiedniego leczenia farmakologicznego,

to zdaniem biegłych nie może być przesłanką do orzekania długotrwałej

niezdolności do pracy. Również przebyty uraz prawego stawu kolanowego pomimo

odpowiedniego leczenia operacyjnego w przeszłości nie spowodował zaburzeń

I USK 26/25

4

funkcji lokomocyjnych. Na podstawie badania przedmiotowego neurologicznego

biegli nie stwierdzili również wykładników klinicznych polineuropatii.

Przeprowadzona przez biegłych analiza doprowadziła ich do przekonania o istotnej

poprawie stanu zdrowia odwołującej się w porównaniu z okresami wcześniejszymi,

kiedy orzekano u niej częściową okresową niezdolność do pracy. Biegli mając na

uwadze, iż u odwołującej się w przeszłości orzekano częściową niezdolność do

pracy również z przyczyn onkologicznych, zasygnalizowali ewentualną potrzebę

uzyskania opinii biegłego sądowego z zakresu onkologii.

Doktor J. D. (biegły w dziedzinie onkologii) rozpoznając u odwołującej się

stan po radykalnym, chirurgicznym wycięciu lewej piersi z powodu inwazyjnego

wieloogniskowego raka NST, w przebiegu inwazyjnej choroby nowotworowej lewej

piersi, z wieloletnim przebiegiem bez nawrotu leczonej choroby nowotworowej

uznał, że A. R. z przyczyn onkologicznych po dniu 31 października 2021 r. nie była

osobą niezdolną do pracy. Biegły wyjaśnił, że u odwołującej się uzyskano

oczekiwany odległy wynik zastosowanego leczenia onkologicznego, przy czym tak

długi okres obserwacji onkologicznej, bez nawrotu jest bardzo dobrym czynnikiem

prognostycznym, pozwalającym z wysokim stopniem prawdopodobieństwa uznać

odwołującą się za osobę w pełni wyleczoną. Biegły miał na uwadze, że nie

wymagała ona onkologicznego leczenia uzupełniającego. Ponadto wyjaśnił, iż choć

odwołująca się wymaga okresowej kontroli onkologicznej i prowadzenia

unormowanego i oszczędnego trybu życia z unikaniem dużych wysiłków fizycznych

i psychicznych, to poprawa stanu zdrowia (w porównaniu do orzeczenia z dnia 30

lipca 2020 r.) wynika z ugruntowania się dobrego rokowania, poprawy ogólnego

stanu zdrowia.

Lekarz R. R. (biegła w dziedzinie medycyny pracy) analizując dwukrotnie

dokumentację medyczną odwołującej się, zarówno w opinii głównej, jak i

uzupełniającej, doszła do wniosku, iż nie jest ona długotrwale niezdolną do pracy.

Biegła miała na uwadze, że uprzednio A. R. uznano za częściowo niezdolną do

pracy z rozpoznaniem zespołu bólowego kręgosłupa z powodu zmian

zwyrodnieniowo-dyskopatycznych, artropatii okołobarkowej zwyrodnieniowej z

obustronną tendonopatią SST oraz raka piersi lewej w 2017 r., jednakże w stanie

zdrowia odwołującej się od tej pory doszło do niewątpliwej poprawy. Manifestuje się

I USK 26/25

5

ona bowiem w dobrej sprawności ruchowej (praktycznie bez ograniczeń), zaś

rozpoznana łagodna polineuropatia uwarunkowana genetycznie zdaniem biegłej nie

dyskwalifikuje odwołującej się do pracy. Biegła jednocześnie zwróciła uwagę na

fakt, iż od 2017 r. nie stwierdzono wznowy choroby nowotworowej, co również

świadczy o poprawie stanu zdrowia.

W ocenie Sądu Apelacyjnego brak było podstaw do merytorycznego

kwestionowania opinii biegłych: neurologii, ortopedii, reumatologii, neurologii,

onkologii czy medycyny pracy, czy też formułowania zarzutów co do ich

wiarygodności i rzetelności. Opinie te były jednoznaczne i w sposób wyczerpujący

odpowiadały na zadane przez Sąd pytania, a mianowicie, czy odwołująca się jest

niezdolna do pracy. Biorąc pod uwagę kwalifikacje odwołującej się, jej

dotychczasowe zatrudnienie, biegli nie dostrzegli podstaw do uznania jej za osobę

całkowicie bądź częściowo niezdolną do pracy. Zgłaszane przez odwołującą się

zastrzeżenia, jak również formułowane pod adresem tych opinii zarzuty -

stanowiące wyraz jej subiektywnego przeświadczenia - nie mogły przyczynić się do

zmiany zapatrywań w przedmiotowym zakresie.

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego w zakresie

pominięcia wniosku o powołanie kolejnych biegłych ponieważ zgromadzony w

sprawie materiał dowodowy dawał wystarczającą podstawę do wydania

rozstrzygnięcia, zatem zbędnym było kontynuowanie dalszego postępowania

dowodowego, które to jedynie przyczyniłoby się do powstania nieuzasadnionej

zwłoki.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego złożyła

odwołująca, zaskarżając wyrok ten w całości i zarzucając naruszenie: 1) art. 12,

art. 13 ust. 1, art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U z 2023 r. poz. 1251, dalej

jako ustawa o emeryturach i rentach z FUS), polegające na przyjęciu, że u

odwołującej się nie występuje niezdolność do pracy, podczas gdy stwierdzono u

niej szereg schorzeń obniżających sprawność jej organizmu, a suma schorzeń, na

które cierpi odwołująca się wskazuje na utratę zdolności do pracy; 2) art. 290 § 1

k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. w zw. z art. 381 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. przez

wydanie orzeczenia z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, na

I USK 26/25

6

podstawie dowolnie wybranych opinii biegłych sądowych oraz na skutek ich

bezkrytycznej oceny, a to wskutek nieprzeprowadzenia dowodu z opinii

uzupełniających jak i z opinii Instytutu Medycyny Pracy, która to byłaby opinią

kompleksową celem stwierdzenia, czy suma wszystkich schorzeń stwierdzonych u

odwołującej się wskazuje na utratę przez nią zdolności do pracy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego oraz

uchylenie w całości poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie

sprawy temu Sądowi i do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania za wszystkie instancje. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania uzasadniła tym, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona

ponieważ zaskarżony wyrok oczywiście narusza prawo a uchybienia Sądu

Apelacyjnego są tej wagi, że mogłyby stanowić samodzielne postawy kasacyjne,

natomiast tu występując łącznie przekonują, że tak rażąco wadliwy i sprzeczny z

prawem materialnym i procesowym wyrok nie może się ostać. Skarżąca podniosła,

że była uprawniona do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do 31 lipca

2021 r. Powoływani biegli sądowi z zakresu medycyny pracy, onkologii,

reumatologii, neurologii i ortopedii w wydanych w sprawie opiniach nie stwierdzali

niezdolności do pracy, co należy uznać za poprawę stanu zdrowia odwołującej się.

Są to stwierdzenia budzące zasadnicze wątpliwości, skoro obecna ocena stanu

zdrowia odwołującej się powinna uwzględniać nie tylko fakt pomyślnie

zakończonego leczenia onkologicznego, ale również pogarszanie się jej stanu

zdrowia z uwagi na inwazyjne leczenie hormonalne, jak i szereg chorób

współistniejących. Każdy z biegłych powołanych w sprawie wydał swoją opinię

oddzielnie - w zakresie przypisanej specjalizacji. W każdej z tych opinii biegli

stwierdzili istnienie u odwołującej się szeregu schorzeń, twierdząc, że mogą one

być leczone w ramach czasowej niezdolności do pracy. Oceniając poszczególne

schorzenia zdiagnozowane u odwołującej się, biegli nie stwierdzili jej niezdolności

do pracy. Jednakże biegli wydając opinie w sprawie koncentrowali się, jedynie na

swoich specjalizacjach, nie oceniając zdolności do pracy odwołującej się w sposób

kompleksowy z uwzględnieniem integralność organizmu ludzkiego. W ocenie

odwołującej się opinia sporządzona przez zespół lekarzy Instytutu Medycyny Pracy

pozwoliłaby ocenić jej stan zdrowia w kontekście wszystkich zdiagnozowanych i

I USK 26/25

7

leczonych chorób. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 286 k.p.c. Sąd może

żądać ustnego lub pisemnego uzupełnienia opinii lub jej wyjaśnienia, a także

dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Natomiast w art. 290 § 1

k.p.c. przewidziana została możliwość wydania opinii przez odpowiedni instytut

naukowy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Jak wynika z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarga jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie

zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa

powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej

analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem

albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Oczywiste naruszenie prawa

jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy jest ono z góry widoczne dla każdego

prawnika, bez potrzeby głębszej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie

może ulegać żadnej wątpliwości, gdy podniesione zarzuty naruszenia wskazanych

przepisów są zasadne prima facie, bez dokonywania głębszej analizy tekstu tych

przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia, gdy orzeczenie jest niewątpliwie

sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia tych

wymogów. Po pierwsze, skarżąca nie wskazała przepisu prawa, który jej zdaniem

został naruszony przez Sąd Apelacyjny w sposób kwalifikowany. Uwzględniając

treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, można

się domyślać, że skarżącej chodziło przede wszystkim o powiązanie twierdzenia o

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej z zarzutem naruszenia art. 286 oraz

I USK 26/25

8

art. 290 § 1 k.p.c. Należy wyjaśnić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego

ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym dopuszczenie dowodu z opinii

instytutu naukowego lub naukowo-badawczego jest celowe tylko wówczas, gdy nie

da się usunąć w inny sposób sprzeczności w dostępnych opiniach (zob. np.

postanowienia Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 2002 r., II UKN 349/01, LEX nr

1170933; z 26 lipca 2011 r., I UK 104/11, LEX nr 1646877; z 6 czerwca 2012 r.,

I UK 113/12, LEX nr 1675224). Artykuł 290 § 1 k.p.c. pozostawia sądowi

przeprowadzającemu postępowanie dowodowe ocenę, czy w sprawie zachodzi

potrzeba zasięgnięcia opinii takiego instytutu, a zatem sąd nie ma obowiązku

dopuszczenia dowodu z opinii instytutu, czy też z opinii kolejnych biegłych w

każdym wypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony, ale ma

obowiązek dopuszczenia takiego dowodu wówczas, gdy zachodzi tego potrzeba, w

szczególności, gdy w sprawie zostały wydane sprzeczne opinie biegłych (por.

wyrok Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2012 r., I UK 200/11, LEX nr 1162648 oraz

powołane tam orzecznictwo).

Dodatkowo wymaga wyjaśnienia, że specyfika dowodu z opinii biegłego

polega między innymi na tym, że jeżeli taki dowód już został przez sąd

dopuszczony, to stosownie do treści art. 286 k.p.c., opinii dodatkowego biegłego

można żądać jedynie „w razie potrzeby”. Nie można przyjąć, iż sąd zobowiązany

jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym przypadku, gdy złożona opinia

jest niekorzystna dla strony (wyroki Sądu Najwyższego: z 15 lutego 1974 r., II CR

817/73, LEX nr 7404; z 18 lutego 1974 r., II CR 5/74, LEX nr 7407; z 15 listopada

2001 r., II UKN 604/00, PPiPS 2003 Nr 9, poz. 67). Potrzeba powołania innego

biegłego powinna zatem wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego

niezadowolenia strony z dotychczasowej złożonej opinii (wyrok Sądu Najwyższego

z 5 listopada 1974 r., I CR 562/74, LEX nr 7607). Przy czym potrzebą taką nie

może być przeświadczenie strony, że dalsze opinie pozwolą na udowodnienie

korzystnej dla strony tezy (wyroki Sądu Najwyższego: z 27 czerwca 2001 r., II UKN

446/00, OSNP 2003 Nr 7, poz. 182; z 29 listopada 2016 r., II PK 242/15, LEX nr

2202494).

Sąd Okręgowy dopuścił dowody z opinii biegłych lekarzy specjalistów

onkologa, ortopedy, neurologów, reumatologa i lekarza medycyny pracy, którzy

I USK 26/25

9

zgodnie orzekli o braku niezdolności do pracy odwołującej się. Sąd Apelacyjny

ocenił, że przeprowadzone w sprawie opinie biegłych były wyczerpujące,

dostarczyły niezbędnych wiadomości specjalnych z odpowiednich gałęzi medycyny.

W konsekwencji Sąd Apelacyjny przyjął, że okoliczności dotyczące zdolności do

pracy odwołującej się zostały należycie wyjaśnione i uznał, odnosząc się do

podniesionego przez w apelacji zarzutu odnoszącego się do niedopuszczenia

dowodu z opinii instytutu naukowego z zakresu medycyny pracy, że zgromadzony

w sprawie materiał dowodowy dawał wystarczającą podstawę do wydania

rozstrzygnięcia, zatem zbędnym było kontynuowanie dalszego postępowania

dowodowego, które przyczyniłoby się do powstania nieuzasadnionej zwłoki.

Skarżąca ograniczyła się do stwierdzeń, że „biegli wydając opinie w sprawie

koncentrowali się, jedynie na swoich specjalizacjach, nie oceniając zdolności do

pracy odwołującej się w sposób kompleksowy z uwzględnieniem integralność

organizmu ludzkiego”. Nie jest to wystarczające dla podzielenia poglądu, że

niedopuszczenie dowodu z opinii instytutu medycyny pracy, pomimo

przeprowadzenia dowodów z opinii wielu biegłych różnych i adekwatnych do

schorzeń odwołującej się specjalności, w tym opinii biegłego lekarza medycyny

pracy, stanowiło oczywiste naruszenie przepisów postępowania (por. również

postanowienie Sądu Najwyższego z 12 marca 2019 r., III UK 200/18, LEX nr

2634130 oraz orzecznictwo tam powołane).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[a.ł]