Umowa o pracę na 7000 zł za 1/4 etatu. SN odmówił przyjęcia skargi ubezpieczonej

Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyniku rozpoznania apelacji wniesionej

przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Częstochowie od wyroku Sądu

Okręgowego w Częstochowie z dnia 30 września 2022 r., wyrokiem z dnia

16 listopada 2023 r. w pkt 1. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie

ubezpieczonej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

I USK 336/24

2

Częstochowie z 30 czerwca 2021 roku stwierdzającej, że w okresie od 1 grudnia

2017 roku do 25 lipca 2019 roku miesięczną podstawę wymiaru składek na

obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i

wypadkowe Z.W., jako pracownicy M. sp. z o.o. w C., stanowi kwota odpowiadająca

wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalona proporcjonalnie do

zajmowanego etatu oraz ustalającej dla Z.W. kwotowe podstawy wymiaru składek

na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za styczeń i

luty 2018 roku; w pkt 2. zasądził koszty postępowania.

Z.W. wniosła skargę kasacyjną od od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Katowicach z dnia 16 listopada 2023 r., zaskarżając ten wyrok w całości i

zarzucając:

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć

istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez całkowicie dowolną, sprzeczną z zasadami

logiki i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego w toku postępowania

przed Sądem pierwszej instancji materiału dowodowego, w tym przede wszystkim

w zakresie pobudek, jakimi kierowały się strony przy zawarciu umowy o pracę, co

doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie warunków zawartej

umowy o pracę łączącej Z.W. ze Spółką M. Sp. z o.o. i błędne przyjęcie, iż

przyznane ubezpieczonej wynagrodzenie w ramach tejże umowy było

wynagrodzeniem zawyżonym, podczas gdy ubezpieczona jest osobą posiadającą

wyższe wykształcenie prawnicze, z faktyczną praktyką zawodową odbywaną tak w

toku, jak i po ukończeniu studiów magisterskich i wykonywała swoje obowiązki

wynikające z treści umowy o pracę w rzeczywistym zakresie, sumiennie i z

korzyścią dla pracodawcy,

2) naruszenie zasady wszechstronnego rozważenia materiału

dowodowego i niedokonanie oceny dowodu ze świadków a także dokumentów

załączonych przez ubezpieczoną do odwołania, w tym korespondencji e-mailowej,

stanowiącej załączniki do odwołania ubezpieczonej, w tym w szczególności

całkowite niewypowiedzenie się przez Sąd co do oceny ich wiarygodności oraz

niewzięcie ich pod uwagę przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy,

I USK 336/24

3

3) art. 3271 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w

uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia podstaw faktycznych oraz prawnych

wydanego rozstrzygnięcia jak też niewskazanie przyczyn, dla których niektórym

dowodom zebranym w sprawie odmówiono wiarygodności, co uniemożliwia

kontrolę kasacyjną orzeczenia,

- naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 18 ust. 1 i 2 i art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o

systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i

ustalenie nieprawidłowej podstawy wymiaru składek skarżącej w oparciu o

arbitralne, niepoparte zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym założenia

Sądu drugiej instancji, w sytuacji gdy skarżąca świadczyła pracę w wymiarze i na

stanowisku bezspornie uzasadniającym wysokość otrzymywanego w M. Sp. z o.o.

wynagrodzenia brutto,

2) art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez

jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten uprawnia Zakład

Ubezpieczeń Społecznych do badania zarówno tytułu zawarcia umowy o pracę, jak

i ważności jej poszczególnych postanowień, podczas gdy powołany przepis nie

wyposażył inspektorów kontroli Zakładu w uprawnienie do ingerencji w treść

zawartej umowy o pracę, a jedynie do weryfikacji prawidłowości i rzetelności

dokonanych obliczeń, i dokonanych w oparciu o nie wpłat składek.

3) art. 13 k.p., art. 78 k.p. i art. 3531 k.c. stosowanym z mocy art. 300 k.p.

poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie w sposób niezgodny z

obowiązującymi przepisami, że brak było podstaw do swobodnego ukształtowania

warunków umowy o pracę pomiędzy ubezpieczoną a M. Sp. z o.o., oraz że

wysokość wynagrodzenia odwołującej ustalona w umowie o pracę nie odpowiadała

rodzajowi, ilości i jakości pracy wykonywanej przez ubezpieczoną, posiadanym

kwalifikacjom,

4) art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie i wydanie orzeczenia

niezgodnego z zasadami współżycia społecznego,

5) art. 83 § 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie przy wydawaniu

zaskarżonego wyroku, w sytuacji gdy postanowienie umowy o pracę zawartej

pomiędzy ubezpieczoną a płatnikiem składek nie może jednocześnie zmierzać do

I USK 336/24

4

obejścia prawa, czy też naruszać zasady współżycia społecznego - co uzasadniać

ma zakwestionowanie jej wysokości przez organ rentowy - jak i być pozorne

6) art. 2, 7, 10, 22 i 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez

wydanie orzeczenia godzącego w zasady wywodzące się ze wskazanych

przepisów, w tym zasadę sprawiedliwości społecznej, ograniczając przy wydaniu

orzeczenia zasadę wolności gospodarczej.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca

podniosła, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jako że:

- na skutek całkowicie dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów,

Sąd Odwoławczy zmienił orzeczenie Sądu pierwszej instancji, godząc w interesy i

słusznie chronione prawa Z.W., naruszając przy tym zasadę sprawiedliwości

społecznej, albowiem skarżąca została pozbawiona przysługujących jej środków

pomimo niepowołania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w apelacji żadnych

istotnych argumentów, czy nowych faktów, bądź dowodów mogących świadczyć o

istnieniu podstawy do przyjęcia jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne skarżącej - kwoty odpowiadającej wysokości minimalnego

wynagrodzenia za pracę, a Sąd Apelacyjny w Katowicach na posiedzeniu

niejawnym zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił odwołanie ubezpieczonej,

obciążając ją jednocześnie kosztami postępowania, - w sprawie doszło do

niewłaściwego zastosowania art. 18 ust. 1 i 2 i art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 20 ust.

1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w konsekwencji czego oddalono

odwołanie ubezpieczonej,

- Sąd Apelacyjny nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia

podstaw faktycznych oraz prawnych wydanego rozstrzygnięcia, oraz przyczyn, dla

których niektórym dowodom zebranym w sprawie odmówił wiarygodności, co

uniemożliwia kontrolę kasacyjną orzeczenia, albowiem pomimo wskazania w treści

orzeczenia przez Sąd Odwoławczy, że w całości podziela ustalenia faktyczne Sądu

pierwszej instancji, brak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przyczyn

wydania orzeczenia o oddaleniu odwołania w kontekście stanu faktycznego

potwierdzającego w pełni zasadność uzyskania wynagrodzenia w wysokości

wynikającej z umowy o pracę Ubezpieczonej, oraz przyczyn przyjętej oceny

zgromadzonych dowodów.

I USK 336/24

5

W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o: - odrzucenie skargi

kasacyjnej, zgodnie z art. 3986 § 2 i 3 k.p.c.; - nieprzyjęcie skargi do rozpoznania,

bądź w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania o oddalenie skargi

kasacyjnej jako nieposiadającej uzasadnionych podstaw. We wszystkich tych

przypadkach organ wniósł o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu rentowego

kosztów postępowania kasacyjnego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w wysokości według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne

skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej

jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a

jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania

skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym)

środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej

charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości

stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń

faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Wypada także przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem

judykatury skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą

skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

I USK 336/24

6

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,

OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01,

OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy

orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej

wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia

1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963 nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora

skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go

zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście

uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r.,

II PK 304/09, LEX nr 602695).

We wniosku o przyjęcie skarżąca wskazuje na oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej (polegającą na „całkowicie dowolnej ocenie zgromadzonych w sprawie

dowodów”, jak również „nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia

podstaw faktycznych oraz prawnych wydanego rozstrzygnięcia, oraz przyczyn, dla

których niektórym dowodom zebranym w sprawie odmówił wiarygodności”), bez

wskazania, które przepisy zostały w „oczywisty sposób naruszone”. Nie sposób

sformułować w sposób prawidłowy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej bez

odwołania się choćby do jednego przepisu prawa materialnego lub procesowego.

Każda z przesłanek skargi, to jest oczywista zasadność skargi, występowanie

istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzeba wykładni jako okoliczności

uzasadniające rozpoznanie skargi muszą dotyczyć treści przepisów, które były

(powinny być) zastosowane w sprawie. Konieczne wymaganie konstrukcyjne skargi

jest spełnione tylko wówczas, gdy jej autor wskaże, jakiego przepisu (przepisów)

prawa dotyczy to twierdzenie, a także w czym upatruje nadanie zarzucanemu

naruszeniu znamienia oczywistej zasadności. Przymiot oczywistej zasadności

świadczy o kwalifikowanej formie naruszenia prawa, naruszeniu widocznym na

I USK 336/24

7

pierwszy rzut oka. Oczywista zasadność skargi ma miejsce, gdy bez pogłębionej

analizy można stwierdzić, że doszło do ewidentnego błędu w rozumieniu lub

zastosowaniu (niezastosowaniu) normy prawnej (zob. postanowienie SN z dnia

15 marca 2005 r., II UK 205/04, niepubl.; postanowienie SN z dnia 10 maja 2005 r.,

I PK 294/04, niepubl.; postanowienie SN z dnia 10 stycznia 2014 r., III UK 61/13,

LEX nr 1648614).

Niezależnie od powyższego, argumentacja mająca uzasadniać oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej, ogranicza się natomiast do przedstawienia stanu

faktycznego sprawy wynikającego z dokonanej przez skarżącego własnej oceny

zebranego w tej sprawie materiału dowodowego. Z całą pewnością brakuje jej

zatem waloru ogólności i uniwersalności, a co szczególnie znamienne, w istocie

stanowi ona próbę podważenia przeprowadzonej przez Sąd drugiej instancji oceny

materiału dowodowego oraz dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych, z

których Sąd ten wyprowadził wniosek, że wynagrodzenie za pracę dla Z.W. w

umowie o pracę od dnia 1 grudnia 2017 roku w kwocie 7.000 zł brutto za 1/4 etatu

nie było usprawiedliwione w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Wcześniej

bowiem ubezpieczona była już zatrudniona w M. sp. z o.o. w C. na umowie o prace

w okresie od 14 października 2016 roku do 13 stycznia 2017 roku na stanowisku

prawnika, w wymiarze 1/2 etatu, za wynagrodzeniem odpowiadającym

minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, obliczonemu proporcjonalnie do wymiaru

czasu pracy a w okresie od 1 do 29 listopada 2017 roku odwołująca wykonywała

prace zlecone na rzecz M. sp. z o.o. w C., polegające na obsłudze prawnej za

wynagrodzeniem w kwocie 400,00 zł.

Sąd Najwyższy podkreśla w związku z tym, że powoływanie się na błąd w

przeprowadzonej ocenie dowodów i dokonanych na tej podstawie ustaleniach

faktycznych nie może być podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c.),

ponieważ ustalenia te są wynikiem swobodnej oceny dowodów dokonywanej przez

sąd meriti. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., jest natomiast związany

ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, co

oznacza, że w przypadku poddania skargi kasacyjnej merytorycznej ocenie i tak

musiałby uwzględnić owe ustalenia faktyczne przy rozpatrywaniu powołanych w

I USK 336/24

8

skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, którego przepisy stanowiły

podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku.

Sąd Najwyższy zauważa również, że nie ma podstaw do postulowanego

przez organ rentowy w odpowiedzi na skargę kasacyjną odrzucenia skargi ze

względu na przesłankę wskazaną w art. 3982 § 1 k.p.c., jako że Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2024 r. na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. ustalił

wartość przedmiotu zaskarżenia określoną w skardze kasacyjnej na kwotę

30.720 zł.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono

stosownie do art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.

M.G.

[SOP]