Spółka z konsorcjum i ZUS o podstawę składek. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Sąd Apelacyjny w Katowicach na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w Rybniku od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia

18 października 2021 r., wyrokiem z dnia 15 maja 2024 r.; w pkt 1. zmienił

zaskarżony wyrok w punkcie 1 i oddalił odwołania; w pkt 2. zmienił zaskarżony

wyrok w punkcie 2 i zasądza od A. spółki z o.o. w J. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń

I USK 362/24

2

Społecznych Oddział w Rybniku kwotę 3600 zł z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od

dnia ogłoszenia orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty, tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego; w pkt 3. zasądził od A. spółki z o.o. w J. na

rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rybniku kwotę 3600 zł z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za

czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia

zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

apelacyjnym.

A. spółka z o.o. w J. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 18 października 2021 r., zaskarżając ten wyrok w całości i

zarzucając:

naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych, art. 2 pkt. 11 i 12, art. 7 pkt 27, art. 23 ust. 2 i 3, art. 24, art. 141,

art. 144 Prawo zamówień publicznych, art. 95 i art. 96 k.c., a nadto naruszenie

przepisów postępowania, to jest art. 233 § 1 k.p.c., art. 224 k.p.c. oraz art. 227 k.p.c.

Skarżąca wniosła o przyjęcie do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej z

uwagi na fakt, że dotyczy ona istotnego problemu (zagadnienia) prawnego, jakim

jest wzajemna zależność przepisów ustawy prawo zamówień publicznych oraz

ustawy systemowej.

W ocenie skarżącej (co w szerokim stopniu wynika z niniejszej skargi)

całkowicie nieuprawnione jest pomijanie przy wyrokowaniu w oparciu o art. 8

ust. 2a ustawy systemowej przepisów prawa zamówień publicznych (co czynił Sąd

Apelacyjny w niniejszej sprawie), które definiują charakter konsorcjum, jako relacji

podmiotów, które występując względem zamawiającego równorzędnie - tj. żadne z

podmiotów biorących udział w konsorcjum nie występuje w roli podwykonawcy,

któregokolwiek z innych podmiotów również stanowiących cześć konsorcjum.

Podmioty takie ponoszą względem zamawiającego solidarną i równorzędną

odpowiedzialność i wspólnie realizują, bezpośrednio na jego rzecz, zlecone

zadanie.

Tymczasem w skarżonym wyroku Sąd Apelacyjny w Katowicach uznał, że

pomimo, iż skarżąca wchodziła w skład konsorcjum trzech spółek (m.in. z

I USK 362/24

3

zaineresowanym B. sp. z o.o.) i wspólnie realizowała na rzecz zamawiającego

zlecone zadania, to jednocześnie - na gruncie ustawy systemowej - skarżącą łączył

z pozostałymi konsorcjantami stosunek podwykonawczy (gdyż w ocenie Sądu

Apelacyjnego w Katowicach, pracownicy/zleceniobiorcy B. sp. z o.o. wykonywali

czynności na rzecz skarżącej). Takie zapatrywanie prowadzi do niezrozumiałego i

groźnego dualizmu w rozpatrywaniu stanu faktycznego, gdzie na gruncie przepisów

jednej ustawy podmioty nie są w stosunku podwykonawczym, a na gruncie innej

ustawy już w takim stosunku pozostają. Nawet jeżeli takie zapatrywanie oceniać z

punktu widzenia celowościowej wykładni przepisów prawa ustawy systemowej, to

wydaje się, że taka wykładnia jest zbyt daleko idąca, gdyż stoi wprost w

sprzeczności z wykładnią (w tym wypadku literalną) przepisów ustawy Prawo

zamówień publicznych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzeczenie o kosztach postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna Spółki nie może być przyjęta do rozpoznania, co też

zresztą dostrzegł Sąd Najwyższy w analogicznych sprawach (zob. postanowienie z

dnia 19 marca 2025 r., I USK 143/24, postanowienie z dnia 23 lipca 2025 r. I USK

79/25).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że istotnym zagadnieniem

prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe,

nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić

się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego

dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne

zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze

wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje

oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen

I USK 362/24

4

prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.

Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.

(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr

1102817).

Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w

oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z

dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca

2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), a jednocześnie być przedstawione w sposób

ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie

uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i

rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z

15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179) i

pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane

zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy

(postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr

864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr 560504), a w końcu, dotyczyć

zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości.

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony

przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w

odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Wątpliwości te i

rozbieżności należy przytoczyć, przedstawiając ich doktrynalne lub orzecznicze

źródła (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK

104/08; czy z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 424365 i 1652383).

Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009

nr 3-4, poz. 43). Powołanie się na omawianą przesłankę wymaga również

wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie

I USK 362/24

5

zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje

potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają

wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji

świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do

zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa.

Sformułowane przez skarżącą problemy prawne, przedstawiane jako

zagadnienia prawne i uzasadniające twierdzenie o potrzebie wykładni przepisów

budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie, nie mają przymiotu

istotnych zagadnień prawnych i nie budzą poważnych wątpliwości w zakresie

wykładni wskazanych przepisów prawnych. Należy podkreślić, że poza wyrażeniem

swoich oczekiwań względem wykładni przepisów ustawy prawo zamówień

publicznych i ustawy systemowej, strona skarżąca nie przedstawiła jakiejkolwiek

argumentacji prawnej, która mogłaby wykazać, że w niniejszej sprawie powoływany

zbieg przepisów obu ustaw rzeczywiście wzbudza poważne wątpliwości

interpretacyjne, czy też ich wzajemna wykładnia jest niejasna. Podobnie nie

wykazano w żaden sposób, aby w kontekście tych przepisów istniały rozbieżności

w orzecznictwie sądów powszechnych, czy też Sądu Najwyższego. Nie jest w tym

zakresie odesłanie do uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej, bowiem ta część

skargi kasacyjnej spełnia odmienną rolę od uzasadnienia wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania. Jednak, nawet analiza wyroków wskazanych w

uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej nie wskazuje na rozbieżność w

orzecznictwie sądów. Przypomnieć bowiem należy, że rozbieżność w orzecznictwie

występuje wtedy, gdy w podobnych stanach faktycznych różne sądy dokonują

odmiennej wykładni przepisów prawa i wydają odmienne rozstrzygnięcia. Sytuacja,

w której sąd w zaskarżonym wyroku orzeka odmiennie od utrwalonej linii

orzeczniczej innych sądów w podobnych sprawach może świadczyć o oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej, a nie o rozbieżności w orzecznictwie. Strona

skarżąca zaś nie wskazała na rozbieżne rozstrzygnięcia różnych sądów w

podobnych sprawach.

Sumując powyższe, Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 3989 § 2 k.p.c.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 39821 w związku z

art. 98 § 1 k.p.c.

I USK 362/24

6

M.G.

[a.ł]