SN odmówił przyjęcia skargi kierowcy, który naprawiał roletę w czasie jazdy

Sąd Okręgowy we Włocławku, wyrokiem z dnia 11 czerwca 2025 r., oddalił

apelację R.O. od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia

27 września 2023 r., mocą którego oddalono odwołanie ubezpieczonego od decyzji

organu rentowego z dnia 24 stycznia 2023 r. o zasiłek chorobowy z ubezpieczenia

wypadkowego.

W sprawie ustalono, że ubezpieczony, pracując na stanowisku kierowcy-

mechanika, w dniu 4 lipca 2022 r. wyjechał w trasę. W czasie drogi z uwagi na

promienie słoneczne chciał zasłonić okno roletą samochodową. W tym czasie

zbliżał się do przejazdu kolejowego. Roleta zacięła się i gdy kierowca chciał

sprawdzić, dlaczego zauważył, że zbliża się do innego pojazdu, który zwolnił

z powodu zamykania się szlabanu kolejowego. Nie mając możliwości wykonania

I USK 984/26

2

innego manewru uderzył w tył poprzedzającego go pojazdu. Z tego tytułu został

ukarany grzywną, zaś sam był z tego powodu niezdolny do pracy.

Orzekające w tej sprawie sądy, odwołując się do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia

30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy

i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2025 r. poz. 1644, dalej jako ustawa

wypadkowa), zgodnie z którym świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie

przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków, o których mowa

w art. 3, było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów

dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub

wskutek rażącego niedbalstwa, uznały, że w sprawie do wypadku doszło rażącego

niedbalstwa. Na poparcie tego stanowiska odwołano się do poglądów Sądu

Najwyższego (na przykład wyroki Sądu Najwyższego: z 30 listopada 1999 r.,

II UKN 221/99, OSNP z 2001 r. nr 6, poz. 205; z 15 listopada 2000 r., II UKN 43/00,

OSNP z 2002 r. nr 11, poz. 273). Jednocześnie z dowodu z opinii biegłego

wykluczono wersję ubezpieczonego, że do wypadku doszło wskutek „oślepienia

przez słońce”. Sąd odwoławczy zaznaczył, że naprawa rolety powinna mieć

miejsce dopiero po zatrzymaniu pojazdu, co zawodowy kierowca wiedzieć powinien.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył w całości skargą kasacyjną pełnomocnik

odwołującego się, a we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazał na jej oczywistą zasadność z uwagi na kwalifikowane naruszenie art. 21

ust. 1 ustawy wypadkowej. W ocenie skarżącego, na jego korzyść przemawia, że

poruszał się z prędkością mniejszą niż dopuszczalna prędkość w miejscu zdarzenia,

odpuścił gaz i stopniowo wytracał prędkość, utrzymywał tor jazdy i nie opuszczał

swojego pasa ruchu, a ostatecznie podjął działania mające na celu ograniczenie

skutków zdarzenia. Z tego względu nie można mówić o rażącym niedbalstwie, lecz

jego zachowanie mieściło się w graniach zwykłego niedbalstwa, co nie powinno

skutkować pozbawieniem zasiłku z ubezpieczenia wypadkowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może być przyjęta do rozpoznania. Obecnie w sprawie

badaniu podlega czy wskazana podstawa przyjęcia jej do rozpoznania faktycznie

I USK 984/26

3

występuje. Z uzasadnienia wniosku w tej mierze wynika, że skarżący prawidłowo

identyfikuje przesłankę wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., co czyni

zbytecznym powtarzanie jej ustawowych kryteriów.

Jednak nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że w sprawie

doszło do ziszczenia się wskazanej podstawy przedsądu. Na tym polu nie chodzi o

przedstawienie własnej wersji wydarzeń, czy też wskazania „okoliczności na

korzyść ubezpieczonego”. Punkt wyjścia stanowi ustalenie, że odwołujący się to

kierowca zawodowy, a co się z tym wiąże osoba o podniesionym progu znajomości

reguł postępowania na drodze publicznej, zwłaszcza w wypadu prowadzenia

pojazdu ciężarowego. Zatem próba naprawy uszkodzonej rolety nie może mieć

miejsca w czasie jazdy, w szczególności, gdy pojazd zbliża się do przejazdu

kolejowego, a przed nim porusza się inny pojazd. W tej sytuacji poruszanie się z

dozwoloną prędkością (a nawet niższą niż dopuszczalna), zdjęcie nogi z pedału

gazu, poruszanie się swoim pasem ruchu czy zamiar wykonania manewru

ograniczającego skutki wypadku nie eliminują oceny zachowania ubezpieczonego

przez pryzmat rażącego niedbalstwa. To nie wskazane przez skarżącego

komponenty przenoszą ocenę zachowanie kierowy. W judykaturze Sądu

Najwyższego ten problem został już należycie wyjaśniony (wyrok z dnia 9 czerwca

2016 r., III UK 158/15, LEX nr 2124045). W orzecznictwie przyjmuje się, że w myśl

art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie

przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków, o których mowa

w art. 3 tej ustawy, było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów

dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub

wskutek rażącego niedbalstwa. Przepis ten dla pozbawienia ubezpieczonego

prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego wymaga zatem, aby wyłączną

(jedyną) przyczyną wypadku było zawinione zachowanie ubezpieczonego,

polegające na naruszeniu przez niego przepisów dotyczących ochrony życia i

zdrowia. Zachowanie ubezpieczonego stanowi jedyną (wyłączną) przyczynę

wypadku wówczas, gdy oprócz tego zachowania, nie występują inne przyczyny

wypadku, w szczególności działania lub zaniechania innych osób, które mogą być

oceniane jako bezpośrednia lub pośrednia współprzyczyna zdarzenia. Badanie

wpływu większej liczby przyczyn (współprzyczyn) na wystąpienie wypadku, należy

I USK 984/26

4

oceniać według kryterium prawa cywilnego, czyli założeń adekwatnego związku

przyczynowego, umożliwiających odpowiedź na pytanie, czy wypadek stanowi

normalne następstwo wyłącznie określonego działania lub zaniechania

ubezpieczonego, czy też wystąpiła jakakolwiek przyczyna niezależna od

pracownika (zachowanie innych jego uczestników lub siła wyższa), która wpłynęła

na powstanie wypadku. Dodać do tego trzeba (za wyrokiem Sądu Najwyższego

z dnia 3 grudnia 2013 r., II UK 169/13, LEX nr 1421810), że występowanie

jakiejkolwiek współprzyczyny wypadku uniemożliwia stosowanie konstrukcji utraty

prawa do świadczeń z art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej, albowiem z tego punktu

widzenia nie ma znaczenia ani to, która z przyczyn wypadku miała większy ciężar

gatunkowy, ani to, w jakim ewentualnie zakresie ubezpieczony przyczynił się do

zdarzenia. Istotne jest tylko, że istniały także inne przyczyny wypadku.

W analizowanej sprawie takiego aspektu nie ujawniono, a tym samym

zaskarżonemu wyrokowi nie sposób przypisać jakiegokolwiek naruszenia prawa, a

co dopiero naruszenia kwalifikowanego. Zespół argumentów, jakimi posłużył się

Sąd odwoławczy jest prawidłowy i ujawnia, że były brane pod uwagę (co postulował

skarżący) indywidualne okoliczności zdarzenia. Nie budzi zatem wątpliwości

ziszczenie się przesłanki, jaką jest rażące niedbalstwo ubezpieczonego. Sąd

odwoławczy wyjaśnił ten wątek prawidłowo, a użyte instrumentarium jest

adekwatne do okoliczności wypadku. Sprawca kolizji nie miał zamiaru wywołania

takiego skutku; jednak w wyniku podjęcia działań (naprawa rolety), które odbiegają

w sposób oczywisty od miernika staranności zachowania zawodowego kierowcy na

drodze publicznej, podczas prowadzenia pojazdu ciężarowego, doszło do takiego

stopnia naruszenia przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, które noszą

znamiona rażącego niedbalstwa. Przemawia za tym rodzaj wykonywanej pracy

oraz powinność świadomości nieprawidłowości własnego zachowania. Do tego

zdarzenia nie przyczynił się inny użytkownik drogi, zaś zbliżanie się do przejazdu

kolejowego (oznaczonego) wymaga podniesionego progu staranności.

Sumując powyższe, Sąd drugiej instancji podał szczegółowe motywy

przyjęcia kwalifikacji jako rażącego niedbalstwa. O ile rozstrzyganie o winie

sprawcy czynu nieumyślnego polega na formułowaniu abstrakcyjnych wzorców

należytego (starannego, ostrożnego postępowania, rozumianych jako wzór

I USK 984/26

5

postępowania powszechnie wymaganego oczekiwanego) w danej społeczności i

ustalenie, czy sprawca szkody zachował należytą ostrożność (staranność) polega

na porównaniu jego zachowania ze wzorem prawidłowego zachowania w

podobnych warunkach, o tyle określenie niedbalstwa jako rażącego wymaga

odniesienia się do konkretu, czyli uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Tak też się stało w sprawie, bowiem ocena niedbalstwa jako rażącego zawsze

należy do sądu, który odnosi się do konkretnego przypadku (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 22 kwietnia 2004 r., II CK 142/03, LEX nr 484721; z dnia

26 stycznia 2006 r., V CSK 90/05, LEX nr 195430).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3989 §

2 k.p.c.

AGM

[SOP]