Obrońca adw. M. C. chciał zbadać niezawisłość sędziego SN. Wniosek odrzucony

W sprawie kasacyjnej, oznaczonej sygnaturą II ZK 55/25, skarżący wniósł o

stwierdzenie, że sędzia Sądu Najwyższego Paweł Wojciechowski, wyznaczony do

składu do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie spełnia wymogów niezawisłości i

bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i

postępowania po powołaniu oraz wyłączenie go od rozpoznania tej sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Jednym z wymagań formalnych wniosku złożonego przez pozwanego jest

"przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie" (art. 29 § 9 pkt 2 ustawy z

I ZB 57/25

2

dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, tekst jedn. z 2024 r., poz. 622, zwana

dalej u.s.n.).

Z kolei na podstawie art. 29 § 5 u.s.n. żądanie spełnienia przez sędziego

Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności należy uzasadnić

okolicznościami danej sprawy mogącymi doprowadzić do naruszenia standardu

niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z

uwzględnieniem okoliczności dotyczących składającego wniosek oraz charakteru

sprawy.

Wnioskodawca w ogóle nie odniósł się do okoliczności sprawy II ZK 55/25, z

wniosku nie wiadomo co jest przedmiotem sprawy. Przy tym pominięcie

okoliczności sprawy nie jest przeoczeniem. Wnioskodawca podniósł, że sprzeczne

z prawem będzie rozpoznanie ich skargi kasacyjnej przez sędziego powołanego na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po wejściu w życie nowelizacji ustawy o KRS

z 8 grudnia 2017 r. Jednak Sąd Najwyższy, jak każdy organ władzy

Rzeczypospolitej Polskiej, działa na podstawie i w granicach prawa (art. 7

Konstytucji RP). Wnioskodawca powołując się na orzeczenia TSU i ETPC nie

wskazał przepisu prawa unijnego lub Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności, z którymi powoływanie sędziów po wejściu w życie

nowelizacji ustawy o KRS z 8 grudnia 2017 r. byłoby sprzeczne. Ponadto

hipotetyczna sprzeczność ustawy z Konwencją lub prawem unijnym byłaby

podstawą do orzekania z pominięciem ustawy (art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji) tylko w

przypadku zawierania przez prawo międzynarodowe normy mogącej być podstawą

rozstrzygnięcia. Tymczasem prawo unijne i Konwencja nie regulują podstaw

wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i

bezstronności, więc nie mogą być stosowane dla oceny wniosku. Gdyby nawet

powołane przez wnioskodawcę orzecznictwo SN i ETPC prowadziło do wniosku, że

prawo unijne lub Konwencja wymagają istnienia w prawie krajowym wniosku o

zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności i na

dodatek ustawa o Sądzie Najwyższym reguluje tę instytucję niezgodnie z prawem

unijnym lub Konwencją, to odpowiednia zmiana ustawy należy do władzy

ustawodawczej. Także Trybunał Konstytucyjny mógłby jedynie stwierdzić

niezgodność tych przepisów z prawem międzynarodowym, lecz nie mógłby

I ZB 57/25

3

zastąpić ustawodawcy w stworzeniu nowej normy w miejsce norm, które na mocy

wyroku TK miałyby utracić moc prawną.

Ustawodawca w art. 29 § 5 u.s.n. wykluczył abstrakcyjne badanie spełnienia

przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, bez związku ze sprawą, i

dopuścił stosowanie tej instytucji tylko, gdy w okolicznościach konkretnej sprawy

pozostałe fakty przytoczone na uzasadnienie wniosku wskazują na możliwość

braku niezawisłości lub bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu tej konkretnej

sprawy.

Możliwość braku niezawisłości lub bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu

konkretnej sprawy jest podstawą wyłączenia sędziego SN na podstawie art. 41 § 1

k.p.k. Ustawodawca wprowadził dodatkowy wniosek o wyłączenie, uregulowany w

art. 29 § 5-25 u.s.n., w celu umożliwienia stronie podniesienia okoliczności

towarzyszących powołaniu sędziego Sądu Najwyższego w ramach uzasadniania

zagrożenia braku niezawisłości lub bezstronności przy rozstrzyganiu tej konkretnej

sprawy. Art. 29 § 3 u.s.n. zabrania składowi Sądu Najwyższego, rozpoznającemu

wniosek o wyłączenie, oceny zgodności z prawem powołania sędziego lub

wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu

wymiaru sprawiedliwości. Nie jest ostra granica między oceną okoliczności

towarzyszących powołaniu sędziego jako mogących wywołać uzasadnioną

wątpliwość co do bezstronności sędziego w konkretnej sprawie, a oceną

uprawnienia tego sędziego do wykonywania zadań z zakresu wymiaru

sprawiedliwości w ogólności. Wniosek uregulowany w art. 29 § 5-25 u.s.n.

przesądza o legalności uwzględnienia okoliczności towarzyszących powołaniu

sędziego przy rozstrzyganiu wniosku o wyłączenie sędziego w tym trybie. Poza tą

jedną różnicą przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie z art. 41 § 1 k.p.k. oraz

z art. 29 § 5 u.s.n. w istocie są takie same - są to okoliczności stanowiące

zagrożenie dla bezstronności sędziego, a przynajmniej mogące wywoływać

wątpliwości w tym zakresie u stron. Wyłączenie sędziego od wszystkich spraw ze

względu na jego powołanie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po wejściu w

życie nowelizacji ustawy o KRS z 8 grudnia 2017 r., wprost narusza art. 29 § 3

u.s.n. oraz służy osiągnięciu celu sprzecznego z art. 180 pkt 1 i 2 Konstytucji.

I ZB 57/25

4

Wnioskodawca świadomie pominął element uzasadnienia wniosku konieczny

do jego merytorycznego rozpoznania, a tym samym wniosek podlega odrzuceniu

na podstawie art. 29 § 9 pkt 2 i § 10 u.s.n.

[r.g.]