Wojskowy organ rentowy zapłaci 240 zł kosztów po odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 29 stycznia 2025 r.,

III AUa 2162/22 zmienił zaskarżony apelacją S. L. (odwołującego się) wyrok Sądu

Okręgowego w Warszawie z 13 maja 2022 r., XIV U 1273/20 i poprzedzającą go

decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie (wojskowy organ

rentowy) z 28 lipca 2020 r., nr [...] w ten sposób, że podjął wypłatę S. L. (odwołujący

się) emerytury wojskowej od 1 lipca 2020 r.

I USK 576/26

2

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Odwołujący się

(ur. 11 listopada 1952 r.) nabył prawo do emerytury wojskowej decyzją z 14 marca

1990 r., z 64% wysługą emerytalną, która po wejściu w życie ustawy z 10 grudnia

1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z

2020 r., poz. 586 ze zm., dalej: ustawa zaopatrzeniowa) została ustalona na

poziomie 60,80% podstawy wymiaru świadczenia. Odwołujący się występował

kilkakrotnie o zwiększenie wysługi. Organ emerytalny wydał w następstwie tych

wniosków prawomocne decyzje o jej zwiększeniu, ostatnią z 15 stycznia 2003 r., na

mocy której wysługa ustalona została na poziomie 74,99%.

Decyzją z 17 marca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie

(organ rentowy), po rozpoznaniu wniosku odwołującego się z 23 lutego 2015 r.,

przyznał mu emeryturę od 1 lutego 2015 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono

wniosek. ZUS wskazał, że zawiesza wypłatę świadczenia z uwagi na zbieg prawa

do więcej niż jednego świadczenia, gdyż może być wypłacone tylko jedno - wyższe

lub wybrane przez odwołującego się. Decyzją z 22 marca 2020 r. organ rentowy,

wykonując wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 23 stycznia 2020 r., podjął wypłatę

emerytury od 8 lutego 2015 r. tj. od daty osiągnięcia podwyższonego wieku

emerytalnego. Pismem z 6 kwietnia 2020 r. organ rentowy poinformował wojskowy

organ rentowy o podjęciu wypłaty emerytury cywilnej według zreformowanych

zasad, w wykonaniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Jednocześnie

poinformował, że wraz ze świadczeniem zostały wypłacone: jednorazowe

świadczenie pieniężne za 2019 r. oraz dodatkowe roczne świadczenie pieniężne za

2020 r. W związku z ww. pismem Wojskowe Biuro Emerytalne zwróciło się do

odwołującego się o wypowiedzenie się, w terminie 14 dni od dnia otrzymania

pisma, które świadczenie emerytalne wybiera. W dniu 2 czerwca 2020 r.

odwołujący się poinformował organ emerytalny, że nie wybiera żadnego

świadczenia, ponieważ posiada prawo do emerytury pracowniczej z FUS oraz

emerytury wojskowej.

Zaskarżoną decyzją z 28 lipca 2020 r. wojskowy organ rentowy wstrzymał

odwołującemu się wypłatę emerytury wojskowej od 1 lipca 2020 r. Sąd Okręgowy w

Warszawie oddalił odwołanie.

I USK 576/26

3

Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy, przytaczając w uzasadnieniu

własnego orzeczenia wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2019 r., I UK 426/17 i

zawarte w nim rozważania prawne, które ocenił, jako nieaktualne, nie zwrócił w

ogóle uwagi na okoliczność, że wyrok ten zapadł w sprawie odwołującego się w

niniejszym postępowaniu. Sąd Najwyższy uznał za właściwy taki kierunek wykładni

art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, z którego wynika, że użyte w ust. 2 tego

artykułu sformułowanie „emerytura (...) obliczona według zasad określonych

w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy zawodowych” oznacza odwołanie się do zasad obliczenia

emerytury wojskowej określonych w tych przepisach, a więc z uwzględnieniem

wyłącznie służby wojskowej, co z kolei uzasadnia prawo do pobierania dwóch

emerytur „wypracowanych” niezależnie od siebie. Zatem o wyjątku od zasady

pobierania jednego świadczenia nie decyduje data przyjęcia do służby, ale brak

możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu „cywilnego” stażu

emerytalnego. Przy czym ten „brak możliwości” nie występuje wtedy, gdy emeryt

wojskowy nie decyduje się na złożenie wniosku o doliczenie po zwolnieniu ze

służby wojskowej okresów składkowych i nieskładkowych, choć mogą one

zwiększyć podstawę wymiaru emerytury do 75%. Wspólnym mianownikiem

uzasadniającym prawo do dwóch świadczeń są uwarunkowania wynikające z

przepisów prawa niepozwalające na wykorzystanie stażu „cywilnego” w emeryturze

wojskowej, a nie wybór emeryta wojskowego. W rezultacie uzasadniony okazał się

zarzut naruszenia art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 15a ustawy o

zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy. Dodać też trzeba, że nie może być mowy o

nierównym traktowaniu ubezpieczonych pobierających emeryturę wojskową

względem pozostałych ubezpieczonych. Taki zaś wniosek wadliwie wysnuwa

skarżący w związku z ograniczeniem wysokości pobieranych składek, zgodnie z

art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do

trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego

w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy, określonego w ustawie

budżetowej, odpowiadające spłaszczeniu wysokości podstawy wymiaru emerytury

(art. 15 ust. 5 ustawy emerytalnej) do 250% przeciętnego wynagrodzenia w

stosunku rocznym. Skarżący zapomina o tym, że i jemu przysługiwało takie

I USK 576/26

4

ograniczenie wysokości pobieranych składek. Przede wszystkim zaś nie ma

żadnych podstaw do porównywania emerytów wojskowych do emerytów

pobierających świadczenie z powszechnego sytemu, choćby dlatego, że ta

pierwsza grupa jest znacznie bardziej uprzywilejowana względem drugiej przez

preferencyjne warunki nabywania i obliczania wysokości świadczenia. Jak się

wydaje, skarżący nie miał możliwości włączenia okresów „cywilnego” stażu

emerytalnego do algorytmu obliczenia wysokości emerytury wojskowej, jednakże ta

okoliczność wymaga kategorycznych ustaleń faktycznych, po umożliwieniu stronie

przeciwnej wykorzystania instrumentów procesowych związanych z ustalaniem

faktów, które okazały się istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (co nie jest możliwe

przed Sądem Najwyższym). Orzekając ponownie w tej sprawie, Sąd Apelacyjny w

Łodzi wyrokiem z 23 stycznia 2020 r., III AUa 333/19: zmienił zaskarżony wyrok

Sądu Okręgowego w Płocku oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2015 r., znak [...] w ten sposób, że

przyznał odwołującemu się prawo do wypłaty świadczenia.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, w opisanym wyżej stanie rzeczy, prawo

odwołującego się do wypłaty dwóch świadczeń emerytalnych (z zaopatrzenia

emerytalnego żołnierzy zawodowych (którego wypłata była przedmiotem sporu w

sprawie niniejszej) oraz z powszechnego systemu emerytalnego) wynika z

prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 23 stycznia 2020 r.,

III AUa 333/19.

Prawomocnym wyrokiem z 23 stycznia 2020 r., III AUa 333/19, Sąd

Apelacyjny w Łodzi przyznał S. L. prawo do wypłaty świadczenia emerytalnego z

powszechnego systemu emerytalnego w sytuacji jednoczesnego pobierania przez

niego świadczenia emerytalnego z zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy

zawodowych. Związanie sądów tym wyrokiem w sprawie niniejszej w rozumieniu

jego prawomocności materialnej oznacza niemożność ignorowania stosunku

prawnego nim ukształtowanego, gdyż w innym przypadku, przy wąskim rozumieniu

dyspozycji art. 365 § 1 k.p.c., powyższe orzeczenie byłoby w praktyce zniweczone

w zakresie zawartego w nim rozstrzygnięcia. Niezależnie od tego Sąd Apelacyjny

stwierdził, że istotą sporu w sprawie niniejszej była ocena zasadności zastosowania

przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego art. 7 ustawy zaopatrzeniowej w

I USK 576/26

5

sytuacji braku wyraźnego wyboru przez odwołującego się świadczenia niższego.

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego zwrócił się do odwołującego się o

wypowiedzenie się, które świadczenie emerytalne wybiera do wypłaty. W

odpowiedzi na to pismo odwołujący się oświadczył, że jest uprawniony do

pobierania dwóch emerytur „wypracowanych” niezależnie od siebie. Jak przyjął Sąd

Najwyższy w wyroku z 12 października 2023 r., III USKP 20/23 (OSNP 2024 nr 5,

poz. 54) wstrzymanie wypłaty emerytury wojskowej — wyższej - byłoby możliwe,

gdyby odwołujący się złożył oświadczenie o wyborze niższego świadczenia z

systemu powszechnego. Wybór świadczenia nie może następować przez samo

złożenie wniosku o przyznanie emerytury w danym systemie. Wybór ten następuje

dopiero przez złożenie oświadczenia woli, w którym ubezpieczony stanowczo

wskazuje świadczenie, którego realizacji oczekuje (wyrok sądu Najwyższego z dnia

20 lutego 2018 r., II UK 706/16, LEX nr 2490064). Wszczęcia postępowania w

przedmiocie prawa do wypłaty emerytury z systemu powszechnego, jak również

uzyskania prawomocnego wyroku nakazującego organowi rentowemu wypłatę

świadczenia w zbiegu, także nie można traktować jako aktu wyboru świadczenia z

systemu powszechnego, którego wysokość jest niższa od emerytury wojskowej.

W rozpoznawanej sprawie wydanie decyzji przez Dyrektora Wojskowego

Biura Emerytalnego było poprzedzone wezwaniem uprawnionego do dokonania

wyboru świadczenia zgodnie z art. 7 ustawy zaopatrzeniowej. Odwołujący się

konsekwentnie uznawał jednak, że należą mu się obie emerytury. Nie złożył

wyraźnego oświadczenia o wyborze emerytury z systemu powszechnego. Nie

można takiego wniosku wywieść z twierdzeń uprawnionego o przysługujących mu

obu świadczeniach emerytalnych. W opisanej sytuacji zastosowanie normy

wyrażonej w art. 7 ustawy zaopatrzeniowej nie mogło prowadzić do wydania decyzji

wstrzymującej wypłatę emerytury wojskowej. Brak było bowiem wyraźnego

oświadczenia woli odwołującego się o wyborze niższego (jak dowiódł apelujący

złożonymi dokumentami) świadczenia emerytalnego z systemu powszechnego.

W takim przypadku norma art. 7 ustawy zaopatrzeniowej determinuje co do zasady

wypłatę świadczenia wyższego, a jest nim świadczenie emerytalne z systemu

zaopatrzeniowego.

I USK 576/26

6

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie złożył

wojskowy organ rentowy, zaskarżając wyrok ten w całości. Skarga kasacyjna

została oparta na zarzutach: naruszenia przepisów prawa materialnego, a

mianowicie: art. 7 ustawy z ustawą zaopatrzeniowej art. 95 ust. 2 ustawy o

emeryturach i rentach z FUS; naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie:

art. 365 § 1 k.p.c. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie

apelacji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów

postępowania kasacyjnego, kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został uzasadniony

występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz wykładnią

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, a mianowicie:

1) czy ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej

przed dniem 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową, wynoszącą (łącznie

wraz z doliczeniem części stażu pracy poza wojskiem i z doliczonym dodatkiem

inwalidzkim - 15%) 75% podstawy wymiaru emerytury w razie doliczenia części

okresów składkowych na fundusz Ubezpieczeń Społecznych zarówno

poprzedzających czynną służbę wojskową, jak i przypadających po zakończeniu

służby wojskowej, może być wypłacana emerytura wojskowa i jednocześnie

emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przysługująca z tytułu okresów

składkowych niezaliczonych do emerytury wojskowej (art. 7 ustawy emerytalnej w

związku z art. 95 ust. 1 i 2 powszechnej ustawy o emeryturach i rentach z FUS)?

2) czy wyrok w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

wydany z zastosowaniem art. 95 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w

ocenie skutków zbiegu prawa do dwóch świadczeń, wiąże mocą art. 365 k.p.c. inny

organ emerytalny w zakresie ustalenia przez ten organ skutków zbiegu prawa do

emerytury wojskowej z emeryturą powszechną, dokonywany w dacie późniejszej i

wyklucza w przypadku postępowania przed wojskowym organem emerytalnym

zastosowanie art. 7 ustawy emerytalnej?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołujący się wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie jej oddalenie oraz

I USK 576/26

7

zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki

minimalnej za postępowanie kasacyjne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wojskowego organu rentowego odwołującego się nie

kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości prawne

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3), lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem zwykłej trzeciej instancji, zaś

skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje wyłącznie z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Dlatego w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród

istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia

wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Spełnienie tego

wymogu powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności i argumenty prawne

pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i

jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi

przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując wymogi skargi kasacyjnej,

wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa

odrębne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają

ocenie Sądu Najwyższego na różnych etapach postępowania kasacyjnego.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie

na etapie "przedsądu", natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich

uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej

I USK 576/26

8

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez

skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla

spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia. Choć dla obu tych elementów konstrukcyjnych

skargi kasacyjnej argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach

"przedsądu" bada tylko wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania okoliczności uzasadniające podjęcie takiej decyzji procesowej, nie

analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Dlatego też skarga

kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie

musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów

konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga kasacyjna jest

wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes

publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów

powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa.

W niniejszej skardze kasacyjnej wojskowy organ rentowy powołał się na

przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymienione w art. 3989 § 1

pkt 1 oraz pkt 2 k.p.c. Potrzeba wykładni przepisów prawnych występuje, jeżeli co

do konkretnego przepisu prawa: 1) brak jednolitej lub utrwalonej judykatury Sądu

Najwyższego (rozbieżność w wykładni przepisu w orzecznictwie samego Sądu

Najwyższego); 2) przyjęta i dominująca wykładnia w orzecznictwie Sądu

Najwyższego wywołuje poważne i należycie uzasadnione wątpliwości co do jej

prawidłowości; 3) sądy powszechne tego samego lub różnego szczebla zajmują

sprzeczne ze sobą stanowiska co do treści normy wynikającej ze stosowanego

przepisu prawa; 4) doktryna przedstawia rozbieżne poglądy na rozumienie danego

przepisu (zamiast wielu zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2024 r.,

I USK 110/24 i powołane tam orzecznictwo). Podkreślić przy tym należy, że w

przesłance tej (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) chodzi o rozbieżności w rozumieniu

przepisu (jego interpretacji), a nie o rozbieżności w zastosowaniu prawidłowo

zinterpretowanego przez sąd(y) przepisu prawa. Wadliwe zastosowanie prawidłowo

zinterpretowanego przepisu prawa podpada pod przesłankę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Inaczej rzecz

ujmując, potrzeba wykładni przepisu budzącego poważne wątpliwości lub

I USK 576/26

9

wywołującego rozbieżności w orzecznictwie sądów zachodzi wtedy, kiedy jego

niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności

w orzecznictwie samego Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych, bądź kiedy

przepis ten nie doczekał się wypowiedzi Sądu Najwyższego co do możliwości

przyjęcia wykładni w kierunku wskazywanym przez skarżącego (postanowienia

Sądu Najwyższego: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 42436;

z 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231). Konieczne jest również

wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także

przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (zob. np. postanowienia Sądu

Najwyższego z 23 października 2025 r., I USK 149/24 oraz z 17 listopada 2025 r.,

I USK 262/24).

Ponadto, nie można mówić o ziszczeniu się przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c., jeżeli ten sam przepis został zastosowany odmiennie w różnych sprawach o

zróżnicowanym stanie faktycznym. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości

interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje

rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych

(zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 października 2025 r., I USK

149/24 oraz z 17 listopada 2025 r., I USK 262/24).

Wreszcie, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1

pkt 2 k.p.c.), jak analogicznie nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne

(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego

zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we

wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające

zmianę tego poglądu (postanowienia Sądu Najwyższego z 23 października 2025 r.,

I USK 149/24 oraz z 17 listopada 2025 r., I USK 262/24 i powołane tam

orzecznictwo).

Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem

nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu

Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest

niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2021 r.,

I USK 576/26

10

III USK 172/21, LEX nr 3395962). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje

się, żeistotne zagadnienie prawne jako przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania ujęta w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno bezpośrednio wynikać z

ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia

(postanowienia Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2019 r., II UK 236/18, LEX nr

2685498; z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam

orzecznictwo), powinno dotyczyć przepisów ujętych w podstawach skargi

kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 19 października 2012 r.,

III PK 28/12, LEX nr 1619794), a jego rozstrzygnięcie powinno mieć wpływ na

wynik sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 9 marca 2011 r., II PK 10/11,

LEX nr 1646567; z 27 marca 2008 r., III UK 123/07, LEX nr 461719 oraz z

18 stycznia 2008 r., II PK 276/07, LEX nr 442723). Jednocześnie, problem

przedstawiony jako istotne zagadnienie prawne nie może sprowadzać się do

zwykłej wykładni i stosowania prawa (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 16 marca 2009 r., III UK 90/08, LEX nr 707909 i z 16 marca 2009 r., III UK 91/08,

LEX nr 707910) ani sprowadzać się do wątpliwości skarżącego odnośnie do

prawidłowości rozstrzygnięcia jego indywidualnej sprawy (postanowienie Sądu

Najwyższego z 12 czerwca 2019 r., II UK 236/18, LEX nr 2685498). O istnieniu

istotnego zagadnienia prawnego można mówić wtedy, gdy objęty jego zakresem

problem prawny ma znaczenie uniwersalne dla rozstrzygania innych spraw.

Dlatego, jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić przez jego sformułowanie z

przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, przytoczyć

argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także wykazać,

że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia

rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienie Sądu

Najwyższego z 4 sierpnia 2021 r., III USK 172/21, LEX nr 3395962 i powołane tam

orzecznictwo). Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o

rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa,

w związku z którymi zostało sformułowane i wskazanie argumentów, które

prowadzą do rozbieżnych ocen. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych

I USK 576/26

11

wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub zespołu przepisów (norm), albo

szerzej i bardziej ogólnie - wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego

(instytucji prawnej). Sformułowane zagadnienie winno odwoływać się w sposób

generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej

wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju

jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienie Sądu Najwyższego

z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam

orzecznictwo). Skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie,

ale także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną

argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu

prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu

rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez

Sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r.,

III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo). Nie wystarczy zatem

samo sformułowanie pytania do Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu

Najwyższego z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam

orzecznictwo). Nie można uznać, że w sprawie występuje potrzeba wykładni jak

również istotne zagadnienie prawne rozumiane jak to zostało przedstawione

powyżej.

Podniesiony w skardze kasacyjnej problem prawny dotyczący zastosowania

art. 7 ustawy zaopatrzeniowej, został rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, który w wyroku z 12 października 2023 r., III USKP 20/23 (OSNP

2024, nr 5, poz. 54) przyjął, że wypłata emerytury z systemu powszechnego w

wykonaniu wyroku sądu nie uzasadnia wstrzymania wypłaty wyższej emerytury z

systemu zaopatrzeniowego. Stanowisko to zostało powtórzone również w wyroku

Sądu Najwyższego z 10 lipca 2024 r., USKP 8/23. Zapatrywania wyrażone w tych

orzeczeniach znajdują zastosowanie również w niniejszej sprawie a ich ponowne

przytaczanie należy uznać za zbędne.

Nie można również uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni art. 365

k.p.c. Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się co do zakresu mocy wiążącej

prawomocnego wyroku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 października

2024 r., III USK 380/23, LEX nr 3778928 i powołane tam wskazane poniżej

I USK 576/26

12

orzecznictwo). W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje zapatrywanie, że

wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca wyroku dotyczy związania sentencją,

a nie uzasadnieniem wyroku innego sądu, czyli przesłankami faktycznymi i

prawnymi przyjętymi za jego podstawę, gdyż zakresem prawomocności materialnej

jest objęty tylko ostateczny wynik rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki (por.

orzeczenia Sądu Najwyższego: z 16 lutego 1937 r., C II 2507/36, LEX nr 1633570;

z 18 lutego 1937 r., C III 833/36, RPEiS 1937 Nr 3, poz. 621; z dnia 13 stycznia

2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062; z 23 maja 2002 r., IV CKN 1073/00, LEX nr

55501; z 8 czerwca 2005 r., V CK 702/04, LEX nr 402284; z 28 czerwca 2007 r.,

IV CSK 110/07, LEX nr 488981; z 15 listopada 2007 r., II CSK 347/07, LEX nr

345525; z 22 czerwca 2010 r., IV CSK 359/09, OSNC 2011 Nr 2, poz. 16). Należy

jednak zauważyć, że, choć co do zasady, moc wiążąca wyroku dotyczy związania

jego sentencją, nie zaś uzasadnieniem, ale bywa tak, że na podstawie brzmienia

samej tylko sentencji wyroku nie sposób jest zidentyfikować nie tylko stosunku

prawnego, z którego wynikało rozstrzygnięte nim roszczenie, ale także wszystkich

charakterystycznych dla niego aspektów, różniących go od innych stosunków tego

samego rodzaju. Stąd odwołanie się do samej sentencji wyroku często nie

wystarcza do wyznaczenia granic powagi rzeczy osądzonej, jaką należy mu

przypisać i z tego samego powodu nie wystarcza też do określenia właściwej mu

mocy wiążącej. Szczególnie przy orzeczeniach oddalających powództwo lub

wniosek w postępowaniu nieprocesowym, gdy z sentencji nie wynika zakres

przedmiotowy rozstrzygnięcia, doniosłe i wiążące mogą być również motywy

rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu orzeczenia, szczególnie ustalenia

prejudycjalne sądu, prowadzące do oddalenia powództwa lub wniosku (porównaj

między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z 13 października 2005 r.,

I CK 217/05, LEX nr 187004; z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06, LEX nr

274151; z dnia 8 marca 2010 r., II PK 258/09, LEX nr 589980; z 29 września

2011 r., IV CSK 652/10, LEX nr 1129162). Sąd Najwyższy w wyroku z 23 czerwca

2009 r., II PK 302/08 (OSNP 2011 nr 3-4, poz. 34) podkreślił, że treść

prawomocnego orzeczenia, o którym stanowi art. 365 § 1 k.p.c., stanowi treść

wyrażonej w nim indywidualnej i konkretnej normy prawnej, w tym zwłaszcza

zakres jej obowiązywania (związania stron i sądów). Często nie jest ona i z

I USK 576/26

13

obiektywnych względów nie może być w pełni wysłowiona w sentencji orzeczenia.

Z tego względu ustalenie tej treści, a przede wszystkim zakresu związania

prawomocnym wyrokiem, wymaga niejednokrotnie wykładni orzeczenia w świetle

sporządzonego do niego uzasadnienia, a w braku pisemnego uzasadnienia w

świetle odtworzonego (np. na podstawie akt sprawy) rozumowania sądu, który

wydał badane rozstrzygnięcie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 lutego

1998 r., II UKN 594/97, OSNAPiUS 1999 Nr 1, poz. 37, orzeczenia Sądu

Najwyższego: z 17 marca 1950 r., Wa.C. 339/49, OSN 1951 nr III, poz. 65,

z 18 czerwca 1955 r., III CR 199/54, OSN 1956 Nr 4, poz. 100). Wskazana metoda

określenia zakresu związania prawomocnym orzeczeniem, o którym stanowi

art. 365 § 1 k.p.c., jest analogiczna do przyjętej w orzecznictwie sądowym metody

ustalania granic powagi rzeczy osądzonej, normowanej w k.p.c. Ten kierunek

wykładni potwierdza pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z 12 marca

2003 r., III CZP 97/02 (OSNC 2003 Nr 12, poz. 160), w myśl którego sąd nie jest

związany ustaleniami wynikającymi z uzasadnienia orzeczenia w takim zakresie, w

jakim nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia. Jest natomiast związany

wskazanymi w uzasadnieniu ustaleniami mającymi wpływ na końcowe

rozstrzygnięcie, w szczególności ustaleniami prejudycjalnymi, których skutkiem było

wydanie określonego wyroku lub postanowienia orzekającego co do istoty sprawy.

Podobnie w wyroku z 15 czerwca 2023 r., III USKP 87/22 (LEX nr 3569771).

Sąd Najwyższy stwierdził, że wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca

wyroku dotyczy związania sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku innego sądu,

czyli przesłankami faktycznymi i prawnymi przyjętymi za jego podstawę, gdyż

zakresem prawomocności materialnej jest objęty tylko ostateczny wynik

rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki (por. orzeczenia Sądu Najwyższego:

z 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062; z 23 maja 2002 r., IV CKN

1073/00, LEX nr 55501; z 8 czerwca 2005 r., V CK 702/04, LEX nr 402284; z dnia

15 listopada 2007 r., II CSK 347/07, LEX nr 345525 i z 22 czerwca 2010 r., IV CSK

359/09, OSNC 2011 Nr 2, poz. 16). Identyczny pogląd wyrażono w postanowieniu

Sądu Najwyższego z 23 lutego 2023 r., III USK 184/22 (LEX nr 3554543) i

postanowieniu Sądu Najwyższego z 12 września 2023 r., III USK 320/22 (LEX nr

3606482).

I USK 576/26

14

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w sprawie nie występuje

powołana przez skarżącego przesłanka przedsądu, wobec czego Sąd Najwyższy

na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego stosownie do

art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c.

[r.g.]