Adwokat zarzucał sędziemu SN wadliwość całej Izby. Wniosek o test niezawisłości odrzucony

1. Wnioskiem złożonym do sprawy II ZK 95/25 obwiniony adwokat Ł. L.

domagał się stwierdzenia braku spełniania wymogów niezawisłości i bezstronności

przez SSN Zbigniewa Korzeniowskiego.

Skarżący podniósł, że SSN Zbigniew Korzeniowski jest sędzią w Izbie

Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego, będącej organem wadliwym

strukturalnie i ustrojowo oraz niespełniającym wymogów praworządności. W ocenie

skarżącego sędzia, który orzeka w wadliwie utworzonym i niespełniającym

wymogów demokratycznego państwa prawa organie, sam nie spełnia kryteriów, o

których mowa w art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

(dalej: „u.SN”). Izba Odpowiedzialności Zawodowej jest zaś obciążona ryzykiem

wpływu władzy wykonawczej oraz wątpliwościami co do celów i sposobu jej

organizacyjnego wyodrębnienia.

I ZB 76/25

2

Adwokat Ł. L. zwrócił również uwagę, że sposób wyboru sędziów Sądu

Najwyższego do Izby Odpowiedzialności Zawodowej, niemożność odmowy przez

sędziego udziału w losowaniu, wyznaczenia do orzekania w Izbie

Odpowiedzialności Zawodowej ani orzekania w tej Izbie po wyznaczeniu przez

Prezydenta RP oraz brak sprecyzowanych kryteriów, jakimi Prezydent RP powinien

kierować się przy dokonaniu wspomnianego wyboru, powoduje, iż żaden sędzia

orzekający w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego nie może

cieszyć się w tym zakresie przymiotem niepodważalnej niezawisłości i

bezstronności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

2. Zgodnie z art. 29 § 5 u.SN dopuszczalne jest badanie spełnienia przez

sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności

z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania

po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli w okolicznościach danej sprawy

może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności,

mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących

uprawnionego oraz charakteru sprawy (tzw. test niezawisłości i bezstronności

sędziego).

W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony względem sędziego Sądu

Najwyższego (odpowiednio do art. 29 § 6 u.SN), przez obwinionego (uprawniony –

art. 29 § 7 u.SN), w sprawie II ZB 96/25 (odpowiednio do art. 29 § 6 pkt 2 u.SN),

w ustawowym terminie (odpowiednio do art. 29 § 8 u.SN).

3. Artykuł 29 § 9 u.SN stanowi, że wniosek inicjujący test niezawisłości

i bezstronności sędziego powinien – pod rygorem jego odrzucenia bez wezwania

do usunięcia braków formalnych (art. 29 § 10 u.SN) – czynić zadość wymaganiom

przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia,

że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 5 (pkt 1) oraz

przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich

poparcie (pkt 2). Skoro w założeniu ustawodawcy ów wniosek ma zmierzać do

stwierdzenia niespełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów

(naruszenia standardu) niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie,

I ZB 76/25

3

oczywiste jest, że nie wystarczy przytoczenie okoliczności towarzyszących

powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego (w szczególności ewentualnych

wadliwości procedury nominacyjnej – czy to w ogólności, czy to do orzekania

w konkretnej Izbie Sądu Najwyższego), ale konieczne jest wskazanie także

postępowania sędziego po powołaniu (przykładowo czynności jurysdykcyjnych,

oświadczeń i wypowiedzi), które mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości co do

spełnienia przezeń wymagań niezawisłości i bezstronności, jak też konieczne jest

wskazanie okoliczności świadczących o tym, że deficyt ten może oddziaływać na

wynik konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących

uprawnionego oraz charakteru sprawy (zamiast wielu postanowienie SN z 15

listopada 2022 r., III CB 5/22 wraz z licznymi zarządzeniami powołanymi w jego

uzasadnieniu oraz postanowienie SN z 14 marca 2025 r., III CB 84/24).

4. Wniosek skarżącego w sposób oczywisty nie czyni zadość tym

wymaganiom. Argumentacja skarżącego podniesiona we wniosku o zbadanie

spełnienia przez SSN Zbigniewa Korzeniowskiego wymogów niezawisłości

i bezstronności w sprawie II ZK 95/25 w istocie koncentruje się na – występującej

w ocenie adwokata Ł. L. – systemowej nieprawidłowości funkcjonowania Izby

Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. Argumentacja skarżącego

podniesiona we wniosku nie dotyczy natomiast indywidualnych okoliczności

powołania, odnoszących się do konkretnego sędziego objętego wnioskiem

o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i bezstronności (w tym przypadku

odnoszących się do SSN Zbigniewa Korzeniowskiego).

Ponadto, wprawdzie skarżący wskazał na okoliczności towarzyszące

powołaniu SSN Zbigniewa Korzeniowskiego do orzekania w Izbie

Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego, jednakże powołane

okoliczności towarzyszące powołaniu SSN Zbigniewa Korzeniowskiego do

orzekania w tej Izbie Sądu Najwyższego mają charakter ogólny i dotyczą orzekania

w każdej sprawie rozpatrywanej przez każdego sędziego powołanego do orzekania

w wymienionej wyżej Izbie Sądu Najwyższego, co w oczywisty sposób ignoruje

brzmienie art. 29 § 5 u.SN. Nie sposób nie dostrzec, że oczekiwaniem obwinionego

nie jest realna ocena możliwości zabezpieczenia bezstronności sędziego w

I ZB 76/25

4

niniejszej sprawie, ale wstrzymanie orzekania in gremio przez Izbę

Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego.

Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wystąpiły po powołaniu

SSN Zbigniewa Korzeniowskiego i mogłyby podważać zaufanie do jego

bezstronności i niezawisłości, w tym w sprawie II ZK 95/25. Skarżący nie

przedstawił jakichkolwiek okoliczności, a w szczególności czynności

jurysdykcyjnych i prejurysdykcyjnych SSN Zbigniewa Korzeniowskiego, jego

oświadczeń i wypowiedzi w sferze publicznej czy innej działalności publicznej, które

świadczyłyby o braku niezawisłości i bezstronności SSN Zbigniewa

Korzeniowskiego po powołaniu na urząd sędziego, w tym po powołaniu na urząd

sędziego Sądu Najwyższego.

Wreszcie skarżący nie podał żadnej okoliczności świadczącej o tym, że

właśnie w sprawie II ZK 95/25 deficyt niezawisłości i bezstronności miałby wpływ na

wynik sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących skarżącego i charakteru

sprawy.

Braki te zgodnie z art. 29 § 10 zd. 1 u.SN stanowią podstawę do odrzucenia

wniosku, bez wezwania do usunięcia braków formalnych.

5. Zgodnie z art. 29 § 10 u.SN odrzuceniu podlega wniosek niespełniający

wymagań, o których mowa w § 9, złożony po upływie terminu albo z innych

przyczyn niedopuszczalny. Wprawdzie w niniejszej sprawie wydane zostało

zarządzenie Prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej o przyjęciu wniosku,

oczywiste jest jednak, że dostrzeżenie niedopuszczalności wniosku na późniejszym

etapie nie wyłącza obowiązku wyciągnięcia konsekwencji prawnych tejże

niedopuszczalności (art. 29 § 5-6 u.SN w zw. z art. 430 § 1 k.p.k.). Równie

oczywiste jest, że sprawność i efektywność postępowania wymaga dokonanie

kontroli dopuszczalności wniosku na możliwie wczesnym etapie postępowania

wnioskowego, bez konieczności angażowania w procedurę oceny dopuszczalności

całego składu wyznaczonego (wylosowanego) do dokonania oceny merytorycznej.

Gdyby jednak kontrola na wcześniejszym etapie okazała się mało wnikliwa i

nieskuteczna, a niedopuszczalny wniosek trafił na posiedzenie wyznaczone w

I ZB 76/25

5

trybie art. 29 § 15 u.SN, wówczas z tych samych powodów również powinien być

odrzucony, wówczas przez pięcioosobowy skład Sądu Najwyższego.

W niniejszej sprawie doszło do odrzucenia wniosku (a nie pozostawienia

wniosku bez rozpoznania, jak mógłby sugerować art. 430 § 1 k.p.k.), albowiem

art. 29 § 10 u.SN określający treść decyzji procesowej ma pierwszeństwo przed

rozwiązaniami przewidzianymi w przepisach stosowanej odpowiednio – na mocy

art. 29 § 24 u.SN – procedury karnej. W judykaturze Sądu Najwyższego

rozstrzygnięto przy tym, że art. 29 § 15 u.SN określa skład właściwy do

merytorycznego rozpoznania wniosku, natomiast w odniesieniu do rozstrzygnięć

o charakterze formalnym (np. odrzucenia wniosku) przepisów określających skład

sądu poszukiwać należy w przepisach właściwej procedury. W konsekwencji

orzeczenie w sprawie wydał sąd w składzie jednoosobowym przewidzianym w

art. 30 § 1 in principio k.p.k. w zw. z art. 29 § 24 u.SN.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[M. T.]

[a.ł]