Sąd Najwyższy odmówił zgody na ściganie sędziego za sprawę zażalenia z 2012 roku

Pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego X.2 Y.2 wnioskiem z dnia 3

sierpnia 2021 r. zwróciła się do Sądu Najwyższego o zezwolenie na pociągnięcie

do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w S. X. Y. za to, że latach

2011 i 2012 w S. i R., woj. […], działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną

osobą, prokuratorem Prokuratury Rejonowej w S., przekroczył swoje uprawnienia i

nie dopełnił obowiązków w związku z rozpoznawaniem zażalenia X.2 Y.2 w sprawie

o sygn. akt [...], czym udzielił korzyści osobistej przez zaniechanie ścigania i

karania protokolantki I. O. i sędziego Sądu Rejonowego X.1 Y.1 w związku z

pełnieniem tej funkcji, czym działał na szkodę interesu prywatnego X.2 Y.2, tj. za

czyn z art. 231 § 1 k.k. i art 229 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na skutek

zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa dokonanego przez X.2 Y.2,

Komenda Powiatowa Policji w S. prowadziła dochodzenie w sprawie o

poświadczenie nieprawdy w protokole rozprawy z dnia 7 września 2010 r. w Sądzie

Rejonowym w R. w sprawie o sygn. akt […] przez protokolantkę I. O.

Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r. dochodzenie to zostało umorzone

wobec stwierdzenia, że nie doszło do popełnienia czynu zabronionego. W tym

samym dniu postanowienie to zostało zatwierdzone przez prokuratora Prokuratury

Rejonowej w S.

Zażalenie na to postanowienie wniósł X.2 Y.2 Prokurator Rejonowy w S. nie

przychylił się do tego zażalenia, w związku z czym pismem z dnia 16 lipca 2012 r.

zostało ono przekazane wraz z aktami sprawy do Sądu Rejonowego w R., gdzie

zostało zarejestrowane pod sygn. akt [...].

W związku ze wskazaną wyżej sprawą sędzia Sądu Rejonowego w R. X. Y.

złożył oświadczenie datowane na 18 lutego 2013 r., z którego wynikało, że nie zna

osobiście ani pokrzywdzonego X.2 Y.2, ani I. O. i nie istnieją żadne okoliczności

tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwości co do jego

bezstronności w sprawie.

I ZI 10/22

3

Zarządzeniem prezesa Sądu Rejonowego w R. z dnia 29 kwietnia 2013 r. do

rozpoznania wskazanej sprawy został wyznaczony sędzia Sądu Rejonowego w R.

X. Y.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w

R. w […] Wydziale Karnym w składzie jednoosobowym tworzonym przez sędziego

Sądu Rejonowego w R. X. Y. nie uwzględnił zażalenia wniesionego przez X.2 Y.2 i

zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

W dniu 11 czerwca 2014 r. sędzia Sądu Rejonowego w R. X.2 Y.2 na

potrzeby postępowania prowadzonego w sprawie o sygn. akt […] złożył

oświadczenie, że zna osobiście protokolanta I. D. (wcześniej noszącą nazwisko

„O.”) i że okoliczność ta może świadczyć o braku jego bezstronności przy

rozpatrywaniu wskazanej sprawy.

Kwestia złożenia obu tych oświadczeń była przedmiotem postępowania

wyjaśniającego prowadzonego przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy

Sądzie Okręgowym w R.. W ramach tego postępowania sędzia X. Y. wyjaśnił, że

do 31 grudnia 2012 r. pełnił obowiązki sędziego Sądu Rejonowego w S., zaś z

dniem 1 stycznia 2013 r. z powodu likwidacji macierzystego Sądu, pełnił on

obowiązki sędziego w Wydziale Zamiejscowym w S. – będącym zamiejscowym

wydziałem Sądu Rejonowego w R.. Na początku 2013 r. prezes Sądu Rejonowego

w R. wyznaczył go do rozpoznania sprawy zalegającej w […] Wydziale Karnym

Sądu Rejonowego w R., która dotyczyła zażalenia X.2 Y.2. W dniu 18 lutego 2013 r.

nie znał więc I. O. i z tego powodu złożył oświadczenie potwierdzające tę

okoliczność.

We wrześniu lub październiku 2013 r. sędzia X. Y. został wyznaczony do

prowadzenia kilkunastu spraw z Wydziału […] i […] Sądu Rejonowego w R. i w

związku z czynnościami wykonywanymi w tychże sprawach nawiązał służbową

znajomość z I. D. Składając zatem oświadczenie na potrzeby sprawy o sygn. akt

[…], wskazał zatem na tę znajomość jako okoliczność uzasadniają jego wyłączenie

od rozpoznania tejże sprawy.

Mając w polu widzenia powyższy stan faktyczny, należy przypomnieć, że

zgodnie z art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.), sąd dyscyplinarny

I ZI 10/22

4

rozpatrując wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności

karnej, jest zobligowany do dokonania oceny, czy zachodzi dostatecznie

uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa przez sędziego objętego

wnioskiem. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym spraw

immunitetowych wskazuje się, że pod pojęciem „dostatecznie uzasadnionego

podejrzenia popełnienia przestępstwa” należy rozumieć podejrzenie w pełni

uzasadnione, nie nasuwające żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń,

zarówno co do popełnienia czynu, jak i występowania innych znamion objętych

przez ustawę ramami zasad odpowiedzialności karnej (por. uchwały Sądu

Najwyższego: z dnia 12 czerwca 2003 r., SNO 29/03; z dnia 27 stycznia 2009 r.,

SNO 95/08; z dnia 20 lipca 2011 r., SNO 32/11).

W niniejszej sprawie wnioskodawca kwalifikuje zachowanie sędziego jako

wyczerpujące znamiona przestępstw wskazanych w treści art. 231 § 1 k.k. i art 229

§ 1 k.k.

Zgodnie z art. 231 § 1 k.k. odpowiedzialność karną ponosi funkcjonariusz

publiczny, który przekraczając swoje uprawienia lub nie dopełniając obowiązków,

działa na szkodę interesu publicznego lub interesu prywatnego. Z okoliczności

zaistniałych w sprawie nie wynika, aby sędzia X. Y. nie dopełnił jakiegokolwiek

obowiązku wymaganego przez obowiązujące przepisy prawa lub przekroczył swoje

uprawnienia wynikające z racji sprawowania urzędu sędziego. Oświadczenia o

znajomości z osobą zajmującą stanowisko protokolanta w Sądzie Rejonowym w R.

sędzia ten składał zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. W świetle jego

wyjaśnień nie zachodzą żadne wątpliwości co do tego, że składając w dniu

18 lutego 2013 r. oświadczenie co do potencjalnych okolicznościach

uzasadniających jego ewentualne wyłączenie od udziału w sprawie o sygn. akt [...],

jako sędzia pełniący na co dzień obowiązki w Wydziale Zamiejscowym w S., nie

znał I. O.. Osobę tę poznał dopiero w końcu 2013 r. podczas wykonywania

obowiązków orzeczniczych w Wydziałach […] i […] Sądu Rejonowego w R., gdzie

urzędniczka ta świadczyła pracę, stąd jego oświadczenie z dnia 11 czerwca 2014 r.

różniło się od tego złożonego 18 lutego 2013 r. Nie sposób też przyjąć, aby

złożenie prawdziwego oświadczenia o tym, że nie zachodzą okoliczności

I ZI 10/22

5

uzasadniające wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, mogło być ujmowane

jako działanie szkodzące interesowi publicznemu lub prywatnemu.

Z kolei w myśl art. 229 § 1 k.k. odpowiedzialności karnej podlega sprawca,

który udziela albo obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej osobie

pełniącej funkcję publiczną w związku z pełnieniem tej funkcji. Również i w tym

przypadku żadne dowody zgromadzone w sprawie nie wskazują z minimalnym

nawet prawdopodobieństwem, że sędzia X. Y. swoim zachowaniem wyczerpał

znamiona wskazanego wyżej czynu zabronionego. Wbrew temu, co twierdzi autor

wniosku, nie doszło bowiem do udzielenia korzyści osobistej ani urzędniczce

sądowej I. D., ani sędziemu X.1 Y.1

Wszystko to powoduje, że wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego

Sądu Rejonowego w S. X. Y. do odpowiedzialności karnej – jako oczywiście

bezzasadny – nie mógł zostać uwzględniony. Nie zachodzi bowiem jakiekolwiek

prawdopodobieństwo popełnienia przez wymienionego sędziego zarzucanych mu

czynów zabronionych.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy uchwalił jak w sentencji.

[M. T.]

[r.g.]