Na zwolnieniu wystawiał faktury i zatrudniał pracownika. SN nie przyjął skargi

W wyroku z 29 maja 2025 r., sygn. akt III Ua 4/25, Sąd Okręgowy – Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koninie – w sprawie z odwołania R.D.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu o zasiłek

chorobowy – oddalił apelację odwołującego się od wyroku Sądu Rejonowego –

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koninie z 20 grudnia 2024 r., sygn. akt

IV 206/24, w którym Sąd Rejonowy oddalił odwołanie R.D. od decyzji organu

rentowego z 5 sierpnia 2024 r., w której Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił

R.D. prawa do zasiłku chorobowego od 6 października 2021 r. do 31 grudnia 2021

r., od 22 stycznia 2022 r. do 6 lutego 2022 r., 22 września 2023 r. do 19 grudnia

2023 r. i zobowiązał do zwrotu nienależenie pobranego zasiłku chorobowego wraz

z odsetkami w łącznej kwocie 20.001,80 zł.

I USK 765/26

2

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego odwołujący się zaskarżył skargą

kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazano, że zachodzi nieważność postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.) oraz,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

W ocenie skarżącego nieważność postępowania wynika z tego, że organ rentowy

naruszył art. 40 § 2 k.p.a., ponieważ zaskarżona decyzja z 5 sierpnia 2024 r.

została przesłana bezpośrednio skarżącemu, z pominięciem ustanowionego w

sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Organ rentowy na żadnym etapie

postępowania nie doręczył pełnomocnikowi ww. decyzji. Doręczenie ww. decyzji

R.D. było bezskuteczne, miało wyłącznie charakter informacyjny, nie otwierało drogi

sądowej. Dopiero doręczenie decyzji pełnomocnikowi odwołującego się

powodowałoby rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania i de facto

otwierałoby drogę sądową.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej jest związana z oczywistym

naruszeniem art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych

z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Po pierwsze

następuje zbiorcze potraktowanie trzech niezależnych od siebie okresów

zasiłkowych, tj. od 6 października 2021 do 31 grudnia 2021, od 22 stycznia 2022 do

6 lutego 2022, od 22 września 2023 do 19 grudnia 2023, co prowadzi do

niedopuszczalnego różnicowania surowości art. 17 wskazanej ustawy w zależności

od tego czy poszczególne okresy zasiłkowe podlegały kilku różnym kontrolom

organu rentowego, czy jednej zbiorczej obejmującej kilka niezależnych od siebie

okresów zasiłkowych. Po drugie błędna wykładnia pracy zarobkowej prowadzi do

bezpodstawnego uznania, że wypłata wynagrodzenia, zapłata składek czy podatku,

a także złożenie podpisu na dokumencie lub sporządzenie faktury jest przejawem

pracy zarobkowej, gdy tymczasem w odniesieniu do osób fizycznych prowadzących

działalność gospodarczą takie zachowania są czynnością formalno-prawną, do

jakich odwołujący się jest zobowiązany jako pracodawca, podatnik i płatnik składek.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpatrywana skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

I USK 765/26

3

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty

świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie

kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniesiona w

sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania

uzasadniony twierdzeniem o: nieważności postępowania sądowego (art. 3989 § 1

pkt 3 k.p.c.) oraz że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że strona skarżąca wykazała istnienie

przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 3 i 4

k.p.c.

Sąd Najwyższy nie stwierdza nieważności postępowania sądowego, którą

skarżący wiąże z naruszeniem art. 379 pkt 1 i 5 k.p.c. w związku z art. 40 k.p.a.

przez nieuwzględnienie tego, że zaskarżona przez odwołującego decyzja organu

rentowego została przesłana bezpośrednio skarżącemu, z pominięciem

ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, a co za tym idzie

doręczenie decyzji R.D. - było bezskuteczne i miało wyłącznie charakter

informacyjny, zaskarżona decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a wniesione od

niej odwołanie, zostało poczynione z ostrożności procesowej. Odpowiednio do

treści art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się

pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko

jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Stwierdzić

trzeba,

że

zasadniczym

celem

regulacji

określonej

w art. 40 § 2 k.p.a., jest zwolnienie mocodawcy z obowiązku osobistego działania.

Ocena zaś skutków pominięcia pełnomocnika, w każdym przypadku zależy od

okoliczności konkretnej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu wpływu tego

uchybienia na treść rozstrzygnięcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu

Administracyjnego wyrażono pogląd, że każda sytuacja naruszenia przez organ

I USK 765/26

4

obowiązków doręczenia decyzji stronie powinna być oceniana indywidualnie, ze

szczególnym uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz ewentualnych skutków

procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji (wyroki Naczelnego Sądu

Administracyjnego z: 13 grudnia 2017 r., I GSK 2145/15, LEX nr 2436028;

26 września 2018 r., II OSK 125/18, LEX nr 2737931).

W sytuacji bowiem, gdy wadliwość doręczenia nie powoduje żadnych

ujemnych konsekwencji dla strony, a zwłaszcza nie pozbawia jej możliwości

skorzystania ze środków zaskarżenia, brak jest podstaw do eliminowania decyzji z

obrotu prawnego wyłącznie z powyższego powodu (wyrok Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego we Wrocławiu z 25 listopada 2025 r., II SA/Wr 577/25, LEX nr

3983896). W świetle bezspornych elementów stanu faktycznego sprawy nie może

budzić wątpliwości to, że strona skarżąca nie poniosła negatywnych skutków

prawnych, które mogłyby wynikać z nieprawidłowego doręczenia decyzji. Taka

sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie (więcej wyroki Naczelnego Sądu

Administracyjnego z: 11 października 2018 r., II OSK 2425/16, LEX nr 2616817;

z 26 sierpnia 2021 r., II OSK 18/21, LEX nr 3231973; 23 czerwca 2022 r., II OSK

1117/21, LEX nr 3427590; 18 czerwca 2025 r., II OSK 1290/24, LEX nr 3906221).

Wprawdzie przedmiotowa decyzja nie została doręczona pełnomocnikowi

odwołującego się, to jednak w zakreślonym terminie odwołujący się wniósł – jak to

ustalił Sąd drugiej instancji – skuteczne odwołanie od tej decyzji. Pominięcie

pełnomocnika, nie spowodowało dla mocodawcy żadnych ujemnych konsekwencji,

skoro nie pozbawiło go możliwości skorzystania z terminowego wniesienia środków

zaskarżenia. W takiej sytuacji nie doszło ani do pozbawienia odwołującego

możności obrony jego praw, ani też nie można twierdzić, że zaskarżona decyzja nie

weszła do obrotu prawnego.

Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania – wymaga przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista

zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Podczas gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi

na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest

I USK 765/26

5

wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. W judykaturze podkreśla się, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste

naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 marca 2023 r., I USK 163/22,

LEX nr 3570640; 3 listopada 2025 r., III USK 151/24, LEX nr 3938651; 16 grudnia

2025 r., I USK 44/25, LEX nr 4003958; 17 grudnia 2025 r., II USK 127/25, LEX nr

3987252; 12 lutego 2026 r., I CSK 1358/25, LEX nr 4022308; zob. też B. Bieniek,

8.7.4. Przedsąd (w:) Sądowe postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy,

red. K. W. Baran, Warszawa 2025). Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w

sprawie występował stan „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu

przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Nadmienić należy, że to nie zarzuty mają być

oczywiste, ale rażące naruszenie prawa ma w sposób oczywisty wpływać - co

należy wykazać - na ostateczną zasadność skargi kasacyjnej, oraz że

ustawodawca wyraźnie uregulował w art. 39813 § 2, iż w postępowaniu kasacyjnym

nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest

związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia, a ponadto podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3) nie mogą być

zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Nie ma skutecznie wyprowadzonego w uzasadnieniu wniosku oczywistego

naruszenia art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia

społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Umotywowanie wniosku w tym

zakresie nie uwzględnia zasadniczych ustaleń zaskarżonego wyroku Sądu drugiej

instancji. Jak to ustalono w przedmiotowej sprawie, odwołujący się był niezdolny do

pracy od 6 października 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., od 22 stycznia 2022 r. do 6

I USK 765/26

6

lutego 2022 r. oraz od 22 września 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. i pobierał z tego

tytułu zasiłek chorobowy. W czasie niezdolności do pracy odwołujący nie przebywał

w miejscu prowadzenia działalności, ale wystawiał faktury VAT za sprzedany towar:

podczas pierwszego okresu niezdolności do pracy wystawił 9 faktur VAT (trzy w

miesiącu) podczas drugiego okresu niezdolności do pracy 3 faktury, podczas

trzeciego okresu niezdolności - 8 faktur (średnio co dwa tygodnie). Obsługę

rachunku bankowego przedsiębiorstwa pomimo niezdolności do pracy prowadził

odwołujący, wszelkich opłat też on dokonywał, jak i wypłacał również pracownikom

wynagrodzenie, po które przyjeżdżali oni do jego miejsca zamieszkania.

Odwołujący kontaktował się telefonicznie ze swoimi pracownikami, w tym

wyznaczał zadania pracownikowi F.R. np. dotyczące zmiany harmonogramu

produkcji oraz kierownikowi S.W.. Odwołujący organizował także transport towarów

ze

swojej

firmy

do

kontrahenta.

Z pomocą swojej matki prowadził także dokumentację pracowniczą. Podczas

zwolnienia lekarskiego w 2021 r. odwołujący wyjechał na wczasy do S., gdzie jak

wskazał, chciał skorzystać z promocji i udał się na zakupy, które nie były niezbędne.

W dniu 30 listopada 2021 r odwołujący zatrudnił nowego pracownika A.P., podpisał

z nim umowę o pracę i udzielił mu instruktażu stanowiskowego. Ponadto

odwołujący podpisał aneks do umowy o pracę z pracownikiem R.K..

Powyżej przedstawiony zespół okoliczności faktycznych stanowił

płaszczyznę subsumcyjną przepisów prawa materialnego. Sąd drugiej instancji

stwierdził, że zachowanie ubezpieczonego wypełniło dyspozycje art. 17 ust. 1

ustawy zasiłkowej, powodujące utratę prawa do zasiłku chorobowego.

Ubezpieczony w okresie zwolnienia lekarskiego dopuścił się zachowań, które

mogłyby być kwalifikowane jako jego nadużycie. W konsekwencji otrzymany przez

niego zasiłek chorobowy był świadczeniem pobranym nienależnie.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.

[SOP]

I USK 765/26

7